Skip to content
March 17, 2014 / mkitxveli

ჯონ ბენვილი – ზღვა

ზღვახანდახან ისეც ხდება, შეგხვდება ადამიანი, გაატარებ ცოტა დროს და მთელი ცხოვრება დეტალურად გახსოვს. განსაკუთრებით მაშინ,თუ ჯერ კიდევ თინეიჯერი გქვია. მოხუცი ხარ და ისევ შენთანაა. სულ ვფიქრობ ხოლმე 80 წლის ასაკში, როცა მოგონებებში ეშვებიან, როცა სულ წარსულზე საუბრობენ, ფაქტები რის მიხედვით ახსოვთ და იხსენებენ.

აი, მაქსიც ცოლის გარდაცვალების მერე ზღვისპირა აგარაკში ჩადის და ქლოი ახსენდება, ყველაფერი იქამდე, ვიდრე ზღვას შეუერთდებოდა. ეს ის ასაკია, როცა “წარსული მეორე გულივით გიცემს მკერდში”.

ბავშვობაში ქლოის ამბავი, მოხუცობაში ანას ავადმყოფობა და შემდეგ სიკვდილი თითქმის პარალელურად იშლება. შენც შედიხარ ამ ფიქრების ზღვაში და ხან თინეიჯერ და ხანაც უკვე ასაკიან მაქსთან ერთად დადიხარ.

“წესით სრულ გამონაგონად უნდა ქცეულიყო, მხოლოდ ზმანებად, მაგრამ ყველა საბუთი და ნიშანი მკარნახობდა, რომ ჩემგან შორსაც კი ის მყარად, ჯიუტად, ამოუხსნელად ცოცხალ, რეალურ არსებად რჩებოდა.”

ეს აბზაცი ქლოის ეხება, იმას, ტვინიდან რომ ვერ გააქრო. მეც მყავს ადამიანი, რომელიც ბავშვობიდან სულ მახსოვს, დეტალურადაც კი, მიუხედავად იმისა, რომ 15 წელი გავიდა, არ მინახავს. ალბათ, არის ორ ადამიანს შორის რაღაც, რაც მუდმივად გახსოვს. მაშინ, როდესაც სხვა, ვინც უფრო დიდი ხნით იყო შენს ცხოვრებაში, საერთოდ არ გაგახსენდეს.

ვერანაირი სიახლოვე ვერ ამთლიანებს ორ სხეულს ისე, როგორც ბავშვური ხელისჩაკიდება.

ჯონ ბენვილირაღაც მაკლია ამ ნაწარმოებში და არ ვიცი რა, ალბათ უფრო დინამიკა. რაღაც მომენტები მეზედმეტა, გარკვეულ ნაწილებში ჩართულობა დავკარგე. ან შეიძლება ეს იმის ბრალიც იყო, თემატიკა რომ არ იყო ჩემთვის ემოციური, არ ვიცი. ნებისმიერ შემთხვევაში ეს ჩემი, როგორც მკითხველის პრობლემაა.

ქალებს სულ ეგრე ემართებათ – თუ არ შეედავე, თუკი მოთმინება გეყო, უთუოდ გაუნელდებათ ჯიბრის ჟინი.

მელანქოლია წიგნში პირველივე აბზაციდან მიქცევით იწყება და ბოლოს ზღვაში შებიჯებით მთავრდება. ერთხელაც ზღვის ჩვეულებრივი მიქცევა ყველაზე წარუშლელი აღმოჩნდება ხოლმე ისევე, როგორც ყველაფერი ერთი შეხედვით არაფრით გამორჩეული ამ ცხოვრებაში.

March 2, 2014 / mkitxveli

ჰაინრიხ ბიოლი – კლოუნის თვალთახედვა

ჰაინრიხ ბიოლი კლოუნის თვალთახედვამას შემდეგ, რაც მარიმ მიმატოვა – ამ ფრაზას უკვე მეორე აბზაცში ხვდები და ყველაფერი, ისევე როგორც ჰანს შნირისთვის, შენთვისაც აქედან იწყება.

მარის შემდეგ შნირისთვის ცხოვრება მექანიკური გახდა. ადამიანის მარტოობა ჰაინრიხ ბიოლიზე კარგად ვინმეს ეჩვენებინა, მე არ წარმიკითხავს. შნირი სრულიად მარტოა, მარის, სამსახურის, თანამოაზარის, მეგობრის, ფულის, ოჯახის გარეშე.

როცა მარტო ვარ და მინდა სამზარეულოში ჩემთვის რამე მოვიმზადო, უსაშველოდ ვიბნევი. მარტოობისგან ხელიდან არაფერი გამომდის.

შნირი კლოუნია, ჩვეულებრივი კლოუნი, მისი თვალთახედვა კიდევ ისეთი ფართოა, ვერავინ გაყვა. მისი შეხედულებები ბევრისთვის გაუგებარია, მაგალითად რატომ არ მოიყვანა ცოლად მარი. მისი კონფლიქტი ოჯახთან, ამ წიგნის მეორე თემაა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ განვითარებული მოვლენების გავლენა ადამიანებზე კიდევ მესამე საკითხი. ამას სიღარიბე და ის ადამიანური ურთიერთობები ემატება, რაც შნირის მიერ ფულის თხოვნის პროცესში ყველაზე ნათლად ჩანს.

რეალურად ბიოლმა კლოუნის თვალთახედვაში ბევრი თემა მოაქცია და ისე გაშალა, წიგნის კითხვის დასრულების შემდეგ ფიქრი არ გელევა.

“შორიდან მაყურებელი ადამიანი სხვის მდგომარებას უფრო მუქ ან ნათელ ფერებში აღიქვამს, ვიდრე ის, ვისაც უშუალოდ ეხება.”

კრიტიკოსები ხშირად იყენებენ ფრაზას “ძლიერი ტექსტი”, კარგად ვერ ვხვდებოდი ხოლმე რას გულისხმობდნენ რეალურად ამ ფრაზის მიღმა. აი, ახლა შემიძლია ვთქვა რომ ეს “ძლიერი ტექსტია”, რაც ჩემთვის ნიშნავს იმას, რომ კითხვის პროცესში სიტყვის გამოტოვება არ გინდა, ისე ლოგიკურად ებმება წინადადებები ერთმანეთს, არაფერი გეზედმეტება, ისე ინაცვლებს დროში, არ გეუცნაურება, ისე გიყვება გრძნობებზე, გჯერა და ისე იშლება თემა, ყველაფერს იგებ. ეს კი საბოლოო ჯამში გაძლევს შეგრძნებას, რაც მხოლოდ მკითხველმა შეიძლება მიიღოს მხატვრული ტექსტიდან.

ყველაზე ცუდი, რაც მარიმ დატოვა, ეს იყო სუფთა და დალაგებული კარადა.

შნირი მონოგამია და მარის გარდა არავისთან წარმოუდგენია თავი. დილით იღვიძებდა იმისთვის, რომ ენახა, როგორ იცვამდა მარი, ის კიდევ ისე წავიდა სხვასთან, ბარათიც არ დაუტოვებია. კარადაშიც ამაოდ ეძება რაიმე ნივთი. შნირს თუ დავუჯერებთ, ამქვეყნად ცოტა ადამიანი არსებობს, ვისი თანდასწრებითაც ტირილი მოგინდება, ასეთი ერთადერთი ადამიანი შნირისთვის მარი იყო. საერთოდაც ყველაფერი მისით იწყებოდა და მთავრდებოდა. როცა ადამიანი ცხოვრებიდან მიდის, იშვიათად რჩება ხოლმე მისი ადგილი თავისუფალი. მარი სულ აკლდა.

არსებობს განმეორებაზე დაფუძნებული რიტუალური მომენტები. უნდა შეაშფოთო გარდასული წამები, არასოდეს უნდა სცადო მათი განმეორება.

ამ წიგნის კითხვისას სულ ეს მქონდა ჩართული, ეჭვი მაქვს კარლა ბრუნი მთელი მარტის ფონი იქნება ჩემთვის.

February 16, 2014 / mkitxveli

მიშელ უელბეკი – სიცოცხლის გაგრძელება და სხვა ტექსტები

uelbekiამ კრებულის კითხვა რაც დავამთავრე, მას შემდეგ ვფიქრობ, რატომ მომწონს ყველაზე დეპრესული მწერალი ასე ძალიან. უელბეკს შეუძლია ნებისმიერ თემაში, ისეთშიც კი, როგორიც დღესასწაული ან ინფორმატიკაა, ტანჯვა დაგანახოს. აქვს განსაკუთრებული უნარი, იმას, რასაც შენ ერთი მხრიდან უყურებ, აბსოლუტურად განსხვავებული რაკურსით გაჩვენოს, ამიტომაც, მისი ყველა ნაწარმოები აზროვნებაში ახალი მიმართულების მაჩვენებელია.

სულ ისეთი შეგრძნება მაქვს, ერთ მხარეს მივდივარ, წავიკითხავ უელბეკს და მაშინვე სხვა მხარეს ვხედავ. ერთადერთი მწერალია, ვისზეც თამამად შემიძლია ვთქვა, რომ მთელი შემოქმედება მომწონს. კითხვის დროს ტექსტები მუდიმავდ რამდენიმე ნაწილად მეშლება. გვერდი აბზაცებისგან შედგება, თითოეულ აბზაცს თავისი შინაარსი აქვს და მთელი გვერდი კომპლექსურად აღქმის შემდეგ სხვა კონცეპტი ხდება.  კითხვის დროს ტექსტში შედიხარ და როგორც კი წიგნს შორიდან შეხედავ ერთიანობაში სხვა შინაარსს გაძლევს.

“სიცოცხლის გაგრძელება და სხვა ტექსტები” ჯერ კიდევ იქამდე დაიწერა ვიდრე “ელემენტარულ ნაწილაკებს”, “პლატფორმასა” თუ “რუკა და ტერიტორიას” შექმნიდა. ასე მგონია, ჯერ ამ ესეებში ჩამოწერა ძირითადი იდეები და მერე მთელი შემოქმედების განმავლობაში სხვდასხვა ნაწარმოებში განავრცო.

პირველივე ესე “სიცოცხლის გაგრძელება”, ტანჯვის ახნით იწყება - “სამყარო ტკივილისგან იმიტომ შედგება, რომ ის თავისი არსით თავისუფალია”.

დაახლოებით 23-ე გვერდზე უკვე შენი ცხოვრების მიზანზე კითხვის ნიშანს გასმევინებს – “ნუ შეგეშინდებათ ბედნიერების, ის არ არსებობს”.

მერე ყველაზე მხიარულ მოვლენაზე, დღესასწაულზე ისე წერს, სადმე წასვლას რომ აპირებდე, სახლში დარჩები – დღესასწაულის მიზანია, დაგვავიწყოს, რომ საცოდავი მარტოსულები ვართ და ერთ დღეს დავიხოცებით”.

შუაში თანამედროვე არქიტექტურაზე, როგორც გადაადგილების აჩქარების ვექტორზე საუბრობს და ავითარებს იდეას, რომ არამხოლოდ საბაზრო ეკონომიკის პირობებში, არამედ ზოგადად საბაზრო საზოგადოებაში ვცხოვრობთ. ახალი ცნება “სუპერმარკეტის ადამიანი” შემოაქვს. ასე თანამედროვე ადამიანს ახასიათებს, ვისაც ცხოვრებაში ერთი ნება არ გააჩნია და სურვილებიც სულ უფრო იზრდება.

“ჩვენ ისეთი ტიპის ცივილიზაციას წარმოვადგენთ, სადაც ადამიანური ურთიერთობების, ასევე იმ დამოკიდებულებების ერთობლიობა, რომლებიც ადამიანს სამყაროს მიმართ უყალიბდება, მთლიანად ექვემდებარება მარტივ ანგარიშს, რომელიც გარეგნული მიმზიდველობის, სიახლისა და ფასი-ხარისხის შესაბამისობიას ითვალისწინებს. ეს ლოგიკა სრულად წარმართავს ეროტიკულ, სასიყვარულო, პროფესიულ და თვით სავაჭრო ურთიერთობებსაც და სულ უფრო ამარტივებს სწრაფად განახლებადი, მრავლობითი კავშირების დამყარებას.”

დაახლოებით ამავე იდეას “გამოთვლების გამარტივებაშიც” ავითარებს.

” სოციალურ სტატუსებს შორის ზუსტი იერარქია ორი მარტივი ციფრული კრიტერიუმით განისაზღვრა: წლიური შემოსავლითა და მუშაობისას დახარჯული საათების ოდენობით.”

ისეთი წიგნია, ნებისმიერ გვერდზე სადაც კი ჩახედავ, საინტერესო ფრაზას იპოვი. პოეზიიდან, პოეტებით დაიწყო და ზოგადად მკითხველებზე საუბრით დაასრულა.

წიგნები მკითხველებს კი უხმობენ, მაგრამ ამ მკითხველებს სტაბილური ცხოვრება უნდა ჰქონდეთ: ისინი უბრალო მომხმარებლები, უპიროვნებო აჩრდილები არ უნდა იყვნენ – გარკვეული აზრით, სუბიექტებს უნდა წარმოადგენდნენ.

უელბეკის ნაწარმოებებს სუბიექტები და ინდივიდუალურად მოაზროვნე ტიპები სჭირდება.

February 9, 2014 / mkitxveli

ჰენრი მილერი – კირჩხიბის ტროპიკი

book_50dddba2d5ef5საერთოდ არ მახსოვს შინაარსი, სამაგიეროდ მახსოვს კითხვიდან მიღებული სიხარულის განცდა. საოცარი თხრობის სტილია, მსგავსი არაფერი წამიკითხავს. სიტყვათა წყობა, ტექსტის დინამიკა, შედარებები, ეპითეტები – კითხულობ და ხვდები, რომ ეს არის მწერლის ხელწერა, ინდივიდუალური სტილი. ზუსტად იცის რა ფაქტი ღირს საწერად და რა გამოსატოვებლად. დღიურივითაა, არა, უფრო სწორად, მონოლოგივით. კაი ტიპი რაღაცას რომ გიყვება და გაბრწყინებული თვალებით უსმენ, მასეთია.

დასაწყისშივე გეუბნება – ერთადერთი სასიცოცხლო ინტერესი მამოძრავებს – იმის წარმოჩენა მინდა, რაც წიგნებში ჩვეულებრივ გამოტოვებულია ხოლმეო. შინაარსის თვალსაზრისით მძიმე წიგნია, მთავარი თემა სიღარიბეაა და სხვანაირად როგორ იქნება.

კითხვისას სულ ჰამსუნის “შიმშილი” მახსენდებოდა. თუმცა, მთავარი განსხვავება მათ შორის მაინც სიტყვებია – მილერი თავისი წინადადებებით ამსუბუქებს.

ელიზა გულდაწყვეტილი მიყურებს, როგორც საუზმიდან დარჩენილ საჭმელს.

ამერიკიდან პარიზში გადასახლებული კორექტორია მთავარი გმირი. მთელი წიგნიც მისი და მისი მეგობრების ღარიბული ცხოვრებაა. სამყაროს არს სიამოვნების მიღებაში ხედავენ და ამაში ხარჯავენ იმ მცირე ფულს, რასაც შოულოდბენ. ბოლო ეპიზოდშიც როდესაც ხელში ორი ათას ხუთასი ფრაკი უჭირავს ტაქსის იქირავებს და მერე ტყეში შესული დააცდევინებს, ცხოვრებაში პირველად მანქანა უცდის და ეს არის მისთვის ბედნიერება.

ყოველი გვერდის წაკითხვისას სულ უფრო გიმძაფრდება შეგრძნება, რომ ცხოვრება ერთი დიდი წუმპეა. მილერმა ზუსტად იცის, როგორ გადმოსცეს ის, რასაც გრძნობს -სამყაროდან ისე ამომიღეს, როგორც დაცილილი მასრა. საოცარი შედარებები აქვს აი, კიდევ ერთი – “ის საცოდავი ისეთი ნული იყო, რომ სიკვდილიც კი ვერ განადიდებდა სათანადოდ.”

კითხვა – “რა უნდა ვქნათ, სამსახურიდან თუ დაგვითხოვენ?” თავზარს გვცემს ხოლმე. საჯინიბოს დამლაგებელს, რომელმაც ცხენის კურკლები უნდა გაგავოს, ეჩვენება, რომ უცხენო სამყაროზე საშინელი არაფერია ქვეყნად. ნებისმიერი მცდელობა, გააგებინო, რაოდენ უბადრუკია ამ კაცის ცხოვრება, მთელი დღე თბილ-თბილ კურკლებში რომ ურევს ხელს, სრული კრახით მთავრდება. ადამიანს კურკლიც  შეიძლება მოსწონდეს და ეძვირფასებოდეს, თუკი მისი კეთილდღეობა ამ კურკლზეა დამოკიდებული. ასეთ ცხოვრებას, რომელიც უთუოდ დამამცირებელი იქნებოდა ჩემთვის, თავმოყვარეობა, ამბიციები და სიამაყე რომ მქონოდა, ახლა ისეთივე სიხარულით ვიღებ, როგორც ლოგინად ჩავარდნილი კაცი – სიკვდილს.

ციტატებით ყველაზე აჭრელებული პოსტი გამომდის, მაგრამ ხომ ვთქვი ამ ტექსტში მთავარი სიტყვებია-მეთქი. წიგნის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილი ევროპასა და ამერიკას შორის განსხვავებებაზეა. იმის ახსნაა, რატომ გადავიდა საცხოვრებლად ნიუ იორკიდან პარიზში, სადაც როგორც თვითონ ამბობს, ადამიანები ცხოვრობენ და არ კვდებიან.

ნიუ იორკში თვით ყველაზე მდიდარი ადამიანიც კი მღილად გრძნობს თავს. ნიუ იორკი ცივი, ელვარე და დამღუპველია. აქ შენობებია მთავარი. ყველაფერი ატომური სიჩქარით მოძარაობს, რაც უფრო გიჟური რიტმია, მით უფრო გიკნინდება სული… ჯობია ამერიკისგან შორს გეჭიროს თავი, უკანა პლანზე გადასწიო, როგორც ღია ბარათი, რომელსაც მძიმე წუთებში გახედავ და გაგიხარდება.

არასდროს ვყოფილვარ ამერიკაში, არც მასზე მიოცნებია ოდესმე, ამიტომ ამ ქვეყანის მიმართ არაფერი განსაკუთრებული

ჰენრი მილერი

ჰენრი მილერი

ემოცია არ გამაჩნია. მილერს თუ დავუჯერებთ, ამერიკა არ არსებობს, აბსტრატული იდეის სახელია მხოლოდ. სამაგიეროდ ფილმორი წიგნის ბოლოს მაინც ამერიკაში ბრუნდება, ის ადგილია, სადაც პარიზიდან გაქცეულმა მშვიადად უნდა იცხოვროს.

პერსონაჟები ერთმანეთისგან განსხვავებულები, მაგრამ ერთნაირად “გიჟები” არიან, ყველაზე მარტივად ასე შემიძლია დავახასიათო – სამეგობრო და მათი ბოზები.

მილერი ამბობს, ადამიანები სასწაულს ელიან, როდესაც ამ სასწაულის წყალობით ჩვენი ცხოვრება ასეთი გაუსაძლისი აღარ  მოგვეჩვენება.

წიგნის ამორალურობისა და პორნოგრაფიულობის გამო წინა საუკუნის 30-იან წლებში ამერიკის შეერთებულ შტატებში აკრძალეს.  წარმომიდგენია, იმ პერიოდისთვის რა გამოხმაურება მოჰყვებოდა ამ წიგნს, თუმცა, ახლა არამგონია ვინმეს რამე  ზღვარგადასულადმოეჩვენოს ამ ტექსტში.

January 7, 2014 / mkitxveli

მიშელ უელბეკი – რუკა და ტერიტორია

რუკა და ტერიტორიათუ გეტყვით, რომ წიგნის ავტორი მიშელ უელბეკია, მთავარი გმირები მხატვარ ფოტოგრაფი ჟედ მარტენი, თავად მიშელ უელბეკი და ფრედერიკ ბეგბედერი არიან, საკმარისი იქნება იმისთვის, რომ ამ წიგნის კითხვა გადაწყვიტოთ? ჩემთვის მხოლოდ მწერლის ვინაობის გაგებაც საკმარისია. მიშელ უელბეკი თითქმის არასდროს მიცრუებს იმედებს და ბევრს მაფიქრებს.

ერთ ნაწარმოებში იმდენად სხვადასხვანაირი პრობლემა შემოაქვს, შეუძლებელია, 21-ე საუკუნის ადამიანმა ყველაზე ახლობელი ვერ იპოვოს. მთავარი მაინც ისაა, რომ საბოლოოდ ყველა ერთში გენერირდება ლოგიკური დასასრულით.

უკვე რამდენი წელია ვფიქრობ ადამიანებზე, რომლებიც ერთმანეთის ცხოვრებაში შედიან და მერე ისე ტოვებენ, თითქოს არც ყოფილან, მათ ადგილს მერე სხვები იკავებენ და ასე დაუსრულებლად გრძელდება, მხოლოდ რამდენიმე თუ გრჩება ბოლომდე და ისიც შენთან ერთად უყურებს ამ ბრუნვას.

როგორც საგნები, ისე ადამიანები მნიშვნელობას ერთმანეთთან ურთიერთობით იძენენ. „რუკა უფრო საინტერესოა, ვიდრე ტერიტორია“ – ადამიანი უფრო საინტერესოა ისეთი, როგორიც შენთან ურთიერთობაშია, როგორსაც შენ აღიქვამ,  ვიდრე  ზოგადად შორიდან ჩანს იმიტომ, რომ ისეთი, როგორიც შენთან არის, არასდროს არავისთან იქნება.

ყველა ადამიანთან გამოჩნდება ხოლმე ადამიანი, რომელიც მის ცხოვრებაში განსაკუთრებულ როლს თამაშობს, ან პროგრესს უწყობს ხელს ან რეგრესს და მერე მიდის, ისე უბრალოდ. უფრო სწორად კი არ მიდის, შენ უშვებ.

“ზოგჯერ ადამიანებს ბედი შანს აძლევს, მაგრამ თუ ყოყმანობს, ვერ გადაუწყვეტია მისით სარგებლობა, მაშინ ჩამორიგებული კარტი უკანვე მიაქვს; ყველაფერს თავისი დრო აქვს; დრო ნაბიჯის გადადგმისა და ბედნიერების მოპოვებისა მხოლოდ რამდენიმე დღე გრძელდება, ხან რამდენიმე კვირა, ყველაზე მეტი რამდენიმე თვე, მაგრამ ეს მხოლოდ ერთხელ ხდება, ერთადერთხელ, მეორედ სამწუხაროდ შეუძლებელია, ძალიანაც რომ გინდოდეს. აღფრთოვანება, იმედი, ნდობა ადგილს მშვიდ მორჩილებას უთმობს, გულის შემკუმშავ სიბრალულსა და უსარგებლო, მაგრამ კანონზომიერ გრძნობას, რომ რაღაც შეიძლება გამოსულიყო, უბრალოდ შემოთავაზებული საჩუქრის ღირსნი არ ღმოვჩნდით.“

ჟედმაც ოლგა ასე გაუშვა, არც დაურეკავს, არადა, უყვარდა. მის შემდეგ არც არავინ ჰყვარებია, მაგრამ მაინც არ დაურეკავს, მერე ბეგბედერიც კი საყვედურობს, მსოფლიოში ყველაზე არასენტიმენტალური კაცი – „ სიყვარული დიდი იშვიათობაა – არ იცოდით?“

ცხოვრებაში არსებობს კიდევ „ნიშნები“, რომლებიც ცდილობენ რაღაცაზე/ვიღაცაზე ყურადღება მიგაქცევინონ და ცოტა მეტი გაფიქრონ

„უკეთესის არქონის პირობებში, რაიმე რელიგიური გრძნობების უქონლობისას, ინტუიციას ეძახიან. ეს ნიშნები კატეგორიულად და კერპად მბრძანებლობენ თქვენზე და ამ ბრძანებების მეშვეობით ხერხდება საკუთარი მთლიანობისა და საკუთარი თავის პატივისცემის დაკარგვის თავიდან აცილება.“

როგორც სხვა ნაწარმოებებში, აქაც მთავარი გმირი მარტოა. ჟედის მამასთან ურთიერთობა ცალკე თემაა და ერთი ესე დაიწერება მასზე. ევთანაზიის შემდეგ შვეიცარიაში ჩასული ჟედის ქცევა ერთერთი ემოციური ეპიზოდია.

მისი შემხედვარე უელბეკი ისევ თანამედროვე ადამიანზე გაფიქრებს და წაკითხვის მერე დათრგუნული ზიხარ.

ეს წიგნი სიბერეზე უფროა, ბოლოს ყველა არარაობად რომ ვიქცევით, იმაზე. უელბეკი ჯიუტად ამტკიცებს, რომ საერთოდაც ადამიანური საქმეები თავიანთ მნიშვნელობას კარგავენ, ნელნელა ქრებიან, მხოლოდ მცენარეები რჩებიან.

როცა ჟედი მასთან ჩადის და საკუთარ ნამუშევრების შეფასების დაწერას სთხოვს, უელბეკი ზუსტად ისეთი ხვდება, როგორიც წარმომიდგენია – „განაწამები ნანგრევი“, თვითონ ამბობს, მე არა. აი, აქ მახსენდება ლევან ბერძენიშვილის მოსაზრება, რომ როდესაც მწერალი თავის სათქმელს ამბობს, სიცოცხლე აკლდება. „ბრძოლის ველის განვრცობა“, „ელემენტარული ნაწილაკები“, „პლატფორმა“ და ბოლოს „რუკა და ტერიტორია“. ადამიანის ცხოვრების ყველა ეტაპი აღწერა, თან ისე, საკუთარ სისაძაგლეს ყველაზე მძიმედ რომ გაჩვენებს, მისი ასე გამოფიტვა და ფსიქიატრიულში მკურნალობა ყველაზე ბუნებრივ რამედ მიმაჩნია.

მიშელ უელბეკი

მიშელ უელბეკი

ახლა მგონია, რომ ეს მისი ბოლო რომანია და ამაზე უკეთესს ვეღარ დაწერს.

წიგნის ეპიგრაფი – „სამყარომ თავი მომაბეზრა, ზუსტად ასევე, მეც მოვაბეზრე სამყაროს თავი“ (შარლ დ’ორლეანელი) ამაში მარწმუნებს.

ჟედი უელბეკის გზას იმეორებს, ისევე როგორც ყველა ადამიანი, გარკვეულწილად ერთნაირი ცხოვრებით ცხოვრობს, სიბერეში მით უმეტეს ერთნაირად ინგრევა ყველა და პიროვნებისგან აღარაფერი რჩება.

„ადამიანებს ხმები არ ეცვლებათ, ყოველ შემთხვევაში, იმაზე მეტად არა, ვიდრე თვალების გამომეტყველება. ტოტალური ფიზიკური ნგრევის მორევში, რომლის ბოლოსაც სიბერეა, მხოლოდ ხმა და გამოხედვა რჩება ხასიათის სიმტკიცის, მისწრაფებების, სურვილებისა და ყველაფერ იმის ავადმყოფურ, მაგრამ უდავო მტკიცებულებად, რისგანაც შედგება ადამიანის პიროვნება.“

ბოლოსიტყვაობაში წერს, ეს მხოლოდ მხატვრული ნაწარმოებიაო, თუმცა დარწმუნებული ვარ, ისევე, როგორც ამ წიგნის გმირ მიშელ უელბეკს კრემაციას არ ჩაუტარებენ და „ძველებურად“ დაასაფლავებენ – „როცა სიკვდილის რეალობის დაფარვას ვერავინ ბედავს“.

January 5, 2014 / mkitxveli

სალმან რუშდი – შუაღამის შვილები

rushdi anf„მიუხედავად ჩემი კიტრივით ცხვირისა, ბერივით მოტვლეპილი თავისა, მოღუნული ფეხებისა, რქიანი საფეთქლებისა, მოჭრილი თითისა, ლაქებიანი სახისა, დაყრუებული მარცხენა ყურისა, მგონი, ჩემს მშობლებს მაინც ვუყვარდი“ – მთავარი გმირი სალმან სინაია.

მიუხედავად მისი სიმახინჯისა, ამბის წაკითხვის შემდეგ მშობლების გარდა, შენც გიყვარდება, შეიძლება შუაღამის შვილი რომაა, იმიტომ.

სალმანი ინდოეთის დამოუკიდებლობის დღეს, შუაღამეს დაიბადა. ღამის 12 საათის შემდეგ  დაბადებულ ბავშვებს განსაკუთრებული ნიჭი აღმოაჩნდათ, ტელეპათიურად უკავშირდებიან ერთმანეთს, თუმცა, იმ ღამეს ერთი ამბავიც მოხდა, რამაც ბევრი ადამიანის ცხოვრება შეცვალა

„ვიღაცას ღმერთი უწოდეს და ღმერთი არ იყო, ვიღაცა მოჩვენება ეგონათ და მოჩვენება არ იყო, ვიღაც ვისაც სალემ სინაი ერქვა – თავისი მშობლების შვილი არ იყო“

არეულად ვყვები, არადა, ყველაფერი თავის ადგილას დგას. მთელი ამბავი ერთი შუაღამის შვილის 31 წლიანი ისტორიაა, რომელიც იმ დროდან იწყება, ექიმ ბაბუას მომავალი ცოლი გახვრეტილი ზეწრიდან ნაწილ ნაწილ რომ შეუყვარდა. გოგო მდიდრის შვილი იყო და ექიმს სხეულის მხოლოდ იმ ნაწილს უჩვენებდა, რაც სტკიოდა.

გახვრეტილი ზეწარი, ისევე როგორც გაშვილება, თაობაში მეორდება, ისეთი შეგრძნება გიჩნდება, თითქოს არასდროს არაფერი იკარგება და ჩვენ ყველანი სალმანის მსგავსად წრეზე ვტრიალებთ.

რუშდი სათქმელს პირველ პირში ყვება, შიგადაშიგ თავად გადის ამბის გარეთ და იქიდან უყურებს მოვლენებს, თხრობას თან სდევს მისი ცოლის, პადმას არანაკლებ საინტერესო რეპლიკებიც. აი, იმ დროს, როცა ტექსტის გაწელვაზე დაიწყებ ფიქრს, შენს ნაცვლად რუშდის  პადმა შეახსენებს დროზე გადადი მთავარზე, მოსაწყენი ხდებაო.

თავისებური ენა აქვს რუშდის, ასე გგონია, სიტყვები წაგლეკავს. თან არაბანალურად იცის თქმა. აი, თუნდაც სიკვდილის ეპიზოდები:

„ოცდამეორე დღეს ბაბუაჩემმა, ადამ აზიზმა ღმერთი იხილა.“

„ბიძაჩემმა თავისი ახირებები და რეალობა სახლის სახურავზე აიტანა და იქიდან გადმოაბიჯა“

„კომედიური წიგნივით გამასხვისეს და როცა მშობლებს ჩემი დაბრუნება სურდათ, მაბრუნდებდნენ კიდეც“.

სალმანის ისტორიის პარალელურად ინდოეთის ისტორიაც ვითარდება, პაკისტანთან ომი ერთერთი გადამწყვეტია როგორც ქვეყნის, ისე წიგნის გმირებისთვის. მთავარ როლს ამ ამბავში შუაღამის შვილ(ებ)ი თამაშობს. აი, ის, ვინც სინამდვილეში სალმანი უნდა ყოფილიყო, მაგრამ ერთი ადამიანის გადაწყვეტილებით, შივას ცხოვრებით ცხოვრება მოუწია.

მეორე შუაღამის შვილი, უკვე ათი წლისა, ამ პრინციპით ცხოვრობდა:

სალმან რუშდი

სალმან რუშდი

„ყველაფერი ისე უნდა მიიღო ამ ცხოვრებისგან, როგორიც არის, მერე რაც შეგიძლია ყველაფერი უნდა უყო იმ მიღებულს და შემდეგ შეგიძლია, მოკვდე. აი მიზეზიც და მიზანიც. სხვა დანარჩენი ყველაფერი დედაატირებული ბითურობა და არააობაა“.

არც ფანტასტიკური ჟანრია, არც რეალიზმია, მაგრამ მაინც ორივეა ამ წიგნში. ყველაფერს პირდაპირ და მოურიდებლად ამბობს, ყოველგვარი უხერხულობის გარეშე.

მერე ამასაც დაასკვნის:

„ინდოეთში ევროპა თავის თავს ცინიკურად იმეორებს … ამერიკაზეც იგივე ითქმის“.

წიგნის ბოლოს სალმანს სპერექტომიას უტარებენ.

სექტომია ბერძნულად მოჭრას ნიშნავს. მედიცინაში ამ სიტყვას პრეფიქსები ემატება – აპენდექტომია, ტონსილექტომია .  სპერექტომია – იმედის მოჭრას ნიშნავს.

November 26, 2013 / mkitxveli

მილორად პავიჩი – საწერი მოწყობილობების ზანდუკი

product_image_906იცი როგორია პავიჩი? გახალტურება არ უყვარს – როგორც კი წინადადებებს გადაახტები, მაშინვე უკან დაბრუნება და ხელახლა წაკითხვა გიწევს. პავიჩთან ზედაპირულობა არ მოსულა - ყოველ დეტალს თავისი მნიშვნელობა აქვს, ზანდუკში მით უფრო და ვერაფერს გადააგდებ ისე უბრალოდ.

თავისებური კაცია პავიჩი და ისე გაკითხებს, როგორც უნდა.

დროებს გიცვლის, ერთი ამბიდან მეორეზე გადაგახტუნებს, შემოიტანს რაღაც სიმბოლოებს, მერე მის მნიშვნელობას რომ უნდა მიხვდე.

პერსონაჟებიც თავისებური ჰყავს – ბიბლიურსახელებიანი, დები დუელში რომ იწვევენ ერთმანეთს, კაცი ენას რომ ივიწყებს, ქალი – შეყვარებულობის დროს თმა რომ უხუჭუჭდება, მერე ერთ ღამეში ჭაღარავდება.

და მთავარი – ზანდუკი!

დახლართული ამბები ისედაც მიყვარს, ნივთები თავის მნიშვნელობას რომ იძენს – ეგ უფრო. წარმოიდგინე რა მაგარი პროცესია, გგონია უსულო საგნები უცებ ცოცხლდებიან და მათავარი პერსონაჟები ხდებიან.

ამბავი არის ასეთი – მწერალს ზანდუკი შეაყიდეს. შემთხვევით არა. ამ ზანდუკში რამდენიმე ნივთია, რომელიც მთელ აბავს ყვება აი იმ პერსონაჟებზე წეღან რომ ვამბობდი.

ის, რაც დაგავიწყდა ყოველთვის ცოტათი იცვლება. და როცა ბოლოს და ბოლოს შენს ცნობიერებაში მოიხმობ ამ დავიწყებულს, ის რაც გაგახსენდა, იქნება ცოტათი განსხვავებული იმისგან, რაც გაფერმკლთალდ შენს მეხსიერებაში.

ისიც ცდილობს დაივიწყოს ყველაფერი, საკუთარი ენაც კი. რამდენიმე გაკვეთილს კარგად აბარებს. თითქმის გამოსდის. მაგრამ ნივთები რჩებიან და უბრალოდ შეუძლებელია ყველაფრის წარსულში გადაყრა.

ყველაზე სწრაფად ადამიანი თავის საუკეთესო მომენტებს ივიწყებს… ჩვენი ცხოვრების განმავლობაში არც თუ იშვიათად აღმოვჩნდებით ხოლმე სამოთხეში, მაგრამ მხოლოდ განდევნა გვახსოვს.

გამორიცხულია პავიჩი სხვა მწერალში აგერიოს. ამ სერბ კაცს თავისი მრავალგანზომილებიანი ტექსტები აქვს და ყველაფერია, რითიც კითხვისას სიამოვნება შეიძლება მიიღო. 85 გვერდია სულ და ერთი მოკალათება სჭირდება მხოლოდ.

კეჟერაძის ბლოგი

სამშობლოს, ადამიანებისა და ლიტერატურის მოყვარული რიგითი კლიმი

Salomeaa's Blog

ლიტერატურული ბლოგი ...

ემოციური ბლოგი

სოციალურ პრობლემებისა და მედიის შესახებ.

მკითხველის ბლოგი

შთაბეჭდილებები კითხვის შემდეგ

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,467 other followers

%d bloggers like this: