Skip to content
September 7, 2014 / mkitxveli

მერი შელი – ფრანკენშტაინი

ფრანკენშტაინი მერი შელიმთავარი გმირის სახელიანი წიგნია – ფრანკენშტაინი ვიქტორი, ნიჭიერი ბიჭია.  როგორც ბევრ მისნაირს, მეცნიერებაში რაღაც მნიშვნელოვანის და არაჩვეულებრივის მიღწევა სურს. როცა ქმნის,  აღმოაჩენს რომ სინამდვილეში ის არ იყო, რასაც ელოდა. მან ცოცხალი არსება შექმნა, რომელიც ბევრი უბედურების მიზეზად იქცა. ფილმი ალბათ ყველას ნანახი გაქვთ, მე მგონი ერთადერთი ვარ, ვინც ისე დავიწყე კითხვა წარმოდგენა არ მქონდა რას ეხებოდა.

“ფრაინკენშტაინი” ისეთ წიგნებს განეკუთვნება, ავტორი და მისი შექმნის პერიოდი კიდევ დამატებით ღირებულებას რომ სძენს ნაწარმოებს. მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისში ქალი ქმნის ტექსტს, რომელსაც რომანტიკულობის არაფერი სცხია და ისეთ პრობლემებს სვამს, რაც იმ დროინდელი ლიტერატურისთვის მაინცადამაინც დამახასიათებელი არ იყო.

პირველი საკითხი რომელიც ამ ტექსტში დაისვა საკუთარ ქმედებაზე პასუხისმგებლობის აღებაა. ფაქტია ფრანკენშტაინს არ ეყო ამის გამბედაობა. შექმნა არსება, არ მოეწონა და გაიქცა, დატოვა ბოროტების საკეთებლად. ადამიანებს დღემდე უჭირთ საკუთარი ქმედებების გათავისება, გაქცევა ისევ ყველაზე ხშირად მოძებნილი გამოსავალია ხოლმე.

მეორე პრობლემა განსხვავებულის მიღებაა. რეალურად გარეგნული სიმახინჯის გამო ვერ მიიღო საზოგადეობამ ფრანკენშტაინის მიერ შექმნილი არსება. არაერთი პასაჟია სადაც ჩანს, რომ თანდათან გაბოროტდა, ბოღმა დაუროვდა და შურისძიებაც ამიტომ გადაწყვიტა. ფიზიკური ნაკლის გამო ხშირ შემთხვევაში საზოგადოება რიყავს ადამიანებს. რაც არ უნდა უცნაური იყოს, აი ამ თემაზე წიგნის წაკითხვის შემდეგ უფრო ბევრს ვფიქრობ, ვიდრე პასუხისმგებლობებზე (ეს საკითხი დიდი დოზით გავიარე).  ზოგიერთ ეპიზოდში შეცოდებასაც იმსახურებს.

საერთოდ ისეთი წიგნია, ემოციები მუდმივად იცვლება ორივე პერსონაჟის მიმართ, ხან ერთზე ხარ გაბრაზებული და მეორე გეცოდება, ხან – პირიქით.

ადამიანების ამბიციებს საზღვარი არ აქვს, მაგრამ ცოცხალი არსება ჯერ ვერ შექმნეს. ექსკლუზიური უფლება კვლავ ღმერთს აქვს და ამას  ცხადად გაჩვენებს მერი შელი.

August 30, 2014 / mkitxveli

ჯულიან ბარნსი – ფლობერის თუთიყუში

book_518a1332bbaf8არ მიყვარს მწერლებს სულში რომ უძვრებიან, იმაზე წვრილმანდებიან იმ გმირში რეალურად ვის  გულისხმობდა, რა პოზაში წერდა ამ ეპიზოდს, თან ყავას სვამდა თუ ჩაის (ვუტრირებ). თავიდან მეგონა ბარნსიც ასე გაეკიდა ფლობერს, მაგრამ მერე მივხვდი, რომ სინამდვილეში კრიტიკოსებს აკრიტიკებს ამ წიგნით. მაინცადამაინც თუთიყუშზეც ამიტომ გაამახვილა ყურადღება. თითქოს ყველაზე მნიშვნელოვანი ეს ყოფილიყო ფლობერის შემოქმედებაში.

მერე დასცინის კრიტიკოსებს მადამ ბოვარის თვალის ფერი რომ ვერ დაადგინეს და მწერალი იმიტომ გააკრიტიკეს სხვადასხვა ეპიზოდში მისი თვალის ფერი სხვადასხვანაირად არის აღწერილიო.

თვითონ ბარნსი აღნიშნავს, რომ ფლობერი იმ მცირე რიცხოვან მწერლებს შორისაა, რომელსაც  ნაწერის ობიექტურობის და მწერლის პიროვნების უმნიშვნელობისა სჯეროდა.

მე ვერ დავამტკიცებ, რომ კითხვა ჩვეულებრივ მკითხველს მეტ სიამოვნებას ანიჭებს, ვიდრე პროფესიონალ კრიტიკოსს, მაგრამ შემიძლია გითხრათ, რა უპირატესობა გვაქვს კრიტიკოსებთან შედარებით – ჩვენ დავიწყება შეგვიძლია”

ან შეიძლება მე ვცდები და სხვანაირად აღვიქვი ეს წიგნი. არც ის იქნება გასაკვირი ვიღაცამ პირიქით, ფლობერის ცხოვრების ანალიზად ჩათვალოს, აღქმა და მერე ინტერპრეტაცია ხომ ყველაზე სუბიექტური რამაა. ფაქტი კი ისაა, რომ “ფლობერის თუთიყუში” ძალიან ბევრ დეტალს გაძლევს ფლობერზე და ზოგადად ურთიერთობებზე.

ჩემთვის ყველაზე ჩამთრევი ნაწილი “ლუიზ კოლეს ვერსიაა”. ეს ის ქალია, ვისთან ფლობერს ყველაზე დიდი ხნის, ორ წლიანი ურთიერთობა ჰქონდა და მის “მუზას” უწოდებდნენ. მეგობრებს არ მოსწონდათ, სკანდალებს უწყობსო. ფლობერი მალავდა. ბარნსი საშუალებას აძლევს კოლეს მწერალთან ურთიერთობის საკუთარი ვერსია მოყვეს. მისი გადასახედიდან კი ფლობერი სტანდარტული კაცია, გრძნობების რომ ეშინია. ამ თავში კარგად ჩანს როგორი ძლიერი ქალია კოლე.

ყველაზე მეტად ძლიერ ქალებს ვცემს პატივს.

“ჩემი თავიდან მოშორება იმიტომ უნდოდა, რომ ეშინოდა თავდავიწყებით არ შევყვარებოდი… არ მესმოდა რატომ არ უნდა მიეცა საკუთარი თავისთვის სიყვარულის უფლება. ჯერ 30 წლისაც არ იყო, უკვე გადაწყვეტილი ჰქონდა ნაადრევად დაბერება… საკუთარი თავისთვის რაღაცის აკრძალვა ისევე აღელვებდა, როგორც სურვილების დაკმაყოფილება. ბოლოს დავრწმუნდი, რომ ჩემგან ყველაზე მეტად ინტელექტუალური პარტნიორობა უნდოდა – ორი გონების რომანი.

ფიქრობთ, რომ მეტისმერად ხისტი ვარ? მიყვარდა. ამიტომაც მაქვს უხეშობის უფლება”.

ლუიზ კოლე კარგად იცნობს ფლობერს, მაგრამ ვერ გახადა ისეთი, როგორიც უნდოდა. როგორიც იყო, ისეთს ორ წელზე მეტხანს ვერ გაუძლო და ისტერიკები დაეწყო.

“ისწავლა რომ … არიან ღორივით მეფეები და მეფური ღორები. რომ შეიძლება მეფეს ღორისა შეშურდეს და რომ ცხოვრების გარეშე გატარებული სიცოცხლის შესაძლებლობა ყოველთვის მტანჯველად იცვლება და გასავლელი ცხოვრების უხერხულობებზე მორგება გიწევს.”

საერთოდ ქალების თემა აქაც ისე შემოდის, როგორც ემა ბოვარი ფლობერის ცხოვრებაში. მწერალს გამოკიდებული ექიმი (მთხრობელი) ჯეფრი ბრაითუეიტია. მის ცოლს ელენი ჰქვია, ფაქტობრივად ემას პროტოტიპია. სიცოცხლეც მასავით დაასრულა, იმ განსხვავებით, რომ აპარატდან მისივე ქმარმა გამორთო.

ჯულიან ბარნსი

ჯულიან ბარნსი

“ავტორი თავის წიგნში ისე უნდა იყოს, როგორც ღმერთი თავის სამყაროში, ყველგან უნდა იყოს და არსად ჩანდეს”

ვეღარ გავიგე აქ ავტორი სად არის. უფრო სწორად ყველგან არის, მაგრამ სულ მეგონა, რომ თავად ფლობერი წერდა ავტობიოგრაფიას. რა მართალია და რა გამონაგონი – ამის გარკვევაც ისე რთულია.

“წიგნებში ნათქვამია: მან ეს გააკეთა ამიტომ და ამიტომ.. ცხოვრება ამბობს: მან ეს გააკეთა, წიგნებში რაღაცეები ახსნილია, ცხოვრებაში – არა, სულ არ მიკვირს, რომ ადამიანებს წიგნები ურჩევნიათ. წიგნები ცხოვრებას აზრს აძლევს, ერთადერთი პრობლემა ისაა, რომ უამრავი ცხოვრება, რომელსაც ისინი აზრს აძლევენ, სხვა ადამიანების ცხოვრებაა, შენი საკუთარი – არასოდეს”.

ისეთი წიგნია, შემთხვევით შერჩეულ ყველა გვერდზე საშენო ფრაზას რომ იპოვი. ბარნსის წერის მსუბუქი სტილი აქვს, გემრიელად იკითხება. საერთოდ “დიოგენეს ბიბლიოთეკაში” ყველა ასეთი წიგნია. ამაზე კარგი სერია საქართველოში არ მეგულება. ნებისმიერს გამოიღებ და ეჭვი არ გეპარება, რომ ნამდვილი ლიტერატურა შეგრჩება ხელში.

 

August 12, 2014 / mkitxveli

ბორის პასტერნაკი – ექიმი ჟივაგო

eqimijivago-500x500თავიდან ვიფიქრე, რა საცოდავი კაცია ჟივაგო-მეთქი, ბოლოს გადავიფიქრე. ადამიანი, რომელიც მძიმე ისტორიის მიუხედავად მაინც ინარჩუნებს ინდივიდუალიზმს, ყველაზე ბედნიერია.

წიგნი საკამო მოცულობისაა, უფრო მეტიც წამიკითხავს, მაგრამ ახლა მეგონა, რომ ჟივაგოს ამბავს მთელი ცხოვრება ვკითხულობდი და განვიცდიდი მასთან ერთად. ძალიან მინდოდა კარგად მცოდნოდა ოქტომბრის რევოლუციის და რუსეთ იაპონიის ომის ამბავი,  ამ პერიოდის მცოდნენი უპირატეს მდგომარეობაში არიან, ყველა კონტექსტს უცებ გაიგებენ.

იმდენად მრავალპლანიანი ნაწარმოებია, საიდან დავიწყო და რა გამოვყო, მიჭირს.

მთავარი გმირი ექიმი ჟივაგოა, რომელსაც მკითხველი ჯერ კიდევ 11 წლისას გაიცნობს, მაშინ როდესაც დედა გარდაეცვლება. ასე მგონია მთელი ტანჯვა აქედან იწყება. ჯერ კიდევ მაშინ დარჩა მარტო, საკუთარი თავის ამარა. თუმცა მის ცხოვრებაში სულ არსებობს ქალი – ჯერ ტონია, მერე ლარა, მერე მარინა და მერე იასამნისფერკაბიანი, მისი სიცოცხლე რომ შეიწირა. ჟივაგოს უყვარს ტონიაც და ლარაც, მაგრამ იმდენად განსხვავებულია მათთან ურთიერთობა. ტონიასთან ერთად მთელ ცხოვრებას ინაწილებს, მათი ურთიერთობა ჩვეულებრივია, სტაბილური, ჰყავთ შვილები. ლარა აღელვებს. მათ შორის არის ის ქიმია, რაც სიყვარულს ახლავს ხოლმე. ჟივაგოს ცხოვრებაში ლარა ბევრჯერ ცვლის მიმართულებას.

ჟივაგოს გარეშე ლარა და ტონია ერთმანეთს ხვდებიან. პასტერნაკზე გავბრაზდი, მაგ შეხვედრას რომ არ დამასწრო და ორივეს პირით ცალკ ცალკე მონაყოლი მომასმენინა მხოლოდ. არდა, როგორ მინდოდა მენახა. როცა ტონია წერილით ატყობინებს ჟივაგოს ამ შეხვედრის ამბავს, ერთ წინადადებაში ჩანს ეჭვიანობის მთელი სიმძაფრე. აი ისეთი, დაგბურძგლავს.

“მე იმისთვის გავჩნდი ამქვეყნად, ცხოვრება რომ გავამარტივო და მარად სწორი გზები ვეძებო, ის კი იმიტომ, რომ გაართულოს და სხვასაც თავგზა აუბნიოს”

თუმცა ორივე აფასებს ერთმანეთს ზუსტად ჟივაგოსადმი სიყვარულის გამო.

ლარას ქმარი ჰყავს პაშა, განსაკუთრებული პერსონაჟია ისიც. ცოლისთვის გააკეთა ყველაფერი. ლარამ მის ცხოვრებაშიც გადამწყვეტი როლი ითამაშა. ტონიას სიტყვები ამ შემთხვევაშიც გამართლდა. თუმცა მნიშვნელოვანი ისაა, რომ თავად ლარას საერთოდ არ უნდოდა არავისთვის ცუდი, არც არავის სთხოვდა არაფერს. მის გარშემო მყოფნი თავად გადაწყვეტდნენ ხოლმე, რომ მის გამო რაღაცეები ეკეთებინათ.

მე მჯერა, ისე უბრალოდ არაფერი ხდება.

Diagram_of_selected_characters_in_the_novel_Doctor_Zhivago_by_Pasternak

“ექიმი ჟივაგოს” პერსონაჟები

ინდივიდუალიზმზე ვამბობდი ზემოთ. აი, იმ დროსაც, როცა იმალება, როცა შია და სცივა, ერთდერთი აღმაფრენა აქვს – წერა. სწორედ პოეზია/ხან პროზა აღმოჩნდება ხოლმე ის ადგილი, სადაც ექიმი იური ჟივაგო საკუთარ თავს ინარჩუნებს. ბოლოს დართულ ლექსებში ფაქტობრივად, ამბავი თავიდან ცოცხლდება. მხოლოდ ჟივაგოს განცდებით ამჯერად.

“ზომიერებს , რომელთა გონებაჩლუნგობა ექიმს ახელებდა, იგი საშიშ კაცად მიაჩნდათ, პოლიტიკურად შორს წასული ადამიანები კი არასაკმარისად წითლად თვლიდნენ. ასე აღმოჩნდა შუაზე გაჩხირული, ერთ ნაპირს ასცდა, მეორეს კი ვეღარ მიადგა.”

მთელი წიგნი ომია. ყველა პერსონაჟი ამ ომშია ჩართული. ომის გამო შორდებიან და ხვდებიან ერთმანეთს. “ომი” – მეზიზღება ეს სიტყვა. ამ წიგნის ისტორიული კონტექსტიც საინტერესოა. ინტრიგანი, საზიზღარი, მოღალატე ოღრაშები ყველგან გამოერევიან ხოლმე. აქაც მრავლადაა. ადამიანებს ისღა დარჩენიათ ომსა და რევოლუციას შორის პერიოდში იფიქრონ.

“აი, შენ ამბობდი, ფაქტი უაზროა თუ მასში აზრს არ შევიტანთო. ქრისტიანობა, პიროვნების მისტერია სწორედ ისაა, რაც ფაქტში უნდა შევიტანოთ რომ მან ადამიანისთვის მნიშვნელობა შეიტანოს.”

ბევრ ფაქტს მიანიჭა მნიშვნელობა ომმა.

 

***

“ინტელექტის” მიერ გამოცემული “ექიმი ჟივაგო” ფაქტობრივად, ყველა პირობას გიქმნის იმისთვის რომ წიგნი ჯერ კიდევ მეოცე გვერდზე გადადო. შესავალი აქვს მთარგმნელის ისეთი, საბჭოთა ლექსიკა სახეში გიტყლაშუნებს. თუ მაინც არ შეფერხდი, ან ჩემსავით არ გიყვარს წინასიტყვაობების კითხვა, პირველი რამდენიმე გვერდი წიგნის დაჭერის დამუღამება მოგიწევს. ისეა აკინძული თუ ძალიან გადაშალე ეგრევე იხევა, არადა ვიწრო ჭუჭრუტანაში გიწევს შეხედვა ტექსტის წასაკითხად. თუ ამაზეც თანახმა ხარ, ერთი ხელით წიგნის დაჭერა ცალკე სირთულეა, თუ მეორე ხელი მიაშველე და ფურცელი დაიჭირე, ნაწერი იდღაბნება. ყველა ვარიანტში გვერდები მაინც მეორე კლასელის რვეულივით გეპრიხება.

თარგმანზე მაინც ცალკე უნდა ვთქვა. ასეთი კოშმარული თარგმანი ბოლოს როდის წავიკითხე არც მახსოვს.

“ასე ნაადრევად ესოდენ შორეული მიზნის დასახვა, რაიც მის არსებაში მარად ელვარე ცეცხლად აგიზგიზებდა, ამთავითვე ყოველივე იმის ბავშვურად თავადებულ მიმდევრად ხდიდა, რაც კომუნიზმში ყველაზე მეტად უდავოდ მიაჩნნდა”.

აი, მაგალითად, ამ აბზაცის აზრი ამდენჯერ წაკითხვის მერეც არ მესმის. არ ვიცი ძველი წიგნები ასეთი უაზრო სიტყვებით არის ნათარგმნი და აღარ მახსოვს თუ ეს არის ასეთი, ფაქტი ისაა, იმას ვდარდობ რამდენი დამაკლდა ტექსტის აღქმისას ამნაირი თარგმანის გამო.

ამ წიგნის მერე უფრო მიხარია, რომ ტექსტები ახლებურად ითარგმნება და თარჯიმანთა შრომა და კომპეტენცია ახლა უფრო დავაფასე.

July 21, 2014 / mkitxveli

სემუელ ბეკეტი – მოლოი

book_52e7d9238c76cწიგნის კითხვის დასრულებამდე სამი გვერდი რომ გაქვს დარჩენილი და მაინც ვერ ხვდები ორ მთავარ გმირს ერთმანეთთან რა აკავშირებს, აესეთი წიგნია. მერე გგონია, რომ ბოლო წინადადებამ უნდა შეკრას წრე, მაგრამ სულ ტყუილად, ყველაფერი ისე რჩება, როგორც დაიწყო.

პირველ ნაწილში მილოი მიბობღავს დედასთან, მეორე ნაწილში დეტექტივი მორანი მიდის მოლოის მოსაძებნად, მაგრამ ვერ გავიგე რატომ. ვინ ავალებს, რა მიზნით ამ კაცის მოძებნას, ვერ მივხვდი. რა აკავშირებს ერთს მეორესთან, ან ერთი რატომ მიდის ან მეორე. რა სიმბოლური დატვირთვა აქვს ფეხის გაშეშებას, შვილთან რატომ აქვს ასეთი ცუდი დამოკიდებულება, რატომ კლავს კაცს ტყეში, ვერაფერი გავიგე. იმდენი “რატომ” დამრჩა, ტვინი ამიდუღდა.

“გგონია რაღაცა ყელში ამოგივიდა, მაგრამ სინამდვილეში ძალიან იშვიათად ხდება ასე.”

ასე მგონია მთელი წიგნი ამ ფრაზის გათავისებას ემსახურება. იმიტომ რომ ჯერ კიდევ 50-ე გვერდზე ვგრძნობდი ყელში ამოსვლას, მაგრამ სამასივე გვერდი მაინც წავიკითხე. ეს სამუელ ბეკეტის პირველი ნაწარმოებია, ჩემთვის, შეიძლება ამიტომ ვერ გავიგე. ვიცი რომ აბსურდი მისი სტილია, მაგრამ მჯერა რომ აბსურდსაც თავისი განვითარება აქვს.

სინამდვილეში ეს პოსტი თხოვნაა მათდამი, ვინც გაუგო “მოლოის”, მეც გამაგებინონ რა ხდება.

July 17, 2014 / mkitxveli

კითხვის დრო

reading.jpg.size.xxlarge.letterboxხშირად მეკითხებიან ხოლმე  გადატვირთული სამუშაო გრაფიკის მიუხედავად როგორ ვპოულობ დროს წიგნის კითხვისთვის. მე ვამბობ, რომ პენაკს ვუჯერებ და მერე ახსნა მეზარება.

იმ დროს, როცა დღის განვალობაში გასაკეთებელი საქმეები გამრავალფეროვნდა და სამსახურიდან სახლში მოსული წიგნის კითხვას ისევ ვერ ვახერხებდი, გვიან ღამემდე ვერ ვამთავრებდი მუშაობას, საშინლად დავისტრესე. გვერდით მედო წიგნი, რომლის წაკითხვაზეც კბილები მიკაწკაწებდა, ავიღებდი, წავიკითხავდი ორ გვერდს, თან თვალი კომპიუტერისკენ გამირბოდა, საიდანაც დედლაინები მიკიოდნენ, მერე ისევ წიგნს ვდებდი გვერდით და მუშაობას ვაგრძელებდი.

ეს იყო ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე მოუწესრიგებელი პერიოდი, მუდმივად მქონდა შეგრძნება, რომ რაღაც მაკლია, ვერ ვახერხებ რაღაცეების დალაგებას, ეს კიდევ ჩემნაირი ორგანიზებული ადამიანისთვის, სრულიად არაბუნებრივი მდგომარეობაა.

თან ძალიან არ მიყვარს წუწუნა ადამიანიები. გამარჯობის მერე, ვაიმე, საოცრად ბევრი საქმე მაქვსო, რომ გეუბნებიან.

მერე პენაკის (ჩემთვის) განსაკუთრებული ესე „რომანივით საკითხავი“ შემხვდა. წიგნის კითხვის დრო არ არსებობს ის ცხოვრებისეული ვალდებულებებისთვის მოპარული დროაო. ჰოდა, გადავწყვიტე მეც მომეპარა.

უკვე წელს, როცა ჩემი გრაფიკი ისე გადაიტვირთა, თეორიულადაც არ ვიცი, ამაზე მეტად როგორ შეიძლება იყოს, მე წიგნის კითხვის დრო ვიპოვე. ეს არის სრულიად არაჩვეულებრივი ერთი საათი დღის განმავლობაში, ის წიგნისთვისაა და  ვერანაირი დედლაინი ვერ ფარავს მას. ჩემთვის კითხვას სრული სიმშვიდე მოაქვს და მჭირდება იმისთვის, რომ სხვა საქმეებმა ნაკლებად დამსტრესოს. ამიტომაც კითხვის პარალელურად რაოდენობრივად გაზრდილი საქმეების დედლაინს არ გადაცილებია, გამოცდებიც იმაზე უკეთესი შედეგებით დასრულდა, ვიდრე წინა წელს. ყველაფერი თავის ადგილას იყო.

ხშირად იმასაც მეკითხებიან რა ვისწავლე ამა თუ იმ წიგნის წაკითხვის შემდეგ. ჩემი პასუხია – არ ვიცი. მე ხომ ხანდახან წიგნის გმირების სახელებიც არ მამახსოვრდება. სამაგიეროდ ვიცი ის ემოციები, რასაც წიგნი მანიჭებს, არც ერთი მათგანი ერთნაირი არ ყოფილა. ისიც მჯერა, რომ თითოეული ეპიზოდი ჩემთან რჩება. როცა წიგნს ვხურავ, ასე მგონია ჩემი თვალები უფრო ფართოდ გახელილია და იმაზე მეტს ვხედავ, ვიდრე იქამდე ვამჩნევდი.

არც ის ვიცი, როგორ ვარჩევ წიგნებს წასაკითხად. წაუკითხავ წიგნებს ცალკე კარადაში ვაწყობ, როცა ჩავუვლი, ასე მგონია თვითონ მეძახიან. ჯემალ ქარჩხაძის მოთხრობები წელიწადზე მეტია ასე მიდევს, ჯერ არ მოვიდა მისი დრო, მეც მიკვირს, რატომ.

ყველაზე მეტად მაღიზიანებს კითხვა – სად ვიყიდო ეს წიგნი. ჩვენს რეალობაში წიგნის შოვნა პრობლემა აღარ არის,  წიგნის ნებისმიერ მაღაზიაში ყველა გამომცემლობაა წარმოდგენილი და როცა ამ კითხვას მისვამენ, სულ მაინტერესებს, თვითონ რა ვარიანტები აქვთ ხოლმე.

საერთოდ კითხვისას არც ერთი მზა რეცეპტი არ მუშაობს, წიგნი იკითხება იქ, სადაც გინდა, რამდენ ხანსაც გინდა, როცა გინდა, სადამდეც გინდა, როგორც გინდა, მთავარია გინდოდეს.

 

July 15, 2014 / mkitxveli

მიგელ ანხელ ასტურიასი – სინიორ პრეზიდენტი

seniorprezidenti-500x500პირველივე თავის კითხვისას შიში სრულიად გიპყრობს. სტივენ კინგისეულ შიშს არ ვგულისხმობ – მე ის გრძნობა მაქვს მხედველობაში, რომ არსებობ და გეშინია, დაზაფრული ხარ და ვერ გაგირკვევია, რისთვის დაისჯები. არ გაგაჩნია ღირებულებები იმიტომ, რომ ქვეყანაში მსგავსი რამ არ არსებობს. ერთგულება ყველაზე გაუგებარი, დაბეზღება კიდევ მიღებული რამაა.

მოკლედ, ჩვეულებრივი დიქტატურაა. სათავეში სინიორ პრეზიდენტია, ყველაფერი ისე წყდება, როგორც მას უნდა.

„მე ვაზროვნებ სინიორ პრეზიდენტის აზრებით, მაშასადამე ვარსებობ“

არ ვიცი რომელი საუკუნეა, ტელეფონები აქვთ, მაგრამ ადამიანთა ქცევები საუკუნეების წინანდელი იმპერიებს მოგაგონებს. არც ადგილის იდენტიფიცირება ხდება, ანოტაციაში წავიკითხე გვატემალას რეალობაა აღწერილიო. წარმოდგენა არ მაქვს რა ხდება გვატემალაში, მაგრამ ამას მნიშვნელობა არ აქვს, ნებისმიერ ტოტალიტარულ სახელმწიფოს მიესადაგება.

ყველაზე უცნაური გრძნობა კიდევ კიდევ ისაა, კითხვისას ფრაზებს იმის შიშით რომ კითხულობ, ემანდ, რამე საერთო არ იპოვნო შენს ქვეყანასთან.

„გაუმარჯოს უდიდესი ლიბერალური პარტიის ბელადს ჭეშმარიტ ლიბერალს სამაგალითო ახალგაზრდობის მფარველს“

მიუხედავად იმისა, რომ არ გინდა დაიჯერო წიგნში მომხდარი მოვლენები, მაინც ძალიან რეალურად გეჩვენება და აბსოლუტურად განსხვავებული გრძნობები გაქვს ვიდრე ეს შეიძლება, მაგალითად, ორუელის 1984-ის კითხვისას გქონდეს.

„ლატარიაა ამ ქვეყანაში ერთადერთი კანონი. ამოაძრობ ბილეთს – ციხე, ამოაძრობ მეორეს – დახვრეტა, ამოაძრობ მესამეს – დეპუტატი ხარ, დიპლომატი, პრეზიდენტი, გენერალი, მინისტრი, რისთვის უნდა იჯახირო თუ ყველაფერი ლატარიაა? იყიდეთ ლატარიის ბილეთი“

ისეთი წიგნია დადებითი გმირები რომ გაკლია და პატარა ჰუმანურ ეპიზოდზეც გული რომ გიჩუყდება.

სინიორ პრეზიდენტი სათაურიდანვე მთავარი პერსონაჟია, მაშინაც კი, როცა არ ჩანს. მე კიდევ ისევ მიკვირს რანაირად ემორჩილება ყველა მას მაშინ როცა პატივს არავინ არ სცემს. ისევ ვერ ვხვდები რანაირად ახერხებენ ადამიანები ამხელა ძალაუფლების მოპოვებას და შენარჩუნებას.

„სინიორ პრეზიდენტს ასეთი წესი აქვს და ჩვენგანაც ამას მოითხოვს: არავის მისცე იმედი, გათელე, მოგუდე, გაანადგურე“.

ფაქტია, სულ მცირე ამ წიგნში არაერთი იმედი განადგურდა. ალბათ, ბევრ ქვეყანაშიც.

პს ამ გამოცემაში წიგნისთვის ბევრი კორექტურული შეცდომაა. რამდენიმე ადგილი კი, როგორც ჩანს, დამარკერებული ყოფილა და მოშლა დაავიწყდათ.

July 4, 2014 / mkitxveli

ჰაინრიხ ბიოლი – კატარინა ბლუმის შელახული ღირსება

katarina blumis shelaxuli girseba-500x500(ანუ როგორ იბადება ძალმომრეობა და სადამდე მივყავართ მას)

კატარინა ჩვეულებრივი გოგოა, შინამოსამსახურედ მუშაობს, შრომისმოყვარეა, გულმოდგინედ აწარმოებს ფინანსურ ანგარიშებს, მერე იმდენს მოახერხებს მანქანას და ბინასაც იყიდის. კარნავალზე, სადაც ბევრი წლის შემდეგ საცეკვაოდ პირველად წავა, გადაეყრება მას, “ვისაც უნდა შეხვედროდა” და ყველაფერი ირევა.

მერე კატალინა “ცაიტუნგის” პირველ გვერდზე ხვდება და მისი ცხოვრების შესახებ, ვისაც არ ეზარება, ყველა რაღაცას ჰყვება.

დასაწყისში ბიოლი ირწმუნება მოთხრობის სიუჟეტი და გმირები გამოგონილია, მაგრამ მსგავსება შემთხვევითი კი არა, გარდაუვალიაო. ჰოდა ასეა, მოთხრობა 1974 წელს გამოქვეყნდა. იმ დროის საზოგადოებაში ჯერ კიდევ სჯეროდათ “ჯადოსნური ტყვიის” თეორიის, რომლის თანახმადაც,  მედიას ადამიანებზე პირდაპირი გავლენა აქვს. ამიტომ მგონია, ამ წიგნსაც მაშინ უფრო მეტი ეფექტი ექნებოდა მკითხველზე.

მოთხრობა ისეა დაწერილი, კადრებად უყურებ და ხედავ მართლა “როგორ იბადება ძალმომრეობა”,  როგორ ტრანსფორმირდებიან ადამიანები.

ჟურნალისტების ასეთ ნეგატიურ კონტექსტში ჩვენება ჩემთვის სასიამოვნო არასდროს არ არის, მაგრამ ის კი ვიცი, დღესაც ხშირად თამაშობს მედია ადამიანის ცხოვრებაში იმავე როლს, რასაც “ცაიტუნგი” კატალინას უკეთებს. სხვის ცხოვრებაში ცხვირის ჩაყოფა, საკუთარი ფანტაზიის განვითარება სხვათა ამბებზე ჩვენს საზოგადოებაში ისევ ძალიან უყვართ.

მთელი ტექსტი სულ 160 გვერდია და უცებ იკითხება, თუმცა ჩემი აზრით, ბიოლის შემოქმედებაში ეს ყველაზე სუსტი ტექსტია. ყოველ შემთხვევაში “უკაცო სახლის” ფონზე ასე მეჩვენება.

ისე ნაწარმოებების ერთმანეთთან შედარებაც არ მგონია სწორი, მაგრამ მაინც სულ ერთმანეთს ვადარებ ხოლმე.

კეჟერაძის ბლოგი

სამშობლოს, ადამიანებისა და ლიტერატურის მოყვარული რიგითი კლიმი

Salomeaa's Blog

ლიტერატურული ბლოგი ...

ემოციური ბლოგი

სოციალურ პრობლემებისა და მედიის შესახებ.

მკითხველის ბლოგი

შთაბეჭდილებები კითხვის შემდეგ

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,578 other followers

%d bloggers like this: