Skip to content
November 21, 2014 / mkitxveli

რაბიდრანათ თაგორი – დღენი ჩემი სიჭაბუკისა

Tagoriარც მხატვრულია, არც ბიოგრაფიული. ავტობიოგრაფია რომ იყოს, ზედმეტად ბევრი ეპიზოდი აკლია. არც ესეა, მაგრამ მაინც პენაკის “რომანივით საკითხავის” ასოციაციები მაქვს, არადა მხოლოდ ერთი პარალელი შეიძლება გაივლოს ამ ორ ნაწარმოებს შორის. ორივეგან ამოიკითხავ ტექსტს, რომელიც გასწავლის როგორ იურთიერთო ბავშვთან.

არ  ვიცი, როგორ შეიძლება, ასაკში შესულმა ასე დეტალურად გაიხსენო დღენი შენი სიჭაბუკისა, მაგრამ თაგორმა ეს მოახერხა. თან ისე ყვება, ხვდები რომ ასაკით უკვე დიდია და შეცვლილი აქვს ემოციები. თავის ყველა ქმედებას აანალიზებს და საკუთარი გამოცდილების გათვალისწინებით დასკვენს გიკეთებს.

“უბედურია სწორედ ის ბავშვი, რომლისთვისაც უთვალავ სათამაშოს თავი მოუბეზრებია. ყოველგვარი თამაში მოსაწყენი და აზრდაკარგულია მისთვის.”

მოსამსახურეთა ბატონობა რანაირად შეიძლება არ ვიცი, მაგრამ თაგორმა მას სერვოკრატია შეარქვა. ეს დაახლოებით იმას ნიშნავს, მოსამსახურეებისთვის მათთვის ჩაბარებული ბავშვები ერთადერთი ბატონობის ობიექტები იყვნენ და ისევე ექცეოდნენ  ბავშვებს, როგორც ოჯახში უფროსები ექცეოდნენ მსახურებს.

“აღზრდის მთელი სიძნელემაშინ წამოიჭრება, როდესაც ბავშვს სახლში გამოკეტავენ და მისგან სრულ წესრიგს ითხოვენ”.

ყველაზე ბევრი ერთ ეპიზოდზე ვიფიქრე. თაგორს სთხოვენ გარკვეულ საკითხზე საკუთარი აზრი გამოთქვას. გასაკრიტიკებელი ბევრი იპოვა. “მე შემეძლო აღმომეჩინა ნაკლოვანება, მაგრამ არ შემეძლო შემექმნა უნაკლოება”. ბოლო პერიოდში ეს პრობლემა მეც მაწუხებს. ადამიანები ხშირად აკრიტიკებენ ერთმანეთს, ლანძღავენ, შეცდომებზე მიუთითებენ, მაგრამ ძალიან იშვიათად თუ გეუბნებიან, სანაცვლოდ რა უნდა გააკეთო, რა იქნება უმჯობესი.

“ლიტერატურის გულწრფელი სიყვარული უფრო იშვიათია, ვიდრე ლიტერატურული ერუდიცია”

ესეც კიდევ ერთი ფრაზა, რაც ჩამრჩა. ხშირად ადამიანები ვერ უძლებენ ცდუნებას, აფიშირება არ გააკეთონ თუ რაიმე სადმე ამოუკითხავთ და თავი როგორც ნაკითხებმა, ისე არ წარმოაჩინონ. ახდენენ ციტირებას, ყოველ ორ წინადადებაში რომელიმე ცნობილ ავტორს იმოწმებენ. აუდიტორიას გააჩნია, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში ეფექტს ნამდვილად ახდენენ. ასეთ დროს უყურებ და ხვდები, მის აზროვნებას რა ვიწრო გასაქანი აქვს, რეალურად ერთი თავკერძა ტიპი შეგრჩება ხელში. ზუსტად იმიტომ, რომ ლიტერატურული ერუდიტებისგან განსხვავებით, ლიტერატურის გულწრფელად მოყვარულს  ფრაზების ციტირების და მწერლების გვარების ბრახაბრუხის გარეშე ეტყობა, რომ უყვარს, ფართო აზროვნება აქვს და იმიტომ.

November 8, 2014 / mkitxveli

პ.გ. ვუდჰაუსი – ვუსტერთა გვარის ღირსება

news_52b7f9f19c560ხანდახან დაღლილზე, ბევრ საფიქრელ, ღრმააზრიან წიგნებს შორის ვუდჰაუსზე კარგი არაფერი მეგულება. ჯივზი და მისი თავდაგადასავლებით სავსე უფროსის ისტორიები სასიამოვნო საკითხავია. მთავარი ისაა, სიმარტივის მიუხედავად არ გაქვს იმის შეგრძნება, რომ რაღაც სისულელეს კითხულობ.

ჯივზი ხომ გახსოვთ? აი დაიკიდეთ მაგასთან ერთადო, რომ გვეუბნებოდა ვუდჰაუსი. აქაც იგივე პერსონაჟები არიან, უბრალოდ ამბავი ხდება სხვაგან და ბერტი მორიგ ხათაბალაში ეხვევა, სადაც მშველელად კვლავ თავისი კამერდინერი მოევლინება.

ისევე როგორც წინა წიგნში აქაც ბევრი მაიმუნობა ხდება, თუმცა მე პირადად “დაიკიდე, ჯივზ!” ბევრად მომეწონა, უფრო სწორად სასაცილო მეტი ადგილი შემხვდა. ან სულაც რადგან პირველად ვკითხულობდი ვუდჰაუსს, წერის სტილიც ახალი იყო და სიუჟეტიც, უკეთესი ემოციები იმიტომ დამიტოვა და რადგან “ვუსტერთა გვარის ღირსებაში” რაღაცეები გამეორდა, ის ეფექტი ვეღარ მოახდინა.

ამ ბოლო დროს ერთი მწერლის რამდენიმე ნაწარმოები აღარ მომწონს. როგორც კი იმავეს დავიჭერ რაც უკვე წაკითხულ წიგნში იყო, მაშინვე ბევრი მინუსი ეწერება ჩემთვის.

ამ შემთხვევაში თანმიმდევრობას ჰქონდა მნიშვნელობა. პირველს, რომელსაც წაიკითხავთ, მგონია, რომ ის უფრო მოგეწონებათ.

November 1, 2014 / mkitxveli

უმბერტო ეკო – პრაღის სასაფლაო

პრაღის სასაფლაომმკ-ს რომელიმე წევრს ეს წიგნი ჯერ არ წაუკითხავს, ეტყობა, ან სახელი აქვს ზედმეტად არასკანდალური, თორემ წივილ-კივილს ცოტა ხნით მაინც ატეხდნენ. მასონებზეა ეს წიგნი. უფრო სწორად ერთ თახსირ კაცზე, ყველაფრის გაყალბება რომ შეუძლია. ისე იხლართება ამ მასონთა ლოჟებში, ვეღარ გავიგე ვის რა შეუთხზა და მოუგონა.

სიმონინი მთავარი გმირია, თან ისეთი უარყოფითი, გეზიზღება, მაგრამ მაინც სწრაფად გეკითხება 500-ზე მეტი გვერდი. უცნაური გრძნობაა, ამხელა წიგნში ერთი ცოტა დადებითი პერსონაჟი რომ არ არის.

“ცივილიზაცია სრულყოფას ვერ ეღირსება, ვიდრე უკანასკნელი ეკლესიის უკანასკნელი ლოდი ქვეშ არ მოიყოლებს უკანასკნელ მღვდელს და დედამიწა ამ მანკიერი ხროვისგან არ გათავისუფლდება.”

ამბავი ჯერ კიდევ გარიბალდის დროიდან მოდის. ალექსანდრე დიუმა ჩადის ჯუზეპე გარიბალდისთან დასახმარებლად. მასონებზეც იქიდან იწყებ ინფორმაციის მიღებას. როგორც “ვარდის სახელში”, აქაც ხვდები, რომ წიგნში აღწერილი ეპოქა გადასარევად იცის ეკომ. როცა მხატვრული ნაწარმოებიდან ამგვარი ცოდნა მოდის, როგორც მკითხველი რაღაცნაირად დაფასებულად ვგრძნობ ხოლმე თავს. არ მიყვარს წიგნები, შრომა რომ არ ეტყობა და ისეთი შთაბეჭდილება გაქვს თითქოს ერთ დღეს დაჯდა და ასე უბრალოდ დაწერა.

ეკოზე ვყვებოდი. როგორც სჩვევია, ხლართავს ამბავს, შენც გგონია ხელის ცეცებით დადიხარ ფურცლებში. ხან სიმონინი ყვება ისტორიას, ხან – აბატი დალა პიკოლა. თვითონ ფიქრობენ, რომ ერთი პიროვნება არიან, მაგრამ რაღცეები არ ემთხვევა. მერე ამბებს იხსენებენ, ისტორიულ ამბებს.

“ადამიანები არასდროს სჩადიან ბოროტებას ისე სრულყოფილად, ისეთი ენთუზიაზმით, როგორც მაშინ, როცა რელიგიის სახელით მოქმედებენ”.

ერთმანეთზე გადაკიდებული ამბიციური ადამიანების კრებულია.სტანისლას დე გუაიტა და როზენკროცების კაბალისტური ორდენი, ოკულტიზმი, პელადანი ერთმანეთში იბურდება. ცალკე ებრაელები ლანძღავენ. სიმონინი ნაშრომს “პრაღის სასაფლაო” სწორედ ებრაელების საწინააღმდეგოდ ქმნის. მერე ისე წირავენ ადამიანებს, არც ნერვიულობს ვინმე.

ვერ გაიგებ, ვინ ვისი ჯაშუშია, ვის რა მიზანი აქვს, “ნებისმიერი საიდუმლო დაჯგუფების ათი წევრიდან სამი ჩვენი ჯაშუშია, ექვსი რწმენით გულანთებული იდიოტი და ერთი მართლა საშიში ადამიანი” – ესეც მთელი ფილოსოფია.

ზიხარ შენც, ამ ხლართებს კითხულობ და ხვდები, როგორ შეუძლიათ ზიზღით აივსონ უცებ ადამიანები. შეგძულდეს მაგალითად, ებრაელები და ერთ დღესაც მათი გენოციდი გადაწყვიტო. სიძულვილის გავრცელება ყველაზე მარტივი რამაა.

“ეროვნება ღატაკთა ერთადერთი ავლადიდებაა. საკუთარი ეროვნების შეგრძნება დღეს სიძულვილს, განსხვავებულის სიძულვილს ეფუძნება”.

აი, შენც გვერდიდან გვერდამდე ისე გძულს სიმონინი, დასასრული არ იცი, გაგიხარდეს, თუ რა ემოცია გქონდეს.სიძულვილის ენა ისეთ ხარისხშია ამ წიგნში, მიკვირს პანიკა რომ არ გამოიწვია მათი, ვისაც ტექსტის მიღმა რაღაცეების დანახვა უჭირთ ხოლმე.

“დღევანდელი დღით ვცხოვრობ. ვმოძრაობ იმიტომ, რომ გადავადგილდე, ვსუნთქავ იმიტომ, რომ სხვაგვარად არ შემიძლია. სიკვდილიც ასე მეწვევა: მხოლოდ იმიტომ, რომ გარდაუვალია… და ყველაფერი დამთავრდება.”

ეკოს თუ დავუჯერებთ, სიმონინის გარდა, ყველა პერსონაჟი ისტორიულია, თავად სიმონინიც არსებობს, უბრალოდ რამდენიმეს კრებულიაო. ჰო, ალბათ მისი პროტოტიპი რამდენიმე სიძულვილით სავსე ადამიანია, სხვებსაც რომ ავსებდა იმავე ზიზღით.

როცა ეკოს ვკუთხულობ, სულ მაქვს იმის შეგრძნება, რომ ერთი დიდი სკივრი აქვთ სიტყვებით სავსე და ზუსტად იცის როდის რა უნდა გიწილადოს, მასზე უკეთ თანამედროვე ლიტერატურაში სიტყვის ძალას ვინმე ფლობდეს, არ მგონია.

October 2, 2014 / mkitxveli

ჩემი მეგობარი ავტორი

თვითონ მეუბნება მწერალი არ დამიძახო, ტექსტის ავტორი ვარო. ჰოდა, იყოს ავტორი, მერე რა,  რომ “ბესტსელერი” დაწერა და დღეს პრეზენტაციაზე მიტანილი ყველა ეგზემპლარი გაყიდა.

მოკლედ ერთ დღესაც ჩემი მეგობარი წიგნის ავტორი გახდა და მის ნაშრომზე პოსტიც დავწერე. არ ვიცი, ახსოვს თუ არა თვითონ, მაგრამ ამ ბლოგის გაკეთების იდეაც მან მომაწოდა. ჰოდა, გავიდა 4 წელი და ვკითხულობ წიგნს, ისევე როგორც ეს ბევრჯერ გამიკეთებია, მაგრამ ცხოვრებაში პირველად ვიცი, როგორ იწერებოდა ტექსტი.

ვიცი, როგორ მოუვიდა იდეა, ვიცი როდის დაიწყო, შეწყვიტა და გააგრძელა წერა, ვიცი, რა ამბის შემდეგ დააფორმულირა პიერ სონაჟის ნაწარმოებებიდან ციტატები, რომელ პერსონაჟს მისი ნაცნობის რომელი შტრიხები აქვს.

წიგნის კითხვისას დავრწმუნდი, რომ არ მინდოდა მცოდნოდა.

არასდროს მდომებია რომელიმე მწერალი გამეცნო, არც წიგნის პრეზენტაციებზე დავდივარ და არც ავტოგრაფიანი წიგნები მაქვს. მწერლების ბიოგრაფიებსაც იშვიათად ვკითხულობ. მთავარი ტექსტია, ჩემეული აღქმა და ემოცია, რასაც ნაწერი მანიჭებს.

მიუხედავად იმისა, რომ შინაარსი არ ვიცოდი და მტკიცე გადაწყვეტილებით, არც ხელნაწერი (თუ პრინტნაწერი, რაღაცას ეძახის) წამიკითხავს, მაინც წიგნში ბექას უფრო ვხედავდი, ვიდრე ტექსტს და მეგონა, სულში ვუფათურებდი ხელს, რაც მე – მკითხველს არ მომეწონა. არ ვიცი, როგორი იქნებოდა ჩემი აღქმა მაღაზიაში წიგნის თაროზე სადმე რომ მეპოვა და ისე წამეკითხა.

მიუხედავად ამისა, მაინც ბედნიერებაა, როცა დგახარ შენთვის მოშორებით და ხედავ, როგორ არიგებს შენი მეგობარი ავტორი ავტოგრაფებს და რა თქმა უნდა, მზად ხარ იგივე სცენას კიდევ ბევრჯერ დაესწრო.

პ.ს. ამ პრეზენტაციას რამდენიმე ადამიანი ნამდვილად აკლდა.

არ უყვარს ფოტოები, მაგრამ დღეიდან სელფების გადაღებაც მოუწევს მკითხველების ხათრით

არ უყვარს ფოტოები, მაგრამ დღეიდან სელფების გადაღებაც მოუწევს მკითხველების ხათრით

September 27, 2014 / mkitxveli

ბექა ადამაშვილი – ბესტსელერი

10660204_200280126809237_567616884328171006_nქართველი ავტორების შიში მაქვს, განსაკუთრებით ახლების, არაპოპულარულების. ბოლოს წაკითხული წიგნებიდან ვერსად გადავაწყდი ორიგინალურ სიუჟეტს, თხრობის სტილსა თუ ტექსტის ფორმას. საქმით გაჭედილი დღის გამო ექსერიმენტებისთვის დროის კარგვა, ცოტა არ იყოს და, მენანება.

“ბესტსელერს” შემთხვევით გადავაწყდი-მეთქი როგორ ვთქვა, მაგრამ ჩემთან აღმოჩნდა. ჩემთვის სატირულ-ფანტასტიკური ჟანრია, თვითონ ავტორი რაღაც დახლართულს უწოდებს, მთავარია ისეთია, ჩვენთან რომ არ იწერება (ან მე არ ვიცი).

ყველაფერი პიარ ნაბიჯით იწყება. წარუმატებელი მწერალი პიერ სონაჟი თავს იკლავს (თუ როგორც არის) და ლიტერატურულ ჯოჯოხეთში აღმოჩნდება, სადაც გიდობას დანტე ალიგიერი უწევს. მარკესი ახალი მისულია და ლიოსას ელოდებიან (მაწაკია ავტორი). აქ ყველა ისე იტანჯება, როგორც თვითონ ტანჯავდა მკითხველს. თავიდან გამიხარდა ჰიუგო თავისი დეტალების აღწერის გამო რომ ისჯებოდა, გამახსენდა, ბავშვობაში მაწვალებდა ხოლმე.

ადამიანებს ისედაც დატვირთული ცხოვრება აქვთ, ზედმეტად რომ დაიტვირთონ … ბესტსელერებისთვის საშვილიშვილოდ ჩადებული ღრმა ფილოსოფიის ნაცვლად ზოგჯერ კარგი სათაური, ორიგინალური ყდა, პოპულარული ავტორი, მცირე მოცულობა, ალუზიებისგან დაცლილი თხრობა, მინიმალიზებული სქოლიო და პიარიც საკმარისია.

ოცდამეერთე საუკუნემ წიგნების ანორექსია მოიტანაო, ამბობს ავტორი (თუ მისი პერსონაჟი).  ჩემთვის მთელი წიგნი ამის ცხადად გააზრება იყო. ახლა ვზივარ და იმაზე ვფიქრობ, ყველაფერი, რითიც პერსონაჟებს დაინახავ, საჭიროა, დეტალების აღწერაც და ალუზიებიც. აი ზუსტად იმ მომენტში, როცა უნდა დამენახა გმირი, გარემო, დამეჯერებინა, რომ ამ ჰიპშტერ (ამ სიტყვის განმარტება იხ.წიგნში) ლუსის შეუძლია რაიმე დაშფრულის გახსნა, გამოხტებოდა ავტორი და მეტი დეტალი არ გჭირდება, ამ აბზაცებს ისედაც გადაახტებოდი და პირდაპირ ის გაიგე, როგორ მივიდა დასკვნამდეო, მარწმუნებდა. მოკლედ, ლიტერატურულ კლიშეებს აკრიტიკებს.

“ბიჭს არასოდეს გაუღიმო ისე, რომ ეგონოს ბედი უღიმის”

ისეთი დახლართულია ყველაფერი, თან ისეთი ჩამთრევი, პიერ სონაჟთან ერთად ცდილობ, მიხვდე რა ხდება ცალკე ჯოჯოხეთში და ცალკე დედამიწაზე, მერე თან აკავშირებ ამ ორ ამბავს და თან – ვერც. სიუჟეტის ორიგინალურობა ამ წიგნის ერთი ძლიერი მხარეა, სიტყვათა თამაში, ანაგრამები, შედარებები, მეტაფორები – მეორე. პიერ სონაჟის ტექსტებიდან ციტატები კიდევ ცხოვრებისეული დასკვნებია.

“მე იმდენჯერ დავუსვი წერტილი ჩვენს ურთიერთობას, მრავალწერტილი გამოვიდა და გავაგრძელე.”

ამ წიგნს კიდევ ერთი პლუსი აქვს, თავდაჯერებული მკითხველი (ჯოისები და ანტიგონეები რომ წაუკითხავს) თვითშეფასებას აიმაღლებს, ჯოჯოხეთის ბინადრებს რომ იცნობს. რაც უფრო მიწიერად გეჩვენება ავტორი, მით უფრო ახლოს ხარ შენც ტექსტთან, ამიტომ თავდაუჯერებლებიც სიამოვნებით წაიკითხავენ. არც ჭკუას გასწავლის და არც პრეტენზია აქვს რამეზე, მაგრამ ვერ მალავს რომ ბევრი წაუკითხავს და ეს შედარებების გამოყენებისას ეპარება.

როგორც კი იფიქრებ, რომ ყელში ამოვიდა ამდენი “ისევე როგორც”, ავტორი შემოვარდება და ვიცი მოგბეზრდაო, გეუბნება. ორი ადამიანი რომ საუბრობთ და მესამე ცდილობს ჩაერთოს და აზრი გამოთქვას, არ გაცლის საუბარს, დაახლოებით ისე არ განებებს თავს ეს ავტორი და არაფრით გაძლევს უფლებას დარჩე მარტო პერსონაჟებთან, ტექსტთან.

მოკლედ აქ მთავარი პერსონაჟი არა პიერ სონაჟი, არამედ ავტორია, რომელიც ბოლოს კვანძსაც ისე კრავს, ზარმაცო მკითხველო, კვანძი იკვრება და ცოტა მეტი ყურადღებით წაიკითხეო, შემოგძახებს.

“ბესტსელერი მაინცადამაინც კარგ წიგნს არ ნიშნავს. არც მაინცადამაინც ცუდს, რა თქმა უნდა. ფულში რომ არ არის ბედნიერება, მაგრამ არც მთლად უფულობაშია – დაახლოებით ისე”.

მერე რა, რომ ეს წიგნი “მაინცადამაინც კარგი წიგნია”, მაინც ბესტსელერი გახდება, ამისთვის ყველაფერი აქვს.10400805_200281553475761_2802196992721045981_n

September 7, 2014 / mkitxveli

მერი შელი – ფრანკენშტაინი

ფრანკენშტაინი მერი შელიმთავარი გმირის სახელიანი წიგნია – ფრანკენშტაინი ვიქტორი, ნიჭიერი ბიჭია.  როგორც ბევრ მისნაირს, მეცნიერებაში რაღაც მნიშვნელოვანის და არაჩვეულებრივის მიღწევა სურს. როცა ქმნის,  აღმოაჩენს რომ სინამდვილეში ის არ იყო, რასაც ელოდა. მან ცოცხალი არსება შექმნა, რომელიც ბევრი უბედურების მიზეზად იქცა. ფილმი ალბათ ყველას ნანახი გაქვთ, მე მგონი ერთადერთი ვარ, ვინც ისე დავიწყე კითხვა წარმოდგენა არ მქონდა რას ეხებოდა.

“ფრაინკენშტაინი” ისეთ წიგნებს განეკუთვნება, ავტორი და მისი შექმნის პერიოდი კიდევ დამატებით ღირებულებას რომ სძენს ნაწარმოებს. მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისში ქალი ქმნის ტექსტს, რომელსაც რომანტიკულობის არაფერი სცხია და ისეთ პრობლემებს სვამს, რაც იმ დროინდელი ლიტერატურისთვის მაინცადამაინც დამახასიათებელი არ იყო.

პირველი საკითხი რომელიც ამ ტექსტში დაისვა საკუთარ ქმედებაზე პასუხისმგებლობის აღებაა. ფაქტია ფრანკენშტაინს არ ეყო ამის გამბედაობა. შექმნა არსება, არ მოეწონა და გაიქცა, დატოვა ბოროტების საკეთებლად. ადამიანებს დღემდე უჭირთ საკუთარი ქმედებების გათავისება, გაქცევა ისევ ყველაზე ხშირად მოძებნილი გამოსავალია ხოლმე.

მეორე პრობლემა განსხვავებულის მიღებაა. რეალურად გარეგნული სიმახინჯის გამო ვერ მიიღო საზოგადეობამ ფრანკენშტაინის მიერ შექმნილი არსება. არაერთი პასაჟია სადაც ჩანს, რომ თანდათან გაბოროტდა, ბოღმა დაუროვდა და შურისძიებაც ამიტომ გადაწყვიტა. ფიზიკური ნაკლის გამო ხშირ შემთხვევაში საზოგადოება რიყავს ადამიანებს. რაც არ უნდა უცნაური იყოს, აი ამ თემაზე წიგნის წაკითხვის შემდეგ უფრო ბევრს ვფიქრობ, ვიდრე პასუხისმგებლობებზე (ეს საკითხი დიდი დოზით გავიარე).  ზოგიერთ ეპიზოდში შეცოდებასაც იმსახურებს.

საერთოდ ისეთი წიგნია, ემოციები მუდმივად იცვლება ორივე პერსონაჟის მიმართ, ხან ერთზე ხარ გაბრაზებული და მეორე გეცოდება, ხან – პირიქით.

ადამიანების ამბიციებს საზღვარი არ აქვს, მაგრამ ცოცხალი არსება ჯერ ვერ შექმნეს. ექსკლუზიური უფლება კვლავ ღმერთს აქვს და ამას  ცხადად გაჩვენებს მერი შელი.

August 30, 2014 / mkitxveli

ჯულიან ბარნსი – ფლობერის თუთიყუში

book_518a1332bbaf8არ მიყვარს მწერლებს სულში რომ უძვრებიან, იმაზე წვრილმანდებიან იმ გმირში რეალურად ვის  გულისხმობდა, რა პოზაში წერდა ამ ეპიზოდს, თან ყავას სვამდა თუ ჩაის (ვუტრირებ). თავიდან მეგონა ბარნსიც ასე გაეკიდა ფლობერს, მაგრამ მერე მივხვდი, რომ სინამდვილეში კრიტიკოსებს აკრიტიკებს ამ წიგნით. მაინცადამაინც თუთიყუშზეც ამიტომ გაამახვილა ყურადღება. თითქოს ყველაზე მნიშვნელოვანი ეს ყოფილიყო ფლობერის შემოქმედებაში.

მერე დასცინის კრიტიკოსებს მადამ ბოვარის თვალის ფერი რომ ვერ დაადგინეს და მწერალი იმიტომ გააკრიტიკეს სხვადასხვა ეპიზოდში მისი თვალის ფერი სხვადასხვანაირად არის აღწერილიო.

თვითონ ბარნსი აღნიშნავს, რომ ფლობერი იმ მცირე რიცხოვან მწერლებს შორისაა, რომელსაც  ნაწერის ობიექტურობის და მწერლის პიროვნების უმნიშვნელობისა სჯეროდა.

მე ვერ დავამტკიცებ, რომ კითხვა ჩვეულებრივ მკითხველს მეტ სიამოვნებას ანიჭებს, ვიდრე პროფესიონალ კრიტიკოსს, მაგრამ შემიძლია გითხრათ, რა უპირატესობა გვაქვს კრიტიკოსებთან შედარებით – ჩვენ დავიწყება შეგვიძლია”

ან შეიძლება მე ვცდები და სხვანაირად აღვიქვი ეს წიგნი. არც ის იქნება გასაკვირი ვიღაცამ პირიქით, ფლობერის ცხოვრების ანალიზად ჩათვალოს, აღქმა და მერე ინტერპრეტაცია ხომ ყველაზე სუბიექტური რამაა. ფაქტი კი ისაა, რომ “ფლობერის თუთიყუში” ძალიან ბევრ დეტალს გაძლევს ფლობერზე და ზოგადად ურთიერთობებზე.

ჩემთვის ყველაზე ჩამთრევი ნაწილი “ლუიზ კოლეს ვერსიაა”. ეს ის ქალია, ვისთან ფლობერს ყველაზე დიდი ხნის, ორ წლიანი ურთიერთობა ჰქონდა და მის “მუზას” უწოდებდნენ. მეგობრებს არ მოსწონდათ, სკანდალებს უწყობსო. ფლობერი მალავდა. ბარნსი საშუალებას აძლევს კოლეს მწერალთან ურთიერთობის საკუთარი ვერსია მოყვეს. მისი გადასახედიდან კი ფლობერი სტანდარტული კაცია, გრძნობების რომ ეშინია. ამ თავში კარგად ჩანს როგორი ძლიერი ქალია კოლე.

ყველაზე მეტად ძლიერ ქალებს ვცემს პატივს.

“ჩემი თავიდან მოშორება იმიტომ უნდოდა, რომ ეშინოდა თავდავიწყებით არ შევყვარებოდი… არ მესმოდა რატომ არ უნდა მიეცა საკუთარი თავისთვის სიყვარულის უფლება. ჯერ 30 წლისაც არ იყო, უკვე გადაწყვეტილი ჰქონდა ნაადრევად დაბერება… საკუთარი თავისთვის რაღაცის აკრძალვა ისევე აღელვებდა, როგორც სურვილების დაკმაყოფილება. ბოლოს დავრწმუნდი, რომ ჩემგან ყველაზე მეტად ინტელექტუალური პარტნიორობა უნდოდა – ორი გონების რომანი.

ფიქრობთ, რომ მეტისმერად ხისტი ვარ? მიყვარდა. ამიტომაც მაქვს უხეშობის უფლება”.

ლუიზ კოლე კარგად იცნობს ფლობერს, მაგრამ ვერ გახადა ისეთი, როგორიც უნდოდა. როგორიც იყო, ისეთს ორ წელზე მეტხანს ვერ გაუძლო და ისტერიკები დაეწყო.

“ისწავლა რომ … არიან ღორივით მეფეები და მეფური ღორები. რომ შეიძლება მეფეს ღორისა შეშურდეს და რომ ცხოვრების გარეშე გატარებული სიცოცხლის შესაძლებლობა ყოველთვის მტანჯველად იცვლება და გასავლელი ცხოვრების უხერხულობებზე მორგება გიწევს.”

საერთოდ ქალების თემა აქაც ისე შემოდის, როგორც ემა ბოვარი ფლობერის ცხოვრებაში. მწერალს გამოკიდებული ექიმი (მთხრობელი) ჯეფრი ბრაითუეიტია. მის ცოლს ელენი ჰქვია, ფაქტობრივად ემას პროტოტიპია. სიცოცხლეც მასავით დაასრულა, იმ განსხვავებით, რომ აპარატდან მისივე ქმარმა გამორთო.

ჯულიან ბარნსი

ჯულიან ბარნსი

“ავტორი თავის წიგნში ისე უნდა იყოს, როგორც ღმერთი თავის სამყაროში, ყველგან უნდა იყოს და არსად ჩანდეს”

ვეღარ გავიგე აქ ავტორი სად არის. უფრო სწორად ყველგან არის, მაგრამ სულ მეგონა, რომ თავად ფლობერი წერდა ავტობიოგრაფიას. რა მართალია და რა გამონაგონი – ამის გარკვევაც ისე რთულია.

“წიგნებში ნათქვამია: მან ეს გააკეთა ამიტომ და ამიტომ.. ცხოვრება ამბობს: მან ეს გააკეთა, წიგნებში რაღაცეები ახსნილია, ცხოვრებაში – არა, სულ არ მიკვირს, რომ ადამიანებს წიგნები ურჩევნიათ. წიგნები ცხოვრებას აზრს აძლევს, ერთადერთი პრობლემა ისაა, რომ უამრავი ცხოვრება, რომელსაც ისინი აზრს აძლევენ, სხვა ადამიანების ცხოვრებაა, შენი საკუთარი – არასოდეს”.

ისეთი წიგნია, შემთხვევით შერჩეულ ყველა გვერდზე საშენო ფრაზას რომ იპოვი. ბარნსის წერის მსუბუქი სტილი აქვს, გემრიელად იკითხება. საერთოდ “დიოგენეს ბიბლიოთეკაში” ყველა ასეთი წიგნია. ამაზე კარგი სერია საქართველოში არ მეგულება. ნებისმიერს გამოიღებ და ეჭვი არ გეპარება, რომ ნამდვილი ლიტერატურა შეგრჩება ხელში.

 

კეჟერაძის ბლოგი

სამშობლოს, ადამიანებისა და ლიტერატურის მოყვარული რიგითი კლიმი

Salomeaa's Blog

ლიტერატურული ბლოგი ...

ემოციური ბლოგი

სოციალურ პრობლემებისა და მედიის შესახებ.

მკითხველის ბლოგი

შთაბეჭდილებები კითხვის შემდეგ

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,619 other followers

%d bloggers like this: