Skip to content
October 2, 2014 / mkitxveli

ჩემი მეგობარი ავტორი

თვითონ მეუბნება მწერალი არ დამიძახო, ტექსტის ავტორი ვარო. ჰოდა, იყოს ავტორი, მერე რა,  რომ “ბესტსელერი” დაწერა და დღეს პრეზენტაციაზე მიტანილი ყველა ეგზემპლარი გაყიდა.

მოკლედ ერთ დღესაც ჩემი მეგობარი წიგნის ავტორი გახდა და მის ნაშრომზე პოსტიც დავწერე. არ ვიცი, ახსოვს თუ არა თვითონ, მაგრამ ამ ბლოგის გაკეთების იდეაც მან მომაწოდა. ჰოდა, გავიდა 4 წელი და ვკითხულობ წიგნს, ისევე როგორც ეს ბევრჯერ გამიკეთებია, მაგრამ ცხოვრებაში პირველად ვიცი, როგორ იწერებოდა ტექსტი.

ვიცი, როგორ მოუვიდა იდეა, ვიცი როდის დაიწყო, შეწყვიტა და გააგრძელა წერა, ვიცი, რა ამბის შემდეგ დააფორმულირა პიერ სონაჟის ნაწარმოებებიდან ციტატები, რომელ პერსონაჟს მისი ნაცნობის რომელი შტრიხები აქვს.

წიგნის კითხვისას დავრწმუნდი, რომ არ მინდოდა მცოდნოდა.

არასდროს მდომებია რომელიმე მწერალი გამეცნო, არც წიგნის პრეზენტაციებზე დავდივარ და არც ავტოგრაფიანი წიგნები მაქვს. მწერლების ბიოგრაფიებსაც იშვიათად ვკითხულობ. მთავარი ტექსტია, ჩემეული აღქმა და ემოცია, რასაც ნაწერი მანიჭებს.

მიუხედავად იმისა, რომ შინაარსი არ ვიცოდი და მტკიცე გადაწყვეტილებით, არც ხელნაწერი (თუ პრინტნაწერი, რაღაცას ეძახის) წამიკითხავს, მაინც წიგნში ბექას უფრო ვხედავდი, ვიდრე ტექსტს და მეგონა, სულში ვუფათურებდი ხელს, რაც მე – მკითხველს არ მომეწონა. არ ვიცი, როგორი იქნებოდა ჩემი აღქმა მაღაზიაში წიგნის თაროზე სადმე რომ მეპოვა და ისე წამეკითხა.

მიუხედავად ამისა, მაინც ბედნიერებაა, როცა დგახარ შენთვის მოშორებით და ხედავ, როგორ არიგებს შენი მეგობარი ავტორი ავტოგრაფებს და რა თქმა უნდა, მზად ხარ იგივე სცენას კიდევ ბევრჯერ დაესწრო.

პ.ს. ამ პრეზენტაციას რამდენიმე ადამიანი ნამდვილად აკლდა.

არ უყვარს ფოტოები, მაგრამ დღეიდან სელფების გადაღებაც მოუწევს მკითხველების ხათრით

არ უყვარს ფოტოები, მაგრამ დღეიდან სელფების გადაღებაც მოუწევს მკითხველების ხათრით

September 27, 2014 / mkitxveli

ბექა ადამაშვილი – ბესტსელერი

10660204_200280126809237_567616884328171006_nქართველი ავტორების შიში მაქვს, განსაკუთრებით ახლების, არაპოპულარულების. ბოლოს წაკითხული წიგნებიდან ვერსად გადავაწყდი ორიგინალურ სიუჟეტს, თხრობის სტილსა თუ ტექსტის ფორმას. საქმით გაჭედილი დღის გამო ექსერიმენტებისთვის დროის კარგვა, ცოტა არ იყოს და, მენანება.

“ბესტსელერს” შემთხვევით გადავაწყდი-მეთქი როგორ ვთქვა, მაგრამ ჩემთან აღმოჩნდა. ჩემთვის სატირულ-ფანტასტიკური ჟანრია, თვითონ ავტორი რაღაც დახლართულს უწოდებს, მთავარია ისეთია, ჩვენთან რომ არ იწერება (ან მე არ ვიცი).

ყველაფერი პიარ ნაბიჯით იწყება. წარუმატებელი მწერალი პიერ სონაჟი თავს იკლავს (თუ როგორც არის) და ლიტერატურულ ჯოჯოხეთში აღმოჩნდება, სადაც გიდობას დანტე ალიგიერი უწევს. მარკესი ახალი მისულია და ლიოსას ელოდებიან (მაწაკია ავტორი). აქ ყველა ისე იტანჯება, როგორც თვითონ ტანჯავდა მკითხველს. თავიდან გამიხარდა ჰიუგო თავისი დეტალების აღწერის გამო რომ ისჯებოდა, გამახსენდა, ბავშვობაში მაწვალებდა ხოლმე.

ადამიანებს ისედაც დატვირთული ცხოვრება აქვთ, ზედმეტად რომ დაიტვირთონ … ბესტსელერებისთვის საშვილიშვილოდ ჩადებული ღრმა ფილოსოფიის ნაცვლად ზოგჯერ კარგი სათაური, ორიგინალური ყდა, პოპულარული ავტორი, მცირე მოცულობა, ალუზიებისგან დაცლილი თხრობა, მინიმალიზებული სქოლიო და პიარიც საკმარისია.

ოცდამეერთე საუკუნემ წიგნების ანორექსია მოიტანაო, ამბობს ავტორი (თუ მისი პერსონაჟი).  ჩემთვის მთელი წიგნი ამის ცხადად გააზრება იყო. ახლა ვზივარ და იმაზე ვფიქრობ, ყველაფერი, რითიც პერსონაჟებს დაინახავ, საჭიროა, დეტალების აღწერაც და ალუზიებიც. აი ზუსტად იმ მომენტში, როცა უნდა დამენახა გმირი, გარემო, დამეჯერებინა, რომ ამ ჰიპშტერ (ამ სიტყვის განმარტება იხ.წიგნში) ლუსის შეუძლია რაიმე დაშფრულის გახსნა, გამოხტებოდა ავტორი და მეტი დეტალი არ გჭირდება, ამ აბზაცებს ისედაც გადაახტებოდი და პირდაპირ ის გაიგე, როგორ მივიდა დასკვნამდეო, მარწმუნებდა. მოკლედ, ლიტერატურულ კლიშეებს აკრიტიკებს.

“ბიჭს არასოდეს გაუღიმო ისე, რომ ეგონოს ბედი უღიმის”

ისეთი დახლართულია ყველაფერი, თან ისეთი ჩამთრევი, პიერ სონაჟთან ერთად ცდილობ, მიხვდე რა ხდება ცალკე ჯოჯოხეთში და ცალკე დედამიწაზე, მერე თან აკავშირებ ამ ორ ამბავს და თან – ვერც. სიუჟეტის ორიგინალურობა ამ წიგნის ერთი ძლიერი მხარეა, სიტყვათა თამაში, ანაგრამები, შედარებები, მეტაფორები – მეორე. პიერ სონაჟის ტექსტებიდან ციტატები კიდევ ცხოვრებისეული დასკვნებია.

“მე იმდენჯერ დავუსვი წერტილი ჩვენს ურთიერთობას, მრავალწერტილი გამოვიდა და გავაგრძელე.”

ამ წიგნს კიდევ ერთი პლუსი აქვს, თავდაჯერებული მკითხველი (ჯოისები და ანტიგონეები რომ წაუკითხავს) თვითშეფასებას აიმაღლებს, ჯოჯოხეთის ბინადრებს რომ იცნობს. რაც უფრო მიწიერად გეჩვენება ავტორი, მით უფრო ახლოს ხარ შენც ტექსტთან, ამიტომ თავდაუჯერებლებიც სიამოვნებით წაიკითხავენ. არც ჭკუას გასწავლის და არც პრეტენზია აქვს რამეზე, მაგრამ ვერ მალავს რომ ბევრი წაუკითხავს და ეს შედარებების გამოყენებისას ეპარება.

როგორც კი იფიქრებ, რომ ყელში ამოვიდა ამდენი “ისევე როგორც”, ავტორი შემოვარდება და ვიცი მოგბეზრდაო, გეუბნება. ორი ადამიანი რომ საუბრობთ და მესამე ცდილობს ჩაერთოს და აზრი გამოთქვას, არ გაცლის საუბარს, დაახლოებით ისე არ განებებს თავს ეს ავტორი და არაფრით გაძლევს უფლებას დარჩე მარტო პერსონაჟებთან, ტექსტთან.

მოკლედ აქ მთავარი პერსონაჟი არა პიერ სონაჟი, არამედ ავტორია, რომელიც ბოლოს კვანძსაც ისე კრავს, ზარმაცო მკითხველო, კვანძი იკვრება და ცოტა მეტი ყურადღებით წაიკითხეო, შემოგძახებს.

“ბესტსელერი მაინცადამაინც კარგ წიგნს არ ნიშნავს. არც მაინცადამაინც ცუდს, რა თქმა უნდა. ფულში რომ არ არის ბედნიერება, მაგრამ არც მთლად უფულობაშია – დაახლოებით ისე”.

მერე რა, რომ ეს წიგნი “მაინცადამაინც კარგი წიგნია”, მაინც ბესტსელერი გახდება, ამისთვის ყველაფერი აქვს.10400805_200281553475761_2802196992721045981_n

September 7, 2014 / mkitxveli

მერი შელი – ფრანკენშტაინი

ფრანკენშტაინი მერი შელიმთავარი გმირის სახელიანი წიგნია – ფრანკენშტაინი ვიქტორი, ნიჭიერი ბიჭია.  როგორც ბევრ მისნაირს, მეცნიერებაში რაღაც მნიშვნელოვანის და არაჩვეულებრივის მიღწევა სურს. როცა ქმნის,  აღმოაჩენს რომ სინამდვილეში ის არ იყო, რასაც ელოდა. მან ცოცხალი არსება შექმნა, რომელიც ბევრი უბედურების მიზეზად იქცა. ფილმი ალბათ ყველას ნანახი გაქვთ, მე მგონი ერთადერთი ვარ, ვინც ისე დავიწყე კითხვა წარმოდგენა არ მქონდა რას ეხებოდა.

“ფრაინკენშტაინი” ისეთ წიგნებს განეკუთვნება, ავტორი და მისი შექმნის პერიოდი კიდევ დამატებით ღირებულებას რომ სძენს ნაწარმოებს. მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისში ქალი ქმნის ტექსტს, რომელსაც რომანტიკულობის არაფერი სცხია და ისეთ პრობლემებს სვამს, რაც იმ დროინდელი ლიტერატურისთვის მაინცადამაინც დამახასიათებელი არ იყო.

პირველი საკითხი რომელიც ამ ტექსტში დაისვა საკუთარ ქმედებაზე პასუხისმგებლობის აღებაა. ფაქტია ფრანკენშტაინს არ ეყო ამის გამბედაობა. შექმნა არსება, არ მოეწონა და გაიქცა, დატოვა ბოროტების საკეთებლად. ადამიანებს დღემდე უჭირთ საკუთარი ქმედებების გათავისება, გაქცევა ისევ ყველაზე ხშირად მოძებნილი გამოსავალია ხოლმე.

მეორე პრობლემა განსხვავებულის მიღებაა. რეალურად გარეგნული სიმახინჯის გამო ვერ მიიღო საზოგადეობამ ფრანკენშტაინის მიერ შექმნილი არსება. არაერთი პასაჟია სადაც ჩანს, რომ თანდათან გაბოროტდა, ბოღმა დაუროვდა და შურისძიებაც ამიტომ გადაწყვიტა. ფიზიკური ნაკლის გამო ხშირ შემთხვევაში საზოგადოება რიყავს ადამიანებს. რაც არ უნდა უცნაური იყოს, აი ამ თემაზე წიგნის წაკითხვის შემდეგ უფრო ბევრს ვფიქრობ, ვიდრე პასუხისმგებლობებზე (ეს საკითხი დიდი დოზით გავიარე).  ზოგიერთ ეპიზოდში შეცოდებასაც იმსახურებს.

საერთოდ ისეთი წიგნია, ემოციები მუდმივად იცვლება ორივე პერსონაჟის მიმართ, ხან ერთზე ხარ გაბრაზებული და მეორე გეცოდება, ხან – პირიქით.

ადამიანების ამბიციებს საზღვარი არ აქვს, მაგრამ ცოცხალი არსება ჯერ ვერ შექმნეს. ექსკლუზიური უფლება კვლავ ღმერთს აქვს და ამას  ცხადად გაჩვენებს მერი შელი.

August 30, 2014 / mkitxveli

ჯულიან ბარნსი – ფლობერის თუთიყუში

book_518a1332bbaf8არ მიყვარს მწერლებს სულში რომ უძვრებიან, იმაზე წვრილმანდებიან იმ გმირში რეალურად ვის  გულისხმობდა, რა პოზაში წერდა ამ ეპიზოდს, თან ყავას სვამდა თუ ჩაის (ვუტრირებ). თავიდან მეგონა ბარნსიც ასე გაეკიდა ფლობერს, მაგრამ მერე მივხვდი, რომ სინამდვილეში კრიტიკოსებს აკრიტიკებს ამ წიგნით. მაინცადამაინც თუთიყუშზეც ამიტომ გაამახვილა ყურადღება. თითქოს ყველაზე მნიშვნელოვანი ეს ყოფილიყო ფლობერის შემოქმედებაში.

მერე დასცინის კრიტიკოსებს მადამ ბოვარის თვალის ფერი რომ ვერ დაადგინეს და მწერალი იმიტომ გააკრიტიკეს სხვადასხვა ეპიზოდში მისი თვალის ფერი სხვადასხვანაირად არის აღწერილიო.

თვითონ ბარნსი აღნიშნავს, რომ ფლობერი იმ მცირე რიცხოვან მწერლებს შორისაა, რომელსაც  ნაწერის ობიექტურობის და მწერლის პიროვნების უმნიშვნელობისა სჯეროდა.

მე ვერ დავამტკიცებ, რომ კითხვა ჩვეულებრივ მკითხველს მეტ სიამოვნებას ანიჭებს, ვიდრე პროფესიონალ კრიტიკოსს, მაგრამ შემიძლია გითხრათ, რა უპირატესობა გვაქვს კრიტიკოსებთან შედარებით – ჩვენ დავიწყება შეგვიძლია”

ან შეიძლება მე ვცდები და სხვანაირად აღვიქვი ეს წიგნი. არც ის იქნება გასაკვირი ვიღაცამ პირიქით, ფლობერის ცხოვრების ანალიზად ჩათვალოს, აღქმა და მერე ინტერპრეტაცია ხომ ყველაზე სუბიექტური რამაა. ფაქტი კი ისაა, რომ “ფლობერის თუთიყუში” ძალიან ბევრ დეტალს გაძლევს ფლობერზე და ზოგადად ურთიერთობებზე.

ჩემთვის ყველაზე ჩამთრევი ნაწილი “ლუიზ კოლეს ვერსიაა”. ეს ის ქალია, ვისთან ფლობერს ყველაზე დიდი ხნის, ორ წლიანი ურთიერთობა ჰქონდა და მის “მუზას” უწოდებდნენ. მეგობრებს არ მოსწონდათ, სკანდალებს უწყობსო. ფლობერი მალავდა. ბარნსი საშუალებას აძლევს კოლეს მწერალთან ურთიერთობის საკუთარი ვერსია მოყვეს. მისი გადასახედიდან კი ფლობერი სტანდარტული კაცია, გრძნობების რომ ეშინია. ამ თავში კარგად ჩანს როგორი ძლიერი ქალია კოლე.

ყველაზე მეტად ძლიერ ქალებს ვცემს პატივს.

“ჩემი თავიდან მოშორება იმიტომ უნდოდა, რომ ეშინოდა თავდავიწყებით არ შევყვარებოდი… არ მესმოდა რატომ არ უნდა მიეცა საკუთარი თავისთვის სიყვარულის უფლება. ჯერ 30 წლისაც არ იყო, უკვე გადაწყვეტილი ჰქონდა ნაადრევად დაბერება… საკუთარი თავისთვის რაღაცის აკრძალვა ისევე აღელვებდა, როგორც სურვილების დაკმაყოფილება. ბოლოს დავრწმუნდი, რომ ჩემგან ყველაზე მეტად ინტელექტუალური პარტნიორობა უნდოდა – ორი გონების რომანი.

ფიქრობთ, რომ მეტისმერად ხისტი ვარ? მიყვარდა. ამიტომაც მაქვს უხეშობის უფლება”.

ლუიზ კოლე კარგად იცნობს ფლობერს, მაგრამ ვერ გახადა ისეთი, როგორიც უნდოდა. როგორიც იყო, ისეთს ორ წელზე მეტხანს ვერ გაუძლო და ისტერიკები დაეწყო.

“ისწავლა რომ … არიან ღორივით მეფეები და მეფური ღორები. რომ შეიძლება მეფეს ღორისა შეშურდეს და რომ ცხოვრების გარეშე გატარებული სიცოცხლის შესაძლებლობა ყოველთვის მტანჯველად იცვლება და გასავლელი ცხოვრების უხერხულობებზე მორგება გიწევს.”

საერთოდ ქალების თემა აქაც ისე შემოდის, როგორც ემა ბოვარი ფლობერის ცხოვრებაში. მწერალს გამოკიდებული ექიმი (მთხრობელი) ჯეფრი ბრაითუეიტია. მის ცოლს ელენი ჰქვია, ფაქტობრივად ემას პროტოტიპია. სიცოცხლეც მასავით დაასრულა, იმ განსხვავებით, რომ აპარატდან მისივე ქმარმა გამორთო.

ჯულიან ბარნსი

ჯულიან ბარნსი

“ავტორი თავის წიგნში ისე უნდა იყოს, როგორც ღმერთი თავის სამყაროში, ყველგან უნდა იყოს და არსად ჩანდეს”

ვეღარ გავიგე აქ ავტორი სად არის. უფრო სწორად ყველგან არის, მაგრამ სულ მეგონა, რომ თავად ფლობერი წერდა ავტობიოგრაფიას. რა მართალია და რა გამონაგონი – ამის გარკვევაც ისე რთულია.

“წიგნებში ნათქვამია: მან ეს გააკეთა ამიტომ და ამიტომ.. ცხოვრება ამბობს: მან ეს გააკეთა, წიგნებში რაღაცეები ახსნილია, ცხოვრებაში – არა, სულ არ მიკვირს, რომ ადამიანებს წიგნები ურჩევნიათ. წიგნები ცხოვრებას აზრს აძლევს, ერთადერთი პრობლემა ისაა, რომ უამრავი ცხოვრება, რომელსაც ისინი აზრს აძლევენ, სხვა ადამიანების ცხოვრებაა, შენი საკუთარი – არასოდეს”.

ისეთი წიგნია, შემთხვევით შერჩეულ ყველა გვერდზე საშენო ფრაზას რომ იპოვი. ბარნსის წერის მსუბუქი სტილი აქვს, გემრიელად იკითხება. საერთოდ “დიოგენეს ბიბლიოთეკაში” ყველა ასეთი წიგნია. ამაზე კარგი სერია საქართველოში არ მეგულება. ნებისმიერს გამოიღებ და ეჭვი არ გეპარება, რომ ნამდვილი ლიტერატურა შეგრჩება ხელში.

 

August 12, 2014 / mkitxveli

ბორის პასტერნაკი – ექიმი ჟივაგო

eqimijivago-500x500თავიდან ვიფიქრე, რა საცოდავი კაცია ჟივაგო-მეთქი, ბოლოს გადავიფიქრე. ადამიანი, რომელიც მძიმე ისტორიის მიუხედავად მაინც ინარჩუნებს ინდივიდუალიზმს, ყველაზე ბედნიერია.

წიგნი საკამო მოცულობისაა, უფრო მეტიც წამიკითხავს, მაგრამ ახლა მეგონა, რომ ჟივაგოს ამბავს მთელი ცხოვრება ვკითხულობდი და განვიცდიდი მასთან ერთად. ძალიან მინდოდა კარგად მცოდნოდა ოქტომბრის რევოლუციის და რუსეთ იაპონიის ომის ამბავი,  ამ პერიოდის მცოდნენი უპირატეს მდგომარეობაში არიან, ყველა კონტექსტს უცებ გაიგებენ.

იმდენად მრავალპლანიანი ნაწარმოებია, საიდან დავიწყო და რა გამოვყო, მიჭირს.

მთავარი გმირი ექიმი ჟივაგოა, რომელსაც მკითხველი ჯერ კიდევ 11 წლისას გაიცნობს, მაშინ როდესაც დედა გარდაეცვლება. ასე მგონია მთელი ტანჯვა აქედან იწყება. ჯერ კიდევ მაშინ დარჩა მარტო, საკუთარი თავის ამარა. თუმცა მის ცხოვრებაში სულ არსებობს ქალი – ჯერ ტონია, მერე ლარა, მერე მარინა და მერე იასამნისფერკაბიანი, მისი სიცოცხლე რომ შეიწირა. ჟივაგოს უყვარს ტონიაც და ლარაც, მაგრამ იმდენად განსხვავებულია მათთან ურთიერთობა. ტონიასთან ერთად მთელ ცხოვრებას ინაწილებს, მათი ურთიერთობა ჩვეულებრივია, სტაბილური, ჰყავთ შვილები. ლარა აღელვებს. მათ შორის არის ის ქიმია, რაც სიყვარულს ახლავს ხოლმე. ჟივაგოს ცხოვრებაში ლარა ბევრჯერ ცვლის მიმართულებას.

ჟივაგოს გარეშე ლარა და ტონია ერთმანეთს ხვდებიან. პასტერნაკზე გავბრაზდი, მაგ შეხვედრას რომ არ დამასწრო და ორივეს პირით ცალკ ცალკე მონაყოლი მომასმენინა მხოლოდ. არდა, როგორ მინდოდა მენახა. როცა ტონია წერილით ატყობინებს ჟივაგოს ამ შეხვედრის ამბავს, ერთ წინადადებაში ჩანს ეჭვიანობის მთელი სიმძაფრე. აი ისეთი, დაგბურძგლავს.

“მე იმისთვის გავჩნდი ამქვეყნად, ცხოვრება რომ გავამარტივო და მარად სწორი გზები ვეძებო, ის კი იმიტომ, რომ გაართულოს და სხვასაც თავგზა აუბნიოს”

თუმცა ორივე აფასებს ერთმანეთს ზუსტად ჟივაგოსადმი სიყვარულის გამო.

ლარას ქმარი ჰყავს პაშა, განსაკუთრებული პერსონაჟია ისიც. ცოლისთვის გააკეთა ყველაფერი. ლარამ მის ცხოვრებაშიც გადამწყვეტი როლი ითამაშა. ტონიას სიტყვები ამ შემთხვევაშიც გამართლდა. თუმცა მნიშვნელოვანი ისაა, რომ თავად ლარას საერთოდ არ უნდოდა არავისთვის ცუდი, არც არავის სთხოვდა არაფერს. მის გარშემო მყოფნი თავად გადაწყვეტდნენ ხოლმე, რომ მის გამო რაღაცეები ეკეთებინათ.

მე მჯერა, ისე უბრალოდ არაფერი ხდება.

Diagram_of_selected_characters_in_the_novel_Doctor_Zhivago_by_Pasternak

“ექიმი ჟივაგოს” პერსონაჟები

ინდივიდუალიზმზე ვამბობდი ზემოთ. აი, იმ დროსაც, როცა იმალება, როცა შია და სცივა, ერთდერთი აღმაფრენა აქვს – წერა. სწორედ პოეზია/ხან პროზა აღმოჩნდება ხოლმე ის ადგილი, სადაც ექიმი იური ჟივაგო საკუთარ თავს ინარჩუნებს. ბოლოს დართულ ლექსებში ფაქტობრივად, ამბავი თავიდან ცოცხლდება. მხოლოდ ჟივაგოს განცდებით ამჯერად.

“ზომიერებს , რომელთა გონებაჩლუნგობა ექიმს ახელებდა, იგი საშიშ კაცად მიაჩნდათ, პოლიტიკურად შორს წასული ადამიანები კი არასაკმარისად წითლად თვლიდნენ. ასე აღმოჩნდა შუაზე გაჩხირული, ერთ ნაპირს ასცდა, მეორეს კი ვეღარ მიადგა.”

მთელი წიგნი ომია. ყველა პერსონაჟი ამ ომშია ჩართული. ომის გამო შორდებიან და ხვდებიან ერთმანეთს. “ომი” – მეზიზღება ეს სიტყვა. ამ წიგნის ისტორიული კონტექსტიც საინტერესოა. ინტრიგანი, საზიზღარი, მოღალატე ოღრაშები ყველგან გამოერევიან ხოლმე. აქაც მრავლადაა. ადამიანებს ისღა დარჩენიათ ომსა და რევოლუციას შორის პერიოდში იფიქრონ.

“აი, შენ ამბობდი, ფაქტი უაზროა თუ მასში აზრს არ შევიტანთო. ქრისტიანობა, პიროვნების მისტერია სწორედ ისაა, რაც ფაქტში უნდა შევიტანოთ რომ მან ადამიანისთვის მნიშვნელობა შეიტანოს.”

ბევრ ფაქტს მიანიჭა მნიშვნელობა ომმა.

 

***

“ინტელექტის” მიერ გამოცემული “ექიმი ჟივაგო” ფაქტობრივად, ყველა პირობას გიქმნის იმისთვის რომ წიგნი ჯერ კიდევ მეოცე გვერდზე გადადო. შესავალი აქვს მთარგმნელის ისეთი, საბჭოთა ლექსიკა სახეში გიტყლაშუნებს. თუ მაინც არ შეფერხდი, ან ჩემსავით არ გიყვარს წინასიტყვაობების კითხვა, პირველი რამდენიმე გვერდი წიგნის დაჭერის დამუღამება მოგიწევს. ისეა აკინძული თუ ძალიან გადაშალე ეგრევე იხევა, არადა ვიწრო ჭუჭრუტანაში გიწევს შეხედვა ტექსტის წასაკითხად. თუ ამაზეც თანახმა ხარ, ერთი ხელით წიგნის დაჭერა ცალკე სირთულეა, თუ მეორე ხელი მიაშველე და ფურცელი დაიჭირე, ნაწერი იდღაბნება. ყველა ვარიანტში გვერდები მაინც მეორე კლასელის რვეულივით გეპრიხება.

თარგმანზე მაინც ცალკე უნდა ვთქვა. ასეთი კოშმარული თარგმანი ბოლოს როდის წავიკითხე არც მახსოვს.

“ასე ნაადრევად ესოდენ შორეული მიზნის დასახვა, რაიც მის არსებაში მარად ელვარე ცეცხლად აგიზგიზებდა, ამთავითვე ყოველივე იმის ბავშვურად თავადებულ მიმდევრად ხდიდა, რაც კომუნიზმში ყველაზე მეტად უდავოდ მიაჩნნდა”.

აი, მაგალითად, ამ აბზაცის აზრი ამდენჯერ წაკითხვის მერეც არ მესმის. არ ვიცი ძველი წიგნები ასეთი უაზრო სიტყვებით არის ნათარგმნი და აღარ მახსოვს თუ ეს არის ასეთი, ფაქტი ისაა, იმას ვდარდობ რამდენი დამაკლდა ტექსტის აღქმისას ამნაირი თარგმანის გამო.

ამ წიგნის მერე უფრო მიხარია, რომ ტექსტები ახლებურად ითარგმნება და თარჯიმანთა შრომა და კომპეტენცია ახლა უფრო დავაფასე.

July 21, 2014 / mkitxveli

სემუელ ბეკეტი – მოლოი

book_52e7d9238c76cწიგნის კითხვის დასრულებამდე სამი გვერდი რომ გაქვს დარჩენილი და მაინც ვერ ხვდები ორ მთავარ გმირს ერთმანეთთან რა აკავშირებს, აესეთი წიგნია. მერე გგონია, რომ ბოლო წინადადებამ უნდა შეკრას წრე, მაგრამ სულ ტყუილად, ყველაფერი ისე რჩება, როგორც დაიწყო.

პირველ ნაწილში მილოი მიბობღავს დედასთან, მეორე ნაწილში დეტექტივი მორანი მიდის მოლოის მოსაძებნად, მაგრამ ვერ გავიგე რატომ. ვინ ავალებს, რა მიზნით ამ კაცის მოძებნას, ვერ მივხვდი. რა აკავშირებს ერთს მეორესთან, ან ერთი რატომ მიდის ან მეორე. რა სიმბოლური დატვირთვა აქვს ფეხის გაშეშებას, შვილთან რატომ აქვს ასეთი ცუდი დამოკიდებულება, რატომ კლავს კაცს ტყეში, ვერაფერი გავიგე. იმდენი “რატომ” დამრჩა, ტვინი ამიდუღდა.

“გგონია რაღაცა ყელში ამოგივიდა, მაგრამ სინამდვილეში ძალიან იშვიათად ხდება ასე.”

ასე მგონია მთელი წიგნი ამ ფრაზის გათავისებას ემსახურება. იმიტომ რომ ჯერ კიდევ 50-ე გვერდზე ვგრძნობდი ყელში ამოსვლას, მაგრამ სამასივე გვერდი მაინც წავიკითხე. ეს სამუელ ბეკეტის პირველი ნაწარმოებია, ჩემთვის, შეიძლება ამიტომ ვერ გავიგე. ვიცი რომ აბსურდი მისი სტილია, მაგრამ მჯერა რომ აბსურდსაც თავისი განვითარება აქვს.

სინამდვილეში ეს პოსტი თხოვნაა მათდამი, ვინც გაუგო “მოლოის”, მეც გამაგებინონ რა ხდება.

July 17, 2014 / mkitxveli

კითხვის დრო

reading.jpg.size.xxlarge.letterboxხშირად მეკითხებიან ხოლმე  გადატვირთული სამუშაო გრაფიკის მიუხედავად როგორ ვპოულობ დროს წიგნის კითხვისთვის. მე ვამბობ, რომ პენაკს ვუჯერებ და მერე ახსნა მეზარება.

იმ დროს, როცა დღის განვალობაში გასაკეთებელი საქმეები გამრავალფეროვნდა და სამსახურიდან სახლში მოსული წიგნის კითხვას ისევ ვერ ვახერხებდი, გვიან ღამემდე ვერ ვამთავრებდი მუშაობას, საშინლად დავისტრესე. გვერდით მედო წიგნი, რომლის წაკითხვაზეც კბილები მიკაწკაწებდა, ავიღებდი, წავიკითხავდი ორ გვერდს, თან თვალი კომპიუტერისკენ გამირბოდა, საიდანაც დედლაინები მიკიოდნენ, მერე ისევ წიგნს ვდებდი გვერდით და მუშაობას ვაგრძელებდი.

ეს იყო ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე მოუწესრიგებელი პერიოდი, მუდმივად მქონდა შეგრძნება, რომ რაღაც მაკლია, ვერ ვახერხებ რაღაცეების დალაგებას, ეს კიდევ ჩემნაირი ორგანიზებული ადამიანისთვის, სრულიად არაბუნებრივი მდგომარეობაა.

თან ძალიან არ მიყვარს წუწუნა ადამიანიები. გამარჯობის მერე, ვაიმე, საოცრად ბევრი საქმე მაქვსო, რომ გეუბნებიან.

მერე პენაკის (ჩემთვის) განსაკუთრებული ესე „რომანივით საკითხავი“ შემხვდა. წიგნის კითხვის დრო არ არსებობს ის ცხოვრებისეული ვალდებულებებისთვის მოპარული დროაო. ჰოდა, გადავწყვიტე მეც მომეპარა.

უკვე წელს, როცა ჩემი გრაფიკი ისე გადაიტვირთა, თეორიულადაც არ ვიცი, ამაზე მეტად როგორ შეიძლება იყოს, მე წიგნის კითხვის დრო ვიპოვე. ეს არის სრულიად არაჩვეულებრივი ერთი საათი დღის განმავლობაში, ის წიგნისთვისაა და  ვერანაირი დედლაინი ვერ ფარავს მას. ჩემთვის კითხვას სრული სიმშვიდე მოაქვს და მჭირდება იმისთვის, რომ სხვა საქმეებმა ნაკლებად დამსტრესოს. ამიტომაც კითხვის პარალელურად რაოდენობრივად გაზრდილი საქმეების დედლაინს არ გადაცილებია, გამოცდებიც იმაზე უკეთესი შედეგებით დასრულდა, ვიდრე წინა წელს. ყველაფერი თავის ადგილას იყო.

ხშირად იმასაც მეკითხებიან რა ვისწავლე ამა თუ იმ წიგნის წაკითხვის შემდეგ. ჩემი პასუხია – არ ვიცი. მე ხომ ხანდახან წიგნის გმირების სახელებიც არ მამახსოვრდება. სამაგიეროდ ვიცი ის ემოციები, რასაც წიგნი მანიჭებს, არც ერთი მათგანი ერთნაირი არ ყოფილა. ისიც მჯერა, რომ თითოეული ეპიზოდი ჩემთან რჩება. როცა წიგნს ვხურავ, ასე მგონია ჩემი თვალები უფრო ფართოდ გახელილია და იმაზე მეტს ვხედავ, ვიდრე იქამდე ვამჩნევდი.

არც ის ვიცი, როგორ ვარჩევ წიგნებს წასაკითხად. წაუკითხავ წიგნებს ცალკე კარადაში ვაწყობ, როცა ჩავუვლი, ასე მგონია თვითონ მეძახიან. ჯემალ ქარჩხაძის მოთხრობები წელიწადზე მეტია ასე მიდევს, ჯერ არ მოვიდა მისი დრო, მეც მიკვირს, რატომ.

ყველაზე მეტად მაღიზიანებს კითხვა – სად ვიყიდო ეს წიგნი. ჩვენს რეალობაში წიგნის შოვნა პრობლემა აღარ არის,  წიგნის ნებისმიერ მაღაზიაში ყველა გამომცემლობაა წარმოდგენილი და როცა ამ კითხვას მისვამენ, სულ მაინტერესებს, თვითონ რა ვარიანტები აქვთ ხოლმე.

საერთოდ კითხვისას არც ერთი მზა რეცეპტი არ მუშაობს, წიგნი იკითხება იქ, სადაც გინდა, რამდენ ხანსაც გინდა, როცა გინდა, სადამდეც გინდა, როგორც გინდა, მთავარია გინდოდეს.

 

კეჟერაძის ბლოგი

სამშობლოს, ადამიანებისა და ლიტერატურის მოყვარული რიგითი კლიმი

Salomeaa's Blog

ლიტერატურული ბლოგი ...

ემოციური ბლოგი

სოციალურ პრობლემებისა და მედიის შესახებ.

მკითხველის ბლოგი

შთაბეჭდილებები კითხვის შემდეგ

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,600 other followers

%d bloggers like this: