Skip to content
July 16, 2017 / mkitxveli

ჯონ აპდაიკი – ბრაზილია

20182441_10209798594987517_380782754_o“რა იქნებოდა, სხვა წიგნი წამომეღო” ფიქრებით გავიარე 400-მდე გვერდი. თვითმფრინავში სხვა შანსი არ მქონდა, თორემ სახლში 50 გვერდის იქით, ალბათ, არც წავიდოდი. გამოვითვალე და იმ შემცირებული ტემპით, როგორც ახლა ვკითხულობ, ბევრი წიგნის წაკითხვას ვერ მოვასწრებ ამ ცხოვრებაში, ჰოდა, უფრო ყურადღებით დავიწყე მათი შერჩევა და მიტოვება, თუკი არ მომწონს. მენანება ყველა წუთი.

მსგავსი უემოციო წიგნი ამ წუთას არც მახსენდება. შინაარსი კიდევ არ ვიცი, როგორ ვთქვა, სრული სისულელე. აი ჯერ მხოლოდ დასაწყისი – პლაჟზე მყოფ მდიდარ იზაბელს დაინახავს მეძავის შვილი, შავკანიანი, ქურდი ტრისტაო, რომელიც მოიხიბლება მისით. მივა, დაელაპარაკება. ჰოი, საოცრებავ, იზაბელსაც მოეწონება და გადაწყვეტს, ჩააბაროს ქალიშვილობა და წაიყვანს ბიძამისის სახლში. მერე შეუყვარდება. ეს ტრისტაოც შეიცვლება ისე, რომ ქურდობა აზრადაც კი არ მოუვა მას შემდეგ. ოღონდ ეს ამბავი მართლა ასე წერია დაახლოებით. არაფრით არ ემზადება მკითხველი და ვერ იგებ, რატომ იღებს განსაკუთრებით გოგო ამ გადაწყვეტილებას.

კი დასპოილერება გამომდის, მაგრამ იმის წარმოსაჩენად, რატომ ვთვლი სულელურ სიუჟეტად ერთი ეპიზოდიც უნდა დავწერო. იზაბელი და ტრისტაო ბედის მუხანათობით ინდიელებთან აღმოჩნდებიან. ტრისტაო მონად, იზაბელი – ბელადის ხარჭად. იზაბელი გადაწყვეტს დაეხმაროს ტრისტაოს და წავა ჯადოქართან, რომელიც კანის ფერს შეუცვლის. იზაბელი – შავი, ტრისტაო კი თეთრი გახდება და დაეხსნებიან ინდიელებს. მე ასეთ სიუჟეტებზე ვერ ვერთობი და რა ვქნა.

ვერც წერის სტილით მოვიხიბლე. გარდა იმისა, რომ მართლა ზღაპარივით კითხულობ და ფსიქოლოგიური ტიპაჟები თითქმის არ ჩანს, რიგი ეპიზოდები ისეთი გაწელილია გარემოს არაფრისმომცემი აღწერით, ლამის პენაკის რჩევას მიყვე და გადაახტე. სადაც საჭიროა დამატებითი შტრიხები, იქ კი ზღაპარივით წერს. ამას დაუმატეთ დაახლოებით ისეთი ფრაზები, როგორიცაა “მათ ირგვლივაც უკვე სიყვარულისა და სიძულვილის, ჭაბუკური ფიცხი უკიდურესობის ნაპერწკლები აელვარდა”.

არადა, რამდენი დადებითი კომენტარი წავიკითხე ამ წიგნზე.

 

July 9, 2017 / mkitxveli

გელა ჩარკვიანი – ნაგერალა 2

მეორეც ისეთია, როგორც პირველი – სხარტად დაწერილი ჩანაწერები, თან სახალისოდ საკითხავი და თან აზრიანი. აი ისეთი, ყველა აბზაციდან დიდი ინტელექტი რომ ჩანს. ამაზე ადვილად საკითხავი წიგნი მეორე არ მეგულება. საიდანაც გინდა დაიწყე და სადაც გინდა იქ გადაშალე. აბზაცებს ერთმანეთთან კავშირი არ აქვს, შესაბამისად მკითხველი სრულიად თავისუფალია.

მე მაინც სევდიანად მეკითხება. არ ვიცი რატომ. სულ მაქვს განცდა, რომ ყველა წიგნს ისე წერს, თითქოს ამის შემდეგ ვეღარ მოასწრებს წიგნის წერას. არადა, აგერ “ნაგერალა 2” გვაქვს უკვე.

პრობლემა სიცოცხლეა, თორემ სიკვდილი პრობლემა სულაც არ არის. არ საჭიროებს თავისი შენარჩუნებისთვის ჩალიჩს. არ გამიგონია ვინმეზე ეთქვათ, სიკვდილს ეპოტინებოდაო.

რამდენჯერაც მასთან საუბრის შესაძლებლობა მქონდა, ვფიქრობდი, ნებისმიერი მისი ამგავრი დიალოგი რომ გაშიფრო, ერთი წიგნი კიდევ გამოვა-მეთქი. “ნაგერალაც” ხომ მეტი არაფერია, მისის მოსაზრებები და ჩანაწერებია, მაგრამ იმდენად თავისებური დახვეწილი წერის სტილი აქვს და ბედნიერდები, რომ კითხულობ.

BBC World-ის ვებგვერდზე წავიკითხე, რომ 2026 წლიდან მსოფლიო თასის ფინალში 24-ის აცვლად 48 ფეხბურთის გუნდი ითამაშებს. რა კარგია, ვთქვი, ბევრ ფეხბურთს ვნახავ და გამახსენდა, რომ მე ეს აღარ მეხება.

წიგნს რამდენიმე კრიტერიუმით ვაფასებ ხოლმე – 1. ტექსტში არ უნდა ჩანდეს, რომ მისი წერის დროს იწვალა ავტორმა და ამით არ უნდა დატანჯოს მკითხველი. სხარტი, გამართული წერის მანერა მნიშვნელოვანია; 2. რაღაც უნდა გრჩებოდეს წიგნის კითხვის შემდეგ, არა ფრაზებად და ციტატებად, მერე გამოსაყენებლად, არამედ ტექსტი შესაძლებლობას უნდა გაძლევდეს იფიქრო რაღაც ახალზე ან ძველზე ახლებურად და 3. ბედნიერი უნდა იყო, რომ მითხველი გქვია და იქ შესვლა მოახერხე, სადაც სხვას ვერანაირად ვერ მოხვდება. ალბათ, სხვა კრიტერიუმებიცაა, ახლებული სტილი, სიუჟეტის განვითარება და ა.შ. მაგრამ ეგ იქით იყოს. იმ ძირითად სამ კრიტერიუმში ორივე “ნაგერალა” თავისუფლად ჯდება.

ჩემი წვერი ნიშნავს საბოლოო გადმობარგებას რომის სენატიდან ბერძენ ფილოსოფოსთა ბანაკში.

“ნაგერალას” მეორე ნაწილი უფრო ახალი ჩანაწერებია და ძველები, ალბათ, ისინი, რაც ვერ მოხვდა პირველში, შესაბამისად ისეთი მრავალფეროვანი და დიდი მოცულობის არ არის, როგორც პირველი. სამაგიეროდ აქ ნახავთ ბრიტანეთში ელჩობის პერიოდს, ევროპასთან უვიზოდ მიმოსვლის და მთავრობასთან დაკავშირებულ ჩანაწერებს.

მთავრობა, რომელიც მტკივნეულ რეფორმებს მომავლისთვის აგდადებს, უბრალოდ თვლთმაქცობს, რადგან სერიოზული რეფორმების უმტკივნეულოდ ჩატარების დრო არასდროს დადგება. ძალაუფლებამოპოვებულ ხელისუფლებას პირველ ეტაპზე უთუოდ აქვს პოლიტიკური კაპიტალი, ანუ ხალხის მიერ მიცემული მანდატი. ზოგს მეტი რაოდენობით, ზოგს ნაკლებით. ძალაუფლება მოპოვებულ ახალ ხელისუფლებას ამ კაპიტალის ხარჯვის ორი გზა გააჩნია. 1. ატარებ მტკივნეულ რეფორმებს მომავალში შედეგის მისაღწევად და ისვევ მოსახლეობის ჯგუფების ან სულად შრეების ანტაგონიზაციას. 2. არაფერს აკეთებ. არავინ გაბრაზდება, რადგან საქმე წინ არ მიდის. პოლიტიკური კაპიტალი ორივე შემთხევევაში იხარჯება. პირველში უფრო სწრაფად და თან მოაქვს შედეგი, მეორეში კი ნელ-ნელა, მაგრამ უშედეგოდ იფლანგება. ელექტრობატარეებიც ხომ ასეა. მათ შეიძლება სასარგებლო საქმე აკეთონ და დაიხარჯონ, ან ტყუილად დებისგან დაიცალონ.

“მთავრობის მოვალეობაა – ბიუჯეტის საშუალებით შექმნას ჩარჩო, რომელშიც საზოგადოება შეძლებს ფუნქციონირებას. ამ ჩარჩოს მთავარი ელემენტებია: კანონიერება და წესრიგი, თავდაცვა, ჯანდაცვა, განათლება და ინფრასტრუქტურა. დავუმატებდი მომავლის ხედვას, ეს აუცილებელია იმისათვის, რომ სწორი გზა აირჩიო. თუ არ იცი, სად მიდიხარ, ნათქვამია ებრაულ ანდაზაში, მაშინ სულერთია რომელი გზით ივლი.”

მთელი წიგნის განმავლობაში ირაკლის “ხალხს” ჩამესმოდა, ვფიქრობდი, რომ ამ წიგნის საუნდტრეკად სწორედ ეს გამოდგებოდა. ერთ-ერთ ჩანაწერში მართლაც ამ სიმღერაზე წერს გელა ჩარკვიანი. “ლონდონში დასაძინებლად ისე არ წავიდოდი, იქ შეძენილ Yamaha-ზე რომ არ დამეკრა ეს თავისებურად სევდიანი მელოდია, რაღაც მისტიკური ძაფებით რომ მაკავშირებდა გარდაცვლილ შვილთან. იქვე შორიახლო მჯდომ ჩემს მეუღლეს, ნანას გადავხედავდი ხოლმე, თუმცა ისედაც ვიცოდი, რომ ის უკვე ტიროდა”.

June 5, 2017 / mkitxveli

ხალიდ ჰოსეინი – ფრანით მორბენალი

1გქონიათ შემთხვევა, როცა ვიღაცას თქვენი დაცვა, გამოქომაგება სჭირდებოდა და არ გეყოთ გამბედაობა, როცა გინდოდათ პატარა გმირობა თქვენც ჩაგედინათ, გაგეკეთებინათ სხვის გამო ისეთი რამ, რისთვისაც დაისჯებოდით, მაგრამ არ გააკეთეთ. გაჩუმდით, ადექით და წამოხვედით. ამირმაც ვერ შეძლო გმირობა. შეეშინდა. მიატოვა თავისი ჰაზარა, როცა უჭირდა. ის სინამდვილეში მეგობარი იყო, მაგრამ მეგობრის დაძახებასაც ვერ ბედავდა. ჰასანი ჰაზარა იყო, დაბალი ფენიდან, ამირა – პუშტუნი, მაღალ სოციალურ ჯგუფს წარმოადგენდა.

იცით როგორ იწყება? “დღეს რაც ვარ, იმად 12 წლის ასაკში , 1975 წლის ერთ ცივ, პირქუშ დღეს ვიქეცი.” იმ დღეს გაიქცა.

“ფრანით მორბენალი” ამ ორი ბიჭის ისტორიაა. მათ ფონზე ავღანეთში განვითარებული მოვლენები, საბჭოთა ჯარის შესვლა, მერე თალიბების გამრავლება და მათ მიერ მთელი ქვეყნის კონტროლი.

მთელ ცხოვრებას ხშირ შემთხვევაში ბავშვობისეული ამბები, მშობლებთან ურთიერთობა განსაზღვრავს. ამ წიგნში – მით უმეტეს.

ყველა სხვა ცოდვა ქურდობის ვარიაციაა… როცა კაცს ჰკლავ, მის სიცოცხლეს იპარავ… როცა ცრუობ, სიმართლის გაგების უფლებას ჰპარავ ვიღაცას, როცა თაღლითობ – სამართალს.

მთელი ტექსტი მის შინაარსზე დგას. წერის სტილი არაფრით გამორჩეულია. მიუხედავად ამბის სიმძიმისა, შიგადაშიგ ემოციური მომენტებისა, რამდენიმე პრობლემის წამოწევისა, მაინც მარტივია. წინასწარ გამოსაცნობი განვითარება აქვს, მაგალითაც ბავშვობაში მთავარი ბოროტების ჩამდენი თალიბანის ლიდერი ხდება, მაინცადამაინც მასთან მოუწევს შეხვედრა და ბავშვობაში დაშვებული შეცდომის გამოსწორება. ზღაპარია.  სწორედ ასეთი ეპიზოდები არადამაჯერებელს ხდის ტექსტს, არადა ვიცით, რომ ავღანეთში ნამდვილად ხდება იმგვარი ამბები, რასაც წიგნში ვხვდებით.

გარდა ამისა, ცოტა არარეალურად ჩანან გმირები. მათ ხასიათებს აკლიათ რაღაც შტრიხები, რაც ზუსტად დაგანახვებს რისი გამკეთებელია, როგორი ტიპია, რას იზამს, რას გააკეთებს. ამის გამო ცოტა არაბუნებრივი ჩანს მათი ქცევა. ტექსტს ზღაპრის ეფექტს სძენს გმირების ბუნდოვანება, გარკვეული პასაჟების ნაკლებობა, რაც საჭიროა სცენის სრულად დასანახად, ავტორის მხრიდან მანიპულაცია და მცდელობა, მთავარი გმირის რეაბილიტაცია მოხდეს თანაც ისე, რომ  მაინც მაღალი სოციალური ფენის წარმომადგენელი დარჩეს, რადგან როცა უჭირს, მხოლოდ ჰაზარები ეხმარებიან და ემსახურებიან ისევ, პუშტუნი გმირი ამ როლში არ ჩანს, ისიც იფერებს.

ზოგიერთ ადგილას ტექსტზე გადახტომაც მოგინდება, არასაჭირო პასაჟების გამო. ავტორი მხოლოდ სიუჟეტით ცდილობს მკითხველის ემოციის გამოწვევას და არა ტექსტით. გული გწყდება იმიტომ, რომ მოკვდა ადამიანი და იცი, რომ ეს ცუდია. მხოლოდ ამიტომ გიწევს დანანებით გადააქნიო თავი, მაგრამ არ განიცდი ამას, რადგან ტექსტი არ მიჰყვება.

მე თუ მკითხავთ, თინეიჯერებისთვისაა ეს წიგნი. განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც ავღანეთსა და თალიბანზე არაფერი გაუგია.

სწრაფად კი იკითხება.

May 28, 2017 / mkitxveli

გაბრიელ გარსია მარკესი – ფოთოლცვენა

მარკესი-ფოთოლცვენარამდენჯერაც წავიკითხავ მარკესს, სულ ვცდილობ ჩამოვაყალიბო, რა მომეწონა და არ გამომდის. რეცენზენტები, ალბათ, “წერის ოსტატობას” უწოდებენ, ჩემს ენაზე რა ქვია, ჯერ ვერ მოვუძებნე სიტყვა. ისეთი დეტალებია ყველა ნაწარმოებში, რასაც სხვა ვერ დაინახავდა. აი ამ ბევრი სხვებისთვის შეუმჩნეველი პასაჟებით აქცევს ყველა ნაწარმოებს ემოციურად, რაც მოქმედებს მკითხველზე და მიჰყავს მოქმედების ადგილას. არ აქვს მნიშვნელობა, რეალურად შესაძლებელია თუ არა მოხდეს ის, რაც ტექსტში ხდება.

მისი ნაწარმოებები თან თითქოს არაფრით ჰგავს ერთმანეთს, თან ერთნაირ განწყობაზე გტოვებს – ბედნიერს, მკითხველი რომ გქვია. ეს გრძნობა სულ უფრო ცოტა ტექსტის მიმართ მაქვს.

“ფოთოლცვენაში” თითქოს არარეალურია ამბავი, მაგრამ მაინც რეალურია. სამივე პერსონაჟის (ბაბუა, შვილი, შვილიშვილი) პერსპექტივიდან სხვადასხვანაირად ჩანს. ამბავი მაკონდოში ხდება. მარკესის მიერ გამოგონილ სოფელში. სოფელი გადაწყვეტს რომ დასაჯოს ჩამოსული ექიმი და მისი გარდაცვალების შემდეგ არ დაკრძალონ, ცოცხლად გაიხრწნას, რადგან, რამდენიმე წლის წინ დაჭრილები არ მიიღო და არ უმკურნალა მათ. სოფელს წინ აღუდგება ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი (ბაბუა) რომელიც გადაწყვეტს, რომ მან უნდა მიაბაროს მიწას გარდაცვლილი.

საერთოდაც მთელი ნოველა იმაზეა, როგორ ცდილობს ეს კაცი წინ აღუდგეს გავრცელებულ მოსაზრებებს და მან დაიცვას ყველასგან უარყოფილი ადამიანები.

“ფოთოლცვენა” მარკესის პირველი ნაწარმოებია, მაგრამ კითხვისას საერთოდ არ გიჩნდება იმის განცდა რომ ეს ერთგვარი შესავალია სხვა დიდი ნაწარმოებებისა, რაც მას მოჰყვა. ის ერთი სრული ნოველაა, რომელსაც არაფერი ეტყობა ახალბედობისა.

May 27, 2017 / mkitxveli

დავით გაბუნია – დაშლა

დავით გაბუნია - დაშლაბოლოს პერსონაჟები და სიუჟეტი სრულად იშლება. არც თავშია მაინცადამაინც აწყობილი ყველაფერი, უბრალოდ ლოგიკურად მიდის ამბავიც და თხრობაც. უსაქმურობისგან აზრწართმეული ზურას მახათი მოპირდაპირე კორპუსში გეი ბიჭის თვალთვალი აღმოჩნდება. მასთან თანამდებობის პირი დადის.

თხრობას ზურა იწყებს და მისი გადმოსახედიდან ვითარდება ამბავი. მერე მისი ცოლი თინა აგრძელებს ამბავს და პირველ “დაშლას” მაშინ ხედავ. პარალელურად ორი ღალატის ამბავი მიდის, ერთი გეი წყვილია მეორე ჰეტერო და არც არაფრით განსხვავდება ერთმანეთისგან.

ყველა პერსონაჟი რაღაც მხრივ უარყოფითია, მაგრამ თითოეულ მათგანს თავისი სიმართლე აქვს, რის გამოც გარკვეული თანაგრძნობაც გიჩნდება. აი ამ გაორებულ თუ გასასამებული გრძნობით ამთავრებ წიგნის კითხვას.

სიუჟეტთან ერთად წერის სტილი და ამბის გადმოცემის ტექნიკა არის ის, რაც მკითხველს ბოლომდე ძალიან სწრაფად ჩაიყვანს. მარტივად წერს, არაფერი გეზედმეტება, ყველა პასაჟი საჭიროა იმისთვის, რომ ზუსტად ის ემოცია, გქონდეს, რასაც ავტორი ელის (რას ელის ისე რა ვიცი). მოკლედ, ყველაფერის, რომ დარჩე წიგნში, თან გაბრაზდე ამ პერსონაჟებზე, ცოტა იმორალისტო, თითი დაუქნიო, შიგადაშიგ შეუკურთხო კიდეც,  მერე დაშლილი და ცოტა გაოგნებული დარჩე.

132 გვერდია წიგნი. თანამედროვე მკითხველისთვისაა. ერთი გზის ამბავია, დაიწყო და დაასრულო.

May 13, 2017 / mkitxveli

პიტერ პომერანცევი – არაფერია ნამდვილი და ყველაფერი შესაძლებელია

პომერანცევის კითხვა უკვე დაწყებული მქონდა, როდესაც საზოგადოებრივი აზრის კვლევა გამოქვეყნდა, რომლის მიხედვითაც ადამიანთა ნაწილს ჰგონია, რომ რუსეთში დემოკრატიაა. მერე ვფიქრობდი, რა ვიცით საერთოდ რუსეთის შესახებ საქართველოში. ჩვენი მედია ხომ არაფერს გვიყვება გარდა იმისა, პუტინმა ან ლავროვმა რამე თუ არ თქვეს აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთზე ანდა ამერიკა- ევროკავშირმა სანქციები თუ არ დაუწესა რუსეთს. ამიტომაც არასწორი წარმოდგენა აქვს ხალხს და მერე გვიკვირს რატომ მიუწევთ ვიღაცებს გული ისევ მაგ ქვეყნისკენ.

პომერანცევი სხვაგვარ რუსეთს აჩვენებს ისეთს, სადაც “არაფერია ნამდვილი და ყველაფერი შესაძლებელია”, სადაც იღვიძებ “და ღმერთო ჩემო: შენ ბრალდებული ხარ”, სადაც სექტები არსებობს, მოდელები თავს იკლავენ, FSB მუშაობს, გოგოები რუსეთში მდიდარი კაცების (ფორბსების) შესაბმელად ჩადიან, სადაც ტელევიზია “პოზიტიური ამბებს” აშუქებს და მაყურებელს უქმნის წარმოდგენას, რომ  რაღაც კარგი ხდება.

“ტელევიზიების საშუალებით წყვეტდა კრემლი, რომელ “პოლიტიკოსებს მისცემდა ნებას”, ვითომცდა ოპოზიცია ყოფილიყვნენ, როგორი უნდა ყოფილიყო ქვეყნის ისტორია… ახალი კრემლი საბჭოთა კავშირის მიერ დაშვებულ შეცდომებს არ გაიმეორებდა: ის არასოდეს მისცემდა ტელევიზიას უფლებას მოსაწყენი გამხდარიყო”.

თავად პიტერ პომერანცევიც რუსულ არხ TNT-ზე პროდიუსერად მუშობდა. ის ლონდონში ემიგრირებულ ოჯახში გაიზარდა. მთელი წიგნიც მისი გმირების შესახებაა და სწორედ ასე აჩვენებს თანამედროვე რუსეთს და პროპაგანდის მთელ მანქანას. თვითონ ამბობს, რომ ჩაფლავდა, პოზიტიური ამბები ამ გმირებზე არ გამოუვიდა. ან რანაირად უნდა გამოსვლოდა. მერე ადგა და წამოვიდა იმ ქვეყნიდან.

იანა იაკოვლევა

იანა იაკოვლევა – საზღვარგარეთიდან შემოჰქონდა საწმენდი სითხეები. ერთ დღესაც იმ ნივთიერების ქონისთვის დააპატიმრეს, რითიც წლების განმავლობაში ვაჭრობდა. ასე უცებ აკრძალული აღმოჩნდა მისი რეალიზაცია და “მოულოდნელად აღმოუჩინეს”. მერე როგორც პომერანცევი ამბობს, გავლენებისთვის მებრძოლ ამბიციურ ხალხს “ერთმანეთი დააჭმევინეს”, რის გამოც იანამ ციხიდან გამოსვლა მოახერხა. დააფუძნა ორგანიზაცია “ბიზნეს სოლიდარობა” და მსგავს მდგომარეობაში აღმოჩენილების დახმარებას ცდილობს.

რუსლანა კორშუნოვა

რუსლანა კორშუნოვა – წარმატებული რუსი მოდელი, რომელიც საკუთარი 21 წლის დაბადების დღის აღნიშნვამდე 2 დღით ადრე, ნიუ იორკში მკვდარი იპოვეს. ოფიციალური ვერსიით ის ვოთერ სტრიტზე მდებარე საცხოვრებელი შენობიდან გადმოხტა. ახლობლებს მისი თვითმკვლელობის ვერსიის არ სჯერათ. პომერანცევმა გაარკვია, რომ რუსლანა “პიროვნული განვითარების” ტრენინგებზე დადიოდა გაერთიანება “სამყაროს ვარდში”. წიგნის მიხედვით სწორედ ამ ერთგვარი სექტის წევრობამ მიიყვანა ის თვითმკვლელობამდე. პომერანცევი ირწმუნება, რომ ასეთი არაერთი სექტა არსებობს რუსეთში.

სერგეი მაგნიცკი

სერგეი მაგნიცკი – იურისტი, რომელმაც მაქინაციების და ფულის მითვისების სქემა გამოავლინა. მან ინტერვიუ მისცა “ბლუმბერგ ბიზნეს უიკს”. 12 დღის შემდეგ კი დააპატიმრეს, “აწამეს და საბოლოოდ რუსეთის ციხეში გარდაიცვალა ერთი წლის შემდეგ”.

ეს რა თქმა უნდა, სრული სია არ არის იმ გმირებისა, ვისაც პომერანცევი იყენებს რუსეთის წარმოსაჩენად. “ღამის მგლებსაც” (მორწმუნე ბაიკერები) შეხვდებით და ბერეზოვსკი – აბრამოვიჩის ამბავსაც. “ოფშორი” განსაკუთრებული თავია ამ წიგნში. რუსული ფული როგორ ტრიალებს ყველაზე კარგად ჩანს, იმასაც ნახავთ რატომ არ აწუხებს ლონდონს ახალი მდიდარი რუსების შემოსვლა ქალაქში. ის ამბავიც აქ არის, ევროპის მაძაგებელი პოლიტიკოსები საკუთარ შვილებს დასავლეთში რომ აგზავნიან სასწავლებლად თუ საცხოვრებლად.

თვალი გადაალეთ ამ ახალი რელიგიური პატრიოტების კარიერას და აღმოაჩენთ, რომ ცოტა ხნის წინათ თავგადაკლული დემოკრატები და ლიბერალები იყვნენ, პროდასავლურები, მოდერნიაციასა და ინოვაციას ქადაგებდნენ, რუსეთის ევროპულ კურსს უჭერდნენ მხარს, უფრო ადრე კი სანიმუშო კომუნისტები გახლდნენ.

თითქოს უბრალო ამბავს ჰყვება, მოსკოვში შენობების განლაგებასა და მშენებლობაზე, საგზაო მოძრაობაზე. სადღაც თბილისის ანალოგიაც შეიძლება გაგიჩნდეს, მთავარი კი ისაა, რომ სწორედ ასეთი მარტივი პასაჟებით გაჩვენებს აბსურდულობას, დიდ გავლენებს, ორი სამყაროს სიმბიოზს, სადაც ერთად თანაცხოვრობს სხვადასხვა იდენტობა, სადაც ადამიანებს რამდენიმე “მე” აქვს და ყველა თავისთვის მუშაობს, სხვა არაფერზე უნდა იდარდოს და როცა საჭიროა “შენ შენ არ ხარ”.

ყოველი ახალი რეჟიმი რადიკალურად ცვლის წარსულს, ხელახლა აშენებს მას… ლენინი და ტროცკი ადამიანთა გონებიდან მეფის ხსოვნის წაშლას ცდილობდნენ, სტალინი – ტროცკი ხსოვნის წაშლას, ხრუშჩოვი – სტალინისას, ბრეჟნევი – ხრუშჩოვისას, პერესტროიკა მთელ კომუნისტურ წარსულს მიწასთან ასწორებდა… და ყოველ ჯერზე აღმოჩნდებოდა ხოლმე, რომ გმირები თურმე სინამდვილეში არამზადები ყოფილან, ვითომდა მხსნელები კი – სატანები. ქუჩების სახელებს ცვლიან, სახეებს ფოტოებიდან შლიან, ენციკლოპედიებს ხელახლა გამოსცემენ  და ასე ყოველი რეჟიმი ანადგურებს და ხელახლა აშენებს წინა ქალაქს

პომერანცევი ირწმუნება, რომ ამგვარ ხატებს უპირველესად ტელევიზია ქმნის და არარეალურ სამყაროში აცხოვრებს ხალხს. პროპაგანდა მუშაობს და ვლადიმერ სურკოვიც კარგად გრძნობს თავს. წიგნში თითქოს არ ახსენებს ვლადიმერ პუტინს, მაგრამ ყველგან გრძნობ. ხვდები რომ მისი ხელი ყველგანაა.

ყოველ არხზე პრეზიდენტი – სატელევიზიო პროექტებისთვის შექმნილი, ყველა რუსის არქეტიპზე მორგებული, თითქოს მთელ რუსეთად ქცეული, მის პიროვებაში სწრაფად რომ ენაცვლება ერთმანეთს განგსტერი, სახელმწიფო მოღვაწე, ბაიკერი, მორწმუნე, იმპერატორი

და მაინც, პომერანცევმაც 9 წელი იცხოვრა ამ ქვეყანაში. კარიერის შავ ხვრელს კი უწოდებს, მაგრამ მთელი წიგნის განმავლობაში მაინც ვერ მივხდი ამდენხანს როგორ გაჩერდა იქ.

ამ ტექსტს თუ წაიკითხავთ, დაამატეთ ანა პოლიტკოვსკაიას “პუტინის რუსეთი”, მერე არ გამოგრჩეთ ოსნე საიეშტადის “გროზნოს ანგელოზი” და მიიღებთ რუსეთს, რომელიც ჩვენთან არ ჩანს.

April 15, 2017 / mkitxveli

გაბრიელ გარსია მარკესი – სიყვარული ჟამიანობის დროს

მთავარი გმირი ვინც მეგონა, მისი სიკვდილით იწყება წიგნი. მეორე, ვისზეც მივიტანე ეჭვი, ალბათ, ამის ისტორიაა მოყოლილი-მეთქი, მალევე მოკვდა. ექიმი იყო, პატივცემული. თუთიყუშის ჩამოსახსნელად ხეზე აძვრა, ჩამოვარდა და მოკვდა. მოხუცი ერქმოდა უკვე. მისი გასვენების პროცედურებში გარდაცვლილის ცოლს, ფერმინა დასას ასაკიანი კაცი, ფლორენტინო არისა ეხმარება. სწორედ ამ ორი ადამიანის ცხოვრებაა მთელი წიგნი.

51 წელი ელოდებოდა ფლორენტინო არისა ფერმინა დასას. იცოდა, რომ არ უნდა დაბერებულიყო მასზე ადრე, ავად არ უნდა გამხდარიყო და იმქვეყნად მის ქმარზე ადრე არ უნდა წასულიყო.

დიდხანს ვფიქრობდი რა მომწონდა ამ წიგნში. არადა, მართლა მომწონდა რაღაც, რასაც შეეძლო წიგნზე მივეჯაჭვებინე. ძალიან, ძალიან გადაღლილს ღამის 3 საათზე ძილის წინ მაინც მისი კითხვა დამეწყო და დამნანებოდა, კიდევ დიდხანს რომ არ შემეძლო კითხვის გაგრძელება. არადა, შინაარსი სულაც არ არის მაინცადამაინც ჩამთრევი, სწრაფად არ ვითარდება მოვლენები, არც სიუჟეტია ძალიან დამაინტრიგებელი, შეიძლება ემოციურადაც ახლოს არ იდგეს ეს თემა 28 წლის ადამიანისთვის, მაგრამ მაინც სულ იქ ხარ. აი, კითხულობ და ბედნიერი ხარ. ეს გრძნობა სულ უფრო იშვიათად მაქვს. ამ დროს ვგრძნობ ხოლმე რას ნიშნავს დიდი მწერლობა – ლექსიკის ფლობას პირველ რიგში, საკუთარ სტილს, უნარს სხვადასხვა პერიოდებში ისე გადაგიყვანოს და დაგაბრუნოს, სრულიად ბუნებრივი გეგონოს ეს ამბავი. მერე ერთის პრესპექტივიდან დაიწყოს ამბის თხრობა, ცოტა ხანში კი აღმოაჩინო, რომ მეორეს მხრიდან უყურებ მოვლენებს.

სიკვდილი მხოლოდ იმიტომ მიძნელდება, რომ სიყვარულის გამო არ ვკვდები

ასე გაივლი ფლორენტინოსა და ფერმინას ცხოვრებას. სევდიანი ამბავია, რამდენი რამ გამოტოვეს. რეალურად ორივე მარტო იყო. ფერმინას საერთოდ არ ესმოდა მისი ქმრის. ისეთი მარტო იყო, სიგარეტსაც კი მალულად ეწეოდა. ეს პასაჟი, რომელიც არაერთხელ მეორდება, მისი მთელი ცხოვრების სევდას აჩვენებს – თავისთვის მხოლოდ მაგ დროს იყო, თავის საიდუმლოსთან.

სიბრძნე მაშინ მოდის, როცა უკვე აღარ შეგიძლია რაიმე კარგის გაკეთება

არის ხოლმე შემთხვევები, როცა ერთი გადაწყვეტილება ცვლის ცხოვრების მიმართულებას. ზოგჯერ ისეც ხდება, იმ საწყის წერტილს უბრუნდებიან ადამიანები იმ იმედით, რომ ამჯერად მაინც აირჩევენ სწორ ადამიანს ცხოვრებისთვის, გამოასწორებენ დაშვებულ შეცდომას, მაგრამ გარემოებები შეცვლილი ხვდება და აღარაფერი ხდება ისე, როგორც უნდა მომხდარიყო.

“Tell him yes. Even if you are dying of fear, even if you are sorry later, because whatever you do, you will be sorry all the rest of your life if you say no.”

პ.ს. ცუდი ჩვევა მაქვს, მთარგმნელების სახელებს იშვიათად ვკითხულობ ხოლმე კითხვის დაწყებამდე. სანამ ამ პოსტის წერას დავიწყებდი, არ ვიცი, რამ გამახსენა თეა გვასალია და მისი “ამბობენ”. ნეტავ, ახლა რას საქმიანობს-მეთქი დამაინტერესა და “ფეისბუქზე” მოვძებნე. ასე აღმოვაჩინე, რომ წიგნი, რომელზეც წერის დაწყებას ვაპირებდი, მისი თარგმნილია.

%d bloggers like this: