Skip to content
July 18, 2015 / mkitxveli

ერიხ მარია რემარკი – დასავლეთის ფრონტი უცვლელია

remarkiროცა საკუთარ ქვეყანაში ომი ნანახი გაქვს და შენ გარშემო ყველა თაობამ იცის რას გრძნობებს იწვევს ფრაზა “ომი დაიწყო”, ძნელია სხვისი ომი, მით უმეტეს წინა საუკუნეში მომხდარი ამბები იმავე ემოციას იწვევდეს, რასაც სხვა ქვეყნებში ან თუნდაც იმავე ეპოქაში გამოიწვევდა. ფრონტის შემზარავ ამბებს რომ კითხულობ, ფიქრობ, მერე რა, ჩვენთანაც ასე ხდებოდა. ცოტა ხნის შემდეგ იაზრებ, რომ ომი ომია და საერთოდ არაფერი შეცვლილა საუკუნეების განმავლობაში. ადამიანები ერთმანეთს ხოცავენ და ისევ არ იციან, რატომ. მთავარი ტრაგედია სწორედ ეს არის.

“დასავლეთის ფრონტი უცვლელია” მეორე მსოფლიო ომზეა. გერმანელებიც ჩვეულებრივი ბიჭებია არიან. ისე, როგორც სხვა ომში, აქაც ხოცავენ და იხოცებიან. არც ერთმა იცის რატომ. შესვენებებზე იმაზე მსჯელობენ, მთავრობები რომ არა, ჩვენ რატომ მოვკლავდით ვინმეს, ან მაგალითად, ფრანგ მეწაღეს რატომ გაუჩნდებოდა ჩვენი დახოცვის სურვილიო.

“არავის უნდოდა ომი და უცებ ფაქტი ჩვენ წინაშე დადგა. ჩვენ არ გვინდოდა ომი. სხვებიც ასე ფიქრობენ და მიუხედავად ამისა, ნახევარი მსოფლიო ომში ჩაება”

“ერთადერთმა ბრძანებამ ისინი ჩვენს მტრებად აქცია. ასეთივე ბრძანება იკმარებს, რათა ისინი ჩვენს მეგობრებად იქცნენ. სადღაც, რომელიღაც მაგიდაზე ჩვენთვის სავსებით უცხო ადამიანებმა რომელიღაც საბუთს ხელი მოაწერეს და ამის შემდეგ, რამდენიმე წლის განმავლობაში ჩვენი ცხოვრების უდიდეს საგნად ქცეულა ისეთი საქციელი, რომელიც სხვა დროს მთელი ქვეყნის რისხვასა და კიცხვას გამოიწვევდა.”

რემარკის ამ ნაწარმოების დიდი მითქმა მოთქმა გამოუწვევია მაშინდელ საზოგადოებაში. იმ დროს ომის შესახებ დაწერილ წიგნებში ძირითადად გმირ მებრძოლებზე კეთდებოდა აქცენტი. რემარკი კიდევ ადგა და დაწერა ომი სისულელეაო. არც ერთი გამორჩეული გენერალ-კაპიტან-ლეიტენანტი ამ წიგნში არ არის. რიგითი ჯარისკაცების ამბავია, ფრონტზე რომ იბრძვიან. აი ისინი, 18 წლისები ღრმად მოხუცები რომ ხდებიან უცებ.

“ჩვენ სიჭაბუკე გაგვეცალა. ჩვენ აღარ გვენატრება ქვეყანაზე იერიშების მიტანა. ჩვენ გაქცეულები ვართ. ჩენ საკუთარ “მეს” გავექეცით. ჩვენ საკუთარ ცხოვრებას გავემიჯნეთ. ჩვენ სულ რაღაც 18 წლისანი ვიყავით და მხოლოდ ვიწყებდით ცხოვრების შეყვარებას. მერე სროლას მიგვაჩვიეს. პირველი ყუმბარა ჩვენს გულებს დაენარცხა. ჩვენ მოქმედების, წინსვლისა და ნდომის სურვილები შეგვიკვეცეს. ჩვენ უკვე ეს ამბები აღარ გვწამს; ჩვენ გვწამს მხოლოდ ომი”.

პაული მთავარი პერსონაჟია, რომელიც პირველ პირში ჰყვება ამბავს. ერთხელაც შვებულებაში გაუშვებ სახლში. იქ ჩასული უკვე ცხადად აცნობიერებს, რომ ადამიანებთან კონტაქტი საერთოდ აღარ უნდა და არც იცის რაზე ელაპარაკოს.

ჩვენ გრძნობადაკარგულ მიცვალებულებად ვიქეცით, ოღონდ ეს არის ამ მიცვალებულებს რაღაც ჯადოსნური ძალის შემწეობით, კიდევ შეუძლიათ სირბილი და კაცის კვლა

ემოციადაკარგული ადამიანები საკუთარი თავის გადასარჩენად ყველაფერს აკეთებენ. სანატრელ სიტყვად ექცათ “ზავი”. თუმცა ისიც არ იციან ომი რომ დასრულება მერე რა უნდა აკეთონ. ადამიანის კვლის გარდა არავინ არაფერი იცის. არადა ერთი კლასიდან შვიდი ბიჭი იბრძვის ერთად. როცა არ ისვრიან საჭმლის მოსაპოვებლად იბრძვიან და იმ ცოტა დროში შუაში რომ გამოუჩნდებათ, ლაპარაკობენ მომავალზე, რომელსაც ვერც ერთი ვერ ხედავს და სრული უიმედობა პირველიდან ბოლო გვერდამდე მახინჯი ლანდივით დაგსდევს,

პირველ მსოფლიო ომს მეორე მოჰყვა, მერე ქვეყნებმა ცალკ-ცალკე ათეულობით ბრძოლა გამართეს. არც არაფერი შეცვლილა. იქ, ზემოთ ისევ აწერენ ხელს რაღაც ბრძანებებს და ადამიანებს ერთმანეთის ხოცვას აიძულებენ.

მას შემდეგ არაფერი შეცვლილა – “დასავლეთის ფრონტი უცვლელია”.

June 24, 2015 / mkitxveli

ანდრეა პირლო – ვაზროვნებ, მაშასადამე ვთამაშობ

andrea pirloპირლო მიყვარს.  მილანისა და იტალიისთვის, პასებისთვის, ჯარიმებისთვის, გოლებისთვის, არაპომპეზურობისთვის, იმ სიმშვიდისთვის რაც მოედანზე მის გამოჩენას მოაქვს მაყურებლისთვის – ტვინი ცენტრშია და თამაში დალაგდება.

ალესანდრო ალჩატოს თანაავტორობით დაწერილ ამ წიგნში ფრაგმენტულად პირლოს ამბავს იგებ, უფრო სწორად პირლოს მოყოლილ ამბებს სხვა ფეხბურთელებზე, მწვრთნელებზე, პრეზიდენტებსა თუ კლუბებზე. ჰო კალამზე კიდევ. აი იმაზე, კონტრაქტებს რომ აწერენ.

მასზე ამბობენ, რომ პირლო ფეხბურთია და ის ყველას ფეხბურთელია. ნაკრებისადმი მისი განსაკუთრებული დამოკიდებულების გამო. იმის გამოც, რომ რომელიმე კონკრეტულ კლუბთან კი არა, ზოგადად ფეხბურთთან ასოცირდება.

იღბლიანი ბიჭი ვარ. იშვიათი მარკის მაისური მაცვია. იმ გუნდისა, რომელსაც მთელი ცხოვრება ვქომაგობდი – ამას იტალიის ნაკრებზე ამბობს და ისე ყვება, თუ არ შეგიყვარდება იტალიის ნაკრები, პატივისცემის გრძნობა მაინც გექნება.

ავტობიოგრაფიული წიგნების მთავარი ინტრიგა იმ ამბებში შეხედვაა, რაც გარეთ არ ჩანს, იმ კითხვებზე პასუხის გაცემაა, რაც მაყურებლებმა ვერ გაიგეს და დიდი მითქმა – მოთქმა მოჰყვა. მაგალითად, არსებობდა თუ არა ხელმოსაწერად კონტრაქტი, რომლითაც პირლო “რეალში” გადადიოდა. რა ხდებოდა 2006 წელს იმ დროს როცა პირლო მსოფლიო ჩემპიონი გახდა? ყველა უბრალოდ გიპასუხებთ “2006 წლის 9 ივლისს, ბერლინში ჯერ მეძინა, მერეფლეისთეიშენივითამაშე. საღამოს მსოფლიო ჩემპიონატი მოვიგეთ.

იმავე მუნდიალზე დანიელე დე როსის წითელი ბარათი გახსოვთ?  პირლო ყვება როგორ მუქარის წერილებს იღებდა დე როსი და როგორ დაუდგა გუნდი გვერდით. მერე კი სამაგიერო გვერდში დგომა მოითხოვა 2014 წლისთვის.

ყოველთვის, როცა ერთმანეთს ვხვდებით ვეუბნები: “დერო, 2014 წლის ბრაზილიის შემდეგ ნაკრებიდან მივდივარ. მინდა ის ფინალი ერთად ვითამაშოთ. სამწუხაროა რომ სანდრინო ჩემთან ერთად ვერ იქნება. ის ausfahrt-იდან გავიდა“.

სანდრინო ნესტა 2006 წელს გაუშვეს ausfahrt-ში.

თანამედროვე იტალიურ ფეხბურთში ორი ადამიანია ვინც თითქმის ერთნაირ დონეზე დგას – პაოლო მალდინი და ალესანდრო დელ პიერო. პირველი “მილანელია”, მეორე “იუვენტუსელი”. პირლომ ორივესთან ერთად ითამაშა. მე სამივეს თამაშებს ვუყურებდი.

მალდინი ჩემი მაგალითი იყო. კომპასი, რომელიც გზას მიჩვენებს. არავითარი კარდინალური წერტილები, მხოლოდ ქულები, მაღალი ქულები კლასიფიკაციაში“.

ორივე დაუფასებლად გაუშვა კლუბმა.

“[დელ პიერო] სათადარიგოთა სკამზე იჯდა და ეს აგიჟებდა. მისთვის ბურთის წართმევა სიკვდილს ნიშნავდა. მთელი სეზონის განმავლობაში ერთხელაც არ უვახშმია, ვარჯიშის შემდეგ თეთრ და შავ ზოლებიან პიჟამას იცვამდა და მაშინვე წვებოდა, თუმცა ზურგზე უკვე აღარ ეწერა ნომერი ათი“.

და მერე ის ტრაგიკული 2005 წლის ამბავი, როცა ჩემპიონთა ლიგის ფინალიში პირველი ტაიმის 3:0 მოგების შემდეგ თამაში რომ წააგეს.

ამ თამაშს აღარასოდეს ვუყურებ უკვე ვითამაშემილიონჯერ, ერთხელ ცოცხლად, დანარჩენი კი წარმოსახვით, იმ პასუხების საპოვნელად, რომელიც შეიძლება არც არსებობს. “

ბოლოს დამცველების დაუფასებლობაზეც წერს:

მე რომ კლუბის პრეზიდენტი ვიყო, არასოდეს დავაყენებდი ვარსკვლავებს თავდასხმაში და ნაკლებად ძლიერებს დაცვაში. ეს მხოლოდ ქომაგის მოსატყუებელი ფუჭ რეკლამაა

კიდევ ბევრი რამეა შიგნით ინძაგისა და ჯილარდინოს ცრურწმენებით დაწყებული, გატუზოს “ჩაქრობით” გაგრძელებული და მატრის იპოქონდრიკობით დამთავრებული.

 

June 17, 2015 / mkitxveli

ჰარპერ ლი – ნუ მოკლავ ჯაფარას

nu moklav japaras

To Kill a Mockingbird

წუხელ ღამე გავათენე.

“ნუ მოკლავ ჯაფარას” ვკითხულობდი. თავი ვერ ავიღე.

როცა წაკითხული წიგნების რაოდენობა იზრდება, სულ უფრო მცირდება რომელიმე ტექსტით აღფრთოვანებაც, ამიტომაც აღარ მახსოვს, როდის ჩამითრია ასე წიგნმა.

ამაზე თბილი წიგნი არ წამიკითხავს, ამაზე ადამიანური, გულწრფელი, დამაჯერებელი…

მთავარი გმირით მინდოდა დამეწყო წერა. მერე მივხვდი, რომ თითქმის ყველა პერსონაჟი თანაბრად მნიშვნელოვანია – პატარა გოგო ჭყიტა, ვისი თვალითაც ხედავ ამბავს, მისი ძმა ჯემი, რომელიც ხშირად განსაზღვრავს თხრობის მიმართულებას, რედლი ბუა – მისტიკური ბიჭი მუდმივად თან რომ სდევს სიუჟეტს და რა თქმა უნდა ჭყიტასა და ჯემის მამა ატიკუს ფინჩი – ადვოკატი, რომელსაც ყველაზე რთული საქმე აქვს აღებული – მან უნდა დაიცვას შავკანიანი. ეს ის დროა, შავკანიანები ადამიანებად რომ არ მიიჩნეოდნენ და საქმეც თავიდანვე წაგებული იყო

ნამდვილი სიმამაცე ისაა, როცა წინასწარ დარწმუნებული ხარ შენი წამოწყების წარუმატებლობაში და მაინც, ყველაფრის მიუხედავად, იღწვი, იღწვი და ბოლომდე მიგყავს ის. იშვიათად თუ მოიპოვებ სრულ გამარჯვებას, მაგრამ ხანდახან მაინც ხომ მიაღწევ საწადელს.

ატიკუსი არის არამხოლოდ ამერიკულ ლიტერატურაში ყველაზე ჰუმანური სახე ადამიანისა, რომელსაც აქვს განსაკუთრებული უნარი, პატივი სცეს სხვა ადამიანს, დაინახოს მასში ის, რასაც სხვები ვერ ხედავენ. აღმოაჩინოს ისეთი თვისებები, რაც განსაკუთრებული აქვს და ამის გამო უყვარდეს ის.

სანამ ადამიანებთან მორიგებაზე ვიზრუნებ, ჯერ საკუთარ თავს უნდა მოვურიგდე.  არის ერთი რამ, რაც უმრავლესობის მიერ დაკანონებულ შეხედულებებს არ ექვემდებარება, ესაა სინდისი.

ისიც ყოველთვის საკუთარი სინდისის შესაბამისად მოქმედებს და ასე ზრდის შვილებსაც. სულ ვფიქრობდი, ყველა ბავშვს უნდა ჰყავდეს გვერდით ვინმე ატიკუსისნაირი ინდივიდუალურ, დამოუკიდებელ ადამიანად რომ გაიზარდოს. ატიკუსი არაფრით არ ჰგავდა მათი თანაკლასელების მამებს, რაზეც გული სწყდებოდათ, სამაგიეროდ ბოლოს აღმოაჩინეს მისი განსაკუთრებულობა.

მალევე დაინახეს რეიმონდ დოლფუსი, რომელიც თურმე თავისი წესები აქვს – ადამიანებს არაფრით არ უნდათ შეიგნონ, ერთი ძალიან უბრალო რამ, რომ მე სწორედ იმიტომ ვცხოვრობ ასე, რომ ასე მინდა ცხოვრება.

წიგნის ბოლომდე შენც სწავლობ ადამიანების განსაკუთრებულად აღქმას და იწყებ გამორჩეული თვისებების ძიებას.  ბოლოს შენც გჯერა, რომ ყველა შენს გარშემომყოფს აქვს ის, რასაც უბრალოდ ვერ ხედავ და რის გამოც შეიძლება გიყვარდეს.

მძიმე სიუჟეტის ასე ემოციურად და თბილად (უკეთესი სიტყვა არ მახსენდება) გადმოცემას ნიჭი სჭირდება. ჰამპერ ლიმ ისე მოგიყვა, რომ შეძლო უსამართლობის გამო ყელში ბურთის გაჩხერიდან ბრძოლის საოცარი მუხტი მოეცა. ამაზრზენ პერსონაჟში დადებითი დაენახვებინა, აღზრდის მეთოდებზე დაგაფიქრა, ადამიანობაზე საკუთარ თავთან გაკამათა. ემპათიის უნარი გაგიჩინა და ბოლოს გითხრა – ნუ მოკლავ ჯაფარასო. ჩიტს, რომელსაც მხოლოდ გალობა შეუძლია, არ უნდა შეეხოო.

როცა ოჯახში ვიღაც კვდება, მეზობლებს საჭმელები მოაქვთ. როცა ვინმე ავად ხდება – ყვავილები ან წვრილმანი საჩუქრები. ბუა ჩვენი მეზობელი იყო. მან ორი საპნის თოჯინა, ძეწკვზე დაკიდებული მწყობრიდან გამოსული საათი, ორი ჯადოსნური პენიანი და … სიცოცხლე გვაჩუქა. ოღონდ მეზობლები საჩუქარს საჩუქრით უპასუხებენ ხოლმე, ჩენ კი სანაცვლოდ არაფერი ჩაგვიდია  ფუღუროში

რედლი ბუაც დარჩა ხელშეუხებელი.

თავდასხმის სცენის ასე ბუნებრივად გადმოცემა, არსად მინახავს. თვალებგაფართოებული კითხულობ და, რაც მთავარია, ხედავ ყველაფერს. ტექსტის კულმინაცია ისე ცხადია, სული გეკვრება.  როცა ჭყიტა და ბუა სახლიდან გადიან, მაგ ეპიზოდს რა ვუწოდო არ ვიცი, მსგავსი ემოცია არც ერთ ტექსტის კითხვისას არ მქონია.

დავრჩი წიგნში.

May 24, 2015 / mkitxveli

კურტ ვონეგუტი – სარწეველა ფისოსათვის

book_5460b5f673665ერთგან “სარწეველა ფისოსათვის” ჰქვია, მეორეგან “კატის აკვანი” , თავად კურტ ვონეგუტმა Cat’s Cradle დაარქვა. ვისთვის კატა და ვისთვის ფისო სინამდვილეში არ არსებობს.”სარწეველა ფისოსთვის თითებს შორის მოქცეული, გადაჯვარედინებული ძაფია და მეტი არაფერი, ისინი კიდევ თვალს ვერ აცილებენ და … არც ის ოხერი ფისო ჩანს სადმე და არც მისი ოხერი სარწეველა”

ამ სარწეველას ბავშვებს ცხვირ წინ უთამაშებენ ხოლმე, ის გაფაციცებული უყურებს, ვერაფერს ხედავს და ებლანდება ყველაფერი თვალებში. აი, ასე ეთამაშებოდა თავის შვილს პირველად და უანასკნელად დოქტორი ჰონიკერი მაშინ, როდესაც ჰიროსიმასა და ნაგასაკიში მის მიერ შექმნილი ბომბი ჩამოაგდეს.

ვონეგუტზე მეტად ირონიული ტექსტები არ მახსენდება. შავი იუმორი “ფისოს სარწეველაშიც” უხვად არის. აი, წიგნის მთელი ფაბულა თუნდაც – კაცი გადაწყვეტს წავიდეს და აღწეროს რას აკეთებდნენ ატომური ბომბის შემქმნელი ადამიანის ახლობლები მაშინ, როცა ეს ბომბი გამოიყენეს და უამრავი ადამიანი გაჟლიტეს.

ამ პროცესში ბოკონონიზმის მიმდევარი გახდება – მოძღვრების, რომელიც სიცრუეზეა დაფუძნებული. დემოკრატიასაც თავისებურად დასცინის დემოკრატიის ასი მარტვილით. იმათი, საომრად რომ მიდიოდნენ, გზაში გემი ჩაიძირა, დაიხოცნენ და დემოკრატიის მარტვილებად რომ შერაცხეს.

მერე ერთი პერსონაჟი თანამდებობიდან უიმედობის თესვის ბრალდებით გაათავისუფლეს. მეორე კიდევ ებრაელების ხოცვის მერე სან ლორენცოში ექიმად მუშაობს და ელოდებიან მის მიერ გადარჩენილთა რაოდენობა როდის გაუტოლდება მისივე წყალობით საიქიოს გასასტუმრებელთა რაოდენობას.

“გულისმომკვლელი აუცილებლობაა, სინამდვილეზე დახუჭო თვალი და გულისმომკვლელია ისიც, რომ შეუძლებელია, ბოლომდე მოიტყუო თავი”

უამრავი პერსონაჟი, გამოგონილი ცნებები ხანდახან დამაბნეველია, სამაგიეროდ წერის სტილია ძალიან კარგი.

კითხვისას ვონეგუტისეულ ირონიაზე გეცინება კიდეც, მაგრამ სინამდვილეში ყველა მისი წიგნი ძალიან სევდიანი და დამთრგუნველია. ატომური ბომბის და მეორე მსოფლიო ომის ხოცვა-ჟლეტვის ამბავია. უბრალოდ სხვა სტილში, ფანტასტიკურ ჟანრში დაწერილი და შენც უფრო მსუბუქად აღიქვამ, თორემ ნიუტონიც აქაა, სტალინიც და ჰიტლერიც.

There is love enough in this world for everybody, if people will just look

“სარწეველა ფისოსათვის” ადამიანების სიბრიყვის ისტორიაა.

რადგან ვონეგუტის მთავარი ღირსება მისი ენაა, ამიტომ მგონია, ამგვარი მწერლების თარგმნისას რთული რამეა მისი ხასიათის შენარჩუნება. მაგალითისთვის იყოს აქ რამდენიმე ფრაზა.

New knowledge is the most valuable commodity on earth. The more truth we have to work with, the richer we become

ჰოდა ამისი კიდევ ყველაზე მეტად მჯერა

Peculiar travel suggestions are dancing lessons from God

May 2, 2015 / mkitxveli

უინსტონ გრუმი – ფორესტ გამპი

ფორესტ გამპიადამიანი პირველივე წინადადებაშივე რომ გეუბნება, იდიოტი ვარო, რანაირად უნდა დაუჯერო? იდიოტი თუ ხარ, როგორ ხვდები, რომ იდიოტი ხარ? თავიდანვე არ მჯეროდა. როდის იყო, იდიოტი ასე გამართულად წერდა. იდიოტი ის არის, ვისაც ფორესტი იდიოტი ეგონა.

ცოტა ადამიანს შეუძლია საკუთარი ცხოვრება რადიკალურად შეცვლა, თანაც რამდენჯერმე. გამბედაობა სჭირდება. ჯერ ნასაში წასვლას და შემდეგ კრევეტების ბიზნესიდან მლიონების შოვნას კიდევ ნიჭი უნდა. თანაც, თუ მანამდე ვიეტნამის ომში ბრძოლაც მოასწარი.

უცნაური კაცია ფორესტ გამპი. ასე ადგება და გარბის ყველაფრიდან. უფრო სწორად, ისეთ პირობებს უქმნიან, ყველაფრის ნულიდან დაწყება უხდება.

გარემო ფაქტორები რომ თავისით არ ემთხვევა ერთმანეთს და ყველაფერი კანონზომიერია, მაგის უკვე ღრმად მწამს.

მთელი წიგნი ერთი ფორესტის ცხოვრებაა. იმდენი რამ გადახდება, ყველა ისტორია ცალკე წიგნს შეავსებდა. არადა, გრუმის ნაწარმოებში მოკლედ არის მოთხრობილი და შენც სულ ცოტა დრო გჭირდება მის წასაკითხად.

რაც მოხდა, მოხდა. მთავარია, მოსაწყენი ცხოვრებით არ მიცხოვრია. ხვდებით, რასაც ვგულისხმობ?

ჰოდა, იცხოვრა თავის გემოზე, როგორც უნდოდა.

წიგნზე მეტად ამავე სახელწოდების ფილმია პოპულარული. მე კიდევ სულაც არ მიყვარს წიგნებზე გადაღებული ფილმების ყურება, არც წაკითხვამდე და არც წაკითხვის მერე. ამიტომაც ჩემთვის ფორესტ გამპი იქნება ისეთი, როგორიც გრუმმა მაჩვენა. საერთოდ არ ჰგავს ტომ ჰენკს.

March 28, 2015 / mkitxveli

ჯემალ ქარჩხაძე – ქარავანი

ქარავანიცხოვრებაში პირველად წიგნი დავკარგე. კითხვა დავამთავრე, თვითმფრინავის სკამზე დავდე და წამოვედი. დარწმუნებული ვიყავი, რომ თან მქონდა. დღემდე ვერ ვხვდები, 600 გვერდიანი წიგნი როგორ დამრჩა, მაგრამ ფაქტია, წიგნი აღარ მაქვს და ეს პოსტიც ერთი კვირის წინანდელი ემოციების აღწერაა.

მთელი ნაწარმოები ერთი აბელის ამბავია. ოღონდ ისეთი გრძნობა გაქვს, თითქოს ეს ბიჭი მიდის, შენ მიყვები, მაგრამ სანამ ფინალამდე მივა, ბევრგან უხვევს, იგრძელებს, იხლართავს გზას ისტორიებით, შენც სულმოუთქმელად მიყვები, სიარულში თანდათან იცვლება, გადასხვაფერდება, იზრდება, სხვა პერსონაჟები ნელ-ნელა ჩნდებიან, მიყვებიან, ბოლოს როცა მათი რაოდენობა პიკს აღწევს, მალევე ყველა ერთად ქრება და აბელი ისევ განაგრძობს გზას. ბოლოს შენც გირთულდება მიყოლა. ისეთი ტემპით მიდის, გიჭირს ყველაფერი აღიქვა, გაიაზრო. ზოგჯერ იცი, რომ მნიშვნელოვანი ამბავი ხდება, გადაკვრით გეუბნება, მაგრამ კარგად ვერ ხვდები, არ გინდა ჩამორჩე და მისდევ, რომ შემდეგი ამბავი სრულად არ გამოტოვო

ჩვენ ხშირად სისულელე და ოპტიმიზმი ერთმანეთში გვერევა და ბოლო საფეხურიდან პირდაპირ კიბის თავში გვინდა მოვექცეთ. შუაში კი ათასი საფეხურია. დღეს შეიძლება რომელიმე საფეხურს გადავახტეთ კიდეც და გაგვიხარდეს, მაგრამ ხვალ უკან დაბრუნება მოგვიხდება.

ყველა ამბავი აბელისთვის თითო შტრიხია და თუ მაინცდამაინც საჭიროა ერთი წინადადებით მარტივად განსაზღვრა, მაშინ ეს წიგნი სწორედ საკუთარი თავის პოვნაზე, ინდივიდად ჩამოყალიბების ამბავია.

ფიზიკის ფაკულტეტიდან სამსახიობოზე გადადის და მერე რაიონის თეატრში იწყებს მუშაობას. მანამდე სკოლაში მირიანის ისტორიაა, ამბავი, რომელიც წიგნის ბოლომდე გახსოვს. ფიზიკასა და მსახიობობას შორის გახიდული, ცხოვრების სხვნაირად დანახვას იწყებს.

ისეთი შეგრძნება გაქვს, არც ერთი ეპიზოდური გმირიც კი არ შემოდის შემთხვევით, ყველას თავისი ფუნქცია აქვს, თითოეული მათგანი თავის ფუნჯს უსვამს აბელს, მის პიროვნებას.;

ჩემი თეორიის მიხედვით, ადამიანს არავითარი დანიშნულება არა აქვს. უბრალოდ, სიცოცხლის იმპულსი აქვს, რომელიც გარდაუვალია და ამიტომ დანიშნულების ძიების სურვილს ბადებს. ეს სურვილი კი სასაცილოა, რადგან ხვალ მე და თქვენ სცენაზე გავალთ და სეირის საყურებლად მოგროვილი ბრბოს წინაშე სერიოზული სახით მოვყვებით კუნტრუშს.

გედეონი და სამსონი გამოხატული გონება და სულია. მიუხედვად იმისა, რომ მუდმივად კამათობენ, ერთმანეთის გარეშე ვერ ახერხებენ არსებობას. და მერე როცა რაღაცეები ირევა, როცა ადამიანები აბელის ცხოვრებიდან გადიან, ვეღარავინ ანაცვლებს მათ. გარკვეული ასაკის მერე ერთი ადამიანის მეორეთი ჩანაცვლება ძნელდება. ყველას თავისი ფუნქცია აქვს და ერთგვარ წესრიგს ქმნის შენს ცხოვრებაში, ამიტომაც რომელიმეს გამოკლება, ცვლის გარემოს და გცვლის შენც.

რელიგიას ერთი დიდი ნაკლი აქვს: ზედმეტად დემოკრატიულია. ამის გემო რელიგიაში ხშირად რწმენას კი არა, თავშესაფარს პოულობენ, სადაც თავიანთ დაუკმაყოფილებელ პატივმოყვარეობას, უწიგნურობის კომპლექსსა და ინტელექტის სიღარიბეს მალავენ

ნელნელა აბელი აზროვნების სხვა ეტაპზე გადადის და გარშემომყოფებთან კონტაქტი სულ უფრო უჭირს. ასეთ დროს ჰგონია, რომ სადღაც სხვაგან არის და თავს მათ ნაწილად ვერ გრძნობს, უყურებს შორიდან და საერთოს ვეღარ პოულობს, ამიტომაც აღარ აინტერესებს ეპიზოდურ როლებზე დაქვეითება, აღარც სალონიდან გამოგდებას განიცდის.

და მერე ერთ დღეს, როცა ვანო როსტიაშვილი დათვრება და ოთხზე დადგება, მასსა და გედევანს შორის, იმართება საუბარი, რომელიც ყველაზე მეტად ჩამრჩა.

ჩვენ რუსთაველი იმისთვის გვინდა, რომ ვიამაყოთ. წაკითხვით არ ვკითხულობთ. წაკითხვით პოპულარულ ლაზღანდარებს ვკითხულობთ, რომლებიც საცრემლე ჯირკვლებს გვიღიზიანებენ, რათა თავი ჰუმანიზმისათვის წამებულად მოგვაჩვენონ. ჩვენ ყაჩაღებსა და წმინდანებს საერთო კვარცხლბეკზე ვუდგამთ ძეგლს, თევდორეები და ყორღანაშვილები ერთ საძმო საფლავში გვიწევს. ამიტომ ჩვენი სახლი მყიფეა. ჩვენს ჩამსხვრეულ ფანჯრებში ქარი გადი-გამოდის.

იქნებ ჯერ ჩვენთვის გაგვერკვია. რას ვუპირებთ ამ საწყალ ვანო როსტიაშვილს, რა გვინდა? ის, რომ ვანო როსტიაშვილი ოთხზე არ დადგეს, თუ ის, რომ არავინ დაინახოს, ვანო როსტიაშვილი რომ ოთხზე დადგება? თუ ჩვენ ის ხალხი არა ვართ, ვინც თავის ნაკლს უფრო თავგამოდებით იცავს, ვიდრე თავის ღირსებას?

როცა აბელი ისევ მიდის თბილისში, ყველაფერი შეცვლილი ხვდება, ლადო მენაბდეს სხვა ფერის ფუნჯებით მოუხატავს თავისი პიროვნება და სრულიად უცხო რჩება. ყველა ბრუნდება იქ, საიდანაც დაიწყო, ალბათ, იმისთვის, რომ კიდევ ერთხელ დარწმუნდეს, აღარაფერი იქნება, ისე როგორც ადრე. მერე ადგეს, უფრო თვითდაჯერებული გამობრუნდეს და ისევ წავიდეს, უფრო მიზანმიმართულად.

February 12, 2015 / mkitxveli

დიანა იანსე – ავღანური დღიურები

დიანა იანსე - ავღანური დღიურებიბოლო დროს ისტორიული პროზა ავიჩემე, მხოლოდ ამ ჟანრსღა ვკითხულობ. კონკრეტული მიზეზის გარეშე ასეთი პერიოდი გამოვიდა. ისტორიები პრობლემებით სავსე ქვეყნებიდან არის. ბედნიერ ერზე ჯერ არაფერი წამიკითხავს. ავტორები ხშირად ქალები არიან, ან მე წავიკითხე მაინცადამაინც ქალავტორებიანი წიგნები. ყოველ ჯერზე, ვფიქრობ, რა უნდა მოხდეს ავღანეთისმაგვარ ქვეყანაში რომ გადავწყვიტო გადასვლა და ორმაგ პატივისცემას ვგრძნობ მათდამი.

დიანა იანსე დიპლომატია, ახლა შვედეთის ელჩია საქართველოში. მანამდე ავღანეთში ჰუმანიტარული მისიით იმყოფებოდა. ისე გადასახლდა ქაბულში, არც უფიქრია ნორმალურად. ჩასვლისას პირველ რიგში ქალების მდგომარეობა მოხვდა თვალში და წიგნშიც ბევრ ეპიზოდში აქცენტი სწორედ მათ მძიმე ცხოვრებაზე კეთდება.

“ეს არ არის ჩემი სამყარო, ის არც ავღანელი ქალებისაა, რომლებიც ამ ქვეყანაში ცხოვრობენ. ქალებისა, რომლებსაც ერთხელ ავღანეთის საგარეო საქმეთა ყოფილმა მინისტრმა უთხრა, ქალის ფასი მხოლოდ ნახევარი მამაკაცის ფასიაო.”

დოკუმენტურ ფაქტებზე დაფუძნებული ან ავტობიოგრაფიული ტექსტის უპირატესობა მკითხველისთვის ისეთი დეტალების გაცნობაა, რასაც სხვაგან ვერ წაიკითხავ. დიანა იანსე ამგვარ ბევრ ეპიზოდს გვაძლევს, თუმცა მთავარი რაც “ავღანურ დღიურებს” აკლია, ემოცია და წერის ტექნიკაა. ემოცია ხალხთან უშუალო ურთიერთობას და დეტალების შემჩნევას მოაქვს. ის, რაც შესანიშნავად გამოსდის მაგალითად ოსნე საიეშტადს.

დიანა დიპლომატია და ეს მის ტექსტსაც ეტყობა. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრ ოფიციალურ პირს შეხვდა და დარწმუნებული ვარ, ბევრი ისეთი რამ გაიგო, რაც ამ წიგნისადმი ინტერესს გაზრდიდა, ამგვარი ეპიზოდი დღიურებში ვერ მოხვდა. გვხვდება გარვეული დეტალები, თუმცა ექსკლუზიურად დიანას მკითხველისთვის არც ერთი დოკუმენტური ფაქტის განსხვავებული კუთხე ნაჩვენები არ არის.

დიანა ამბებს ძირითადად მანქანიდან უყურებს, უშუალოდ ხალხთან ნაკლებად ურთიერთობს, ან წიგნში არ შეიტანა ეს ეპიზოდები.

“მბზინავი ბრონირებული მინის მიღმა ხედი არასდროს იცვლება, თუმცა, მე მაინც ვუყურებ, მაშინაც კი, როდესაც ამის ძალა აღარ შემწევს.”

რიგით ავღანელებთან უერთიერთობის, მათი ყოფის ამსახველი ემოციური ეპიზოდები ზედმეტად მწირია. საერთო ჯამში ტექსტი ფრაგმენტ ფრაგმენტ აჩვენებს ცხოვრებას ბრონირებული მანქანის ორივე მხარეს და არც ერთი არ არის სრულყოფილი. ასე მგონია, ძალიან მაგრად არის დარედაქტირებული ტექსტი.

დიანა იანსე

დიანა იანსე

სამაგიეროდ, კარგად ჩანს ის ნიჰილისტური დამოკიდებულება, რაც დიანას ავღანეთში მომუშავე საერთაშორისო ორგანიზაციების მიმართ აქვს. იმ ადამიანებს, ვინც შედარებით განათლებულია ავღანეთში ხან მძღოლებად და ხან თარჯიმნებად ვიყენებთ და ჩვენვე არ ვაძლევთ განვითარების საშუალებასო. ამის გამო ხშირად დანაშაულის გრძნობა აწუხებს. ხანდახან უმწეობისაც.

ავღანეთის მთელი უბედურება აი ამ ერთ ფრაზაშია ჩატეული:

“ადამიანი დროის უმეტეს ნაწილს გადარჩენაზე ფიქრში ატარებს და როცა თავის დაბანასაც ძლივს ასწრებს, პროდუქტიულობისა და კეთილშობილებილურის საქციელისთვის დრო აღარ ჰყოფნის.”

P.S. ეს წიგნი შემთხვევით და უცნაურად აღმოჩნდა ჩემთან, მერე ასევე დაუგეგმავად წამეკითხა. მიყვარს წიგნები, რომელსაც თავისი საკუთარი ისტორია აქვს.

კეჟერაძის ბლოგი

სამშობლოს, ადამიანებისა და ლიტერატურის მოყვარული რიგითი კლიმი

Salomeaa's Blog

ლიტერატურული ბლოგი ...

ემოციური ბლოგი

სოციალურ პრობლემებისა და მედიის შესახებ.

მკითხველის ბლოგი

შთაბეჭდილებები კითხვის შემდეგ

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,753 other followers

%d bloggers like this: