Skip to content
March 28, 2015 / mkitxveli

ჯემალ ქარჩხაძე – ქარავანი

ქარავანიცხოვრებაში პირველად წიგნი დავკარგე. კითხვა დავამთავრე, თვითმფრინავის სკამზე დავდე და წამოვედი. დარწმუნებული ვიყავი, რომ თან მქონდა. დღემდე ვერ ვხვდები, 600 გვერდიანი წიგნი როგორ დამრჩა, მაგრამ ფაქტია, წიგნი აღარ მაქვს და ეს პოსტიც ერთი კვირის წინანდელი ემოციების აღწერაა.

მთელი ნაწარმოები ერთი აბელის ამბავია. ოღონდ ისეთი გრძნობა გაქვს, თითქოს ეს ბიჭი მიდის, შენ მიყვები, მაგრამ სანამ ფინალამდე მივა, ბევრგან უხვევს, იგრძელებს, იხლართავს გზას ისტორიებით, შენც სულმოუთქმელად მიყვები, სიარულში თანდათან იცვლება, გადასხვაფერდება, იზრდება, სხვა პერსონაჟები ნელ-ნელა ჩნდებიან, მიყვებიან, ბოლოს როცა მათი რაოდენობა პიკს აღწევს, მალევე ყველა ერთად ქრება და აბელი ისევ განაგრძობს გზას. ბოლოს შენც გირთულდება მიყოლა. ისეთი ტემპით მიდის, გიჭირს ყველაფერი აღიქვა, გაიაზრო. ზოგჯერ იცი, რომ მნიშვნელოვანი ამბავი ხდება, გადაკვრით გეუბნება, მაგრამ კარგად ვერ ხვდები, არ გინდა ჩამორჩე და მისდევ, რომ შემდეგი ამბავი სრულად არ გამოტოვო

ჩვენ ხშირად სისულელე და ოპტიმიზმი ერთმანეთში გვერევა და ბოლო საფეხურიდან პირდაპირ კიბის თავში გვინდა მოვექცეთ. შუაში კი ათასი საფეხურია. დღეს შეიძლება რომელიმე საფეხურს გადავახტეთ კიდეც და გაგვიხარდეს, მაგრამ ხვალ უკან დაბრუნება მოგვიხდება.

ყველა ამბავი აბელისთვის თითო შტრიხია და თუ მაინცდამაინც საჭიროა ერთი წინადადებით მარტივად განსაზღვრა, მაშინ ეს წიგნი სწორედ საკუთარი თავის პოვნაზე, ინდივიდად ჩამოყალიბების ამბავია.

ფიზიკის ფაკულტეტიდან სამსახიობოზე გადადის და მერე რაიონის თეატრში იწყებს მუშაობას. მანამდე სკოლაში მირიანის ისტორიაა, ამბავი, რომელიც წიგნის ბოლომდე გახსოვს. ფიზიკასა და მსახიობობას შორის გახიდული, ცხოვრების სხვნაირად დანახვას იწყებს.

ისეთი შეგრძნება გაქვს, არც ერთი ეპიზოდური გმირიც კი არ შემოდის შემთხვევით, ყველას თავისი ფუნქცია აქვს, თითოეული მათგანი თავის ფუნჯს უსვამს აბელს, მის პიროვნებას.;

ჩემი თეორიის მიხედვით, ადამიანს არავითარი დანიშნულება არა აქვს. უბრალოდ, სიცოცხლის იმპულსი აქვს, რომელიც გარდაუვალია და ამიტომ დანიშნულების ძიების სურვილს ბადებს. ეს სურვილი კი სასაცილოა, რადგან ხვალ მე და თქვენ სცენაზე გავალთ და სეირის საყურებლად მოგროვილი ბრბოს წინაშე სერიოზული სახით მოვყვებით კუნტრუშს.

გედეონი და სამსონი გამოხატული გონება და სულია. მიუხედვად იმისა, რომ მუდმივად კამათობენ, ერთმანეთის გარეშე ვერ ახერხებენ არსებობას. და მერე როცა რაღაცეები ირევა, როცა ადამიანები აბელის ცხოვრებიდან გადიან, ვეღარავინ ანაცვლებს მათ. გარკვეული ასაკის მერე ერთი ადამიანის მეორეთი ჩანაცვლება ძნელდება. ყველას თავისი ფუნქცია აქვს და ერთგვარ წესრიგს ქმნის შენს ცხოვრებაში, ამიტომაც რომელიმეს გამოკლება, ცვლის გარემოს და გცვლის შენც.

რელიგიას ერთი დიდი ნაკლი აქვს: ზედმეტად დემოკრატიულია. ამის გემო რელიგიაში ხშირად რწმენას კი არა, თავშესაფარს პოულობენ, სადაც თავიანთ დაუკმაყოფილებელ პატივმოყვარეობას, უწიგნურობის კომპლექსსა და ინტელექტის სიღარიბეს მალავენ

ნელნელა აბელი აზროვნების სხვა ეტაპზე გადადის და გარშემომყოფებთან კონტაქტი სულ უფრო უჭირს. ასეთ დროს ჰგონია, რომ სადღაც სხვაგან არის და თავს მათ ნაწილად ვერ გრძნობს, უყურებს შორიდან და საერთოს ვეღარ პოულობს, ამიტომაც აღარ აინტერესებს ეპიზოდურ როლებზე დაქვეითება, აღარც სალონიდან გამოგდებას განიცდის.

და მერე ერთ დღეს, როცა ვანო როსტიაშვილი დათვრება და ოთხზე დადგება, მასსა და გედევანს შორის, იმართება საუბარი, რომელიც ყველაზე მეტად ჩამრჩა.

ჩვენ რუსთაველი იმისთვის გვინდა, რომ ვიამაყოთ. წაკითხვით არ ვკითხულობთ. წაკითხვით პოპულარულ ლაზღანდარებს ვკითხულობთ, რომლებიც საცრემლე ჯირკვლებს გვიღიზიანებენ, რათა თავი ჰუმანიზმისათვის წამებულად მოგვაჩვენონ. ჩვენ ყაჩაღებსა და წმინდანებს საერთო კვარცხლბეკზე ვუდგამთ ძეგლს, თევდორეები და ყორღანაშვილები ერთ საძმო საფლავში გვიწევს. ამიტომ ჩვენი სახლი მყიფეა. ჩვენს ჩამსხვრეულ ფანჯრებში ქარი გადი-გამოდის.

იქნებ ჯერ ჩვენთვის გაგვერკვია. რას ვუპირებთ ამ საწყალ ვანო როსტიაშვილს, რა გვინდა? ის, რომ ვანო როსტიაშვილი ოთხზე არ დადგეს, თუ ის, რომ არავინ დაინახოს, ვანო როსტიაშვილი რომ ოთხზე დადგება? თუ ჩვენ ის ხალხი არა ვართ, ვინც თავის ნაკლს უფრო თავგამოდებით იცავს, ვიდრე თავის ღირსებას?

როცა აბელი ისევ მიდის თბილისში, ყველაფერი შეცვლილი ხვდება, ლადო მენაბდეს სხვა ფერის ფუნჯებით მოუხატავს თავისი პიროვნება და სრულიად უცხო რჩება. ყველა ბრუნდება იქ, საიდანაც დაიწყო, ალბათ, იმისთვის, რომ კიდევ ერთხელ დარწმუნდეს, აღარაფერი იქნება, ისე როგორც ადრე. მერე ადგეს, უფრო თვითდაჯერებული გამობრუნდეს და ისევ წავიდეს, უფრო მიზანმიმართულად.

February 12, 2015 / mkitxveli

დიანა იანსე – ავღანური დღიურები

დიანა იანსე - ავღანური დღიურებიბოლო დროს ისტორიული პროზა ავიჩემე, მხოლოდ ამ ჟანრსღა ვკითხულობ. კონკრეტული მიზეზის გარეშე ასეთი პერიოდი გამოვიდა. ისტორიები პრობლემებით სავსე ქვეყნებიდან არის. ბედნიერ ერზე ჯერ არაფერი წამიკითხავს. ავტორები ხშირად ქალები არიან, ან მე წავიკითხე მაინცადამაინც ქალავტორებიანი წიგნები. ყოველ ჯერზე, ვფიქრობ, რა უნდა მოხდეს ავღანეთისმაგვარ ქვეყანაში რომ გადავწყვიტო გადასვლა და ორმაგ პატივისცემას ვგრძნობ მათდამი.

დიანა იანსე დიპლომატია, ახლა შვედეთის ელჩია საქართველოში. მანამდე ავღანეთში ჰუმანიტარული მისიით იმყოფებოდა. ისე გადასახლდა ქაბულში, არც უფიქრია ნორმალურად. ჩასვლისას პირველ რიგში ქალების მდგომარეობა მოხვდა თვალში და წიგნშიც ბევრ ეპიზოდში აქცენტი სწორედ მათ მძიმე ცხოვრებაზე კეთდება.

“ეს არ არის ჩემი სამყარო, ის არც ავღანელი ქალებისაა, რომლებიც ამ ქვეყანაში ცხოვრობენ. ქალებისა, რომლებსაც ერთხელ ავღანეთის საგარეო საქმეთა ყოფილმა მინისტრმა უთხრა, ქალის ფასი მხოლოდ ნახევარი მამაკაცის ფასიაო.”

დოკუმენტურ ფაქტებზე დაფუძნებული ან ავტობიოგრაფიული ტექსტის უპირატესობა მკითხველისთვის ისეთი დეტალების გაცნობაა, რასაც სხვაგან ვერ წაიკითხავ. დიანა იანსე ამგვარ ბევრ ეპიზოდს გვაძლევს, თუმცა მთავარი რაც “ავღანურ დღიურებს” აკლია, ემოცია და წერის ტექნიკაა. ემოცია ხალხთან უშუალო ურთიერთობას და დეტალების შემჩნევას მოაქვს. ის, რაც შესანიშნავად გამოსდის მაგალითად ოსნე საიეშტადს.

დიანა დიპლომატია და ეს მის ტექსტსაც ეტყობა. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრ ოფიციალურ პირს შეხვდა და დარწმუნებული ვარ, ბევრი ისეთი რამ გაიგო, რაც ამ წიგნისადმი ინტერესს გაზრდიდა, ამგვარი ეპიზოდი დღიურებში ვერ მოხვდა. გვხვდება გარვეული დეტალები, თუმცა ექსკლუზიურად დიანას მკითხველისთვის არც ერთი დოკუმენტური ფაქტის განსხვავებული კუთხე ნაჩვენები არ არის.

დიანა ამბებს ძირითადად მანქანიდან უყურებს, უშუალოდ ხალხთან ნაკლებად ურთიერთობს, ან წიგნში არ შეიტანა ეს ეპიზოდები.

“მბზინავი ბრონირებული მინის მიღმა ხედი არასდროს იცვლება, თუმცა, მე მაინც ვუყურებ, მაშინაც კი, როდესაც ამის ძალა აღარ შემწევს.”

რიგით ავღანელებთან უერთიერთობის, მათი ყოფის ამსახველი ემოციური ეპიზოდები ზედმეტად მწირია. საერთო ჯამში ტექსტი ფრაგმენტ ფრაგმენტ აჩვენებს ცხოვრებას ბრონირებული მანქანის ორივე მხარეს და არც ერთი არ არის სრულყოფილი. ასე მგონია, ძალიან მაგრად არის დარედაქტირებული ტექსტი.

დიანა იანსე

დიანა იანსე

სამაგიეროდ, კარგად ჩანს ის ნიჰილისტური დამოკიდებულება, რაც დიანას ავღანეთში მომუშავე საერთაშორისო ორგანიზაციების მიმართ აქვს. იმ ადამიანებს, ვინც შედარებით განათლებულია ავღანეთში ხან მძღოლებად და ხან თარჯიმნებად ვიყენებთ და ჩვენვე არ ვაძლევთ განვითარების საშუალებასო. ამის გამო ხშირად დანაშაულის გრძნობა აწუხებს. ხანდახან უმწეობისაც.

ავღანეთის მთელი უბედურება აი ამ ერთ ფრაზაშია ჩატეული:

“ადამიანი დროის უმეტეს ნაწილს გადარჩენაზე ფიქრში ატარებს და როცა თავის დაბანასაც ძლივს ასწრებს, პროდუქტიულობისა და კეთილშობილებილურის საქციელისთვის დრო აღარ ჰყოფნის.”

P.S. ეს წიგნი შემთხვევით და უცნაურად აღმოჩნდა ჩემთან, მერე ასევე დაუგეგმავად წამეკითხა. მიყვარს წიგნები, რომელსაც თავისი საკუთარი ისტორია აქვს.

January 11, 2015 / mkitxveli

გელა ჩარკვიანი – ნაგერალა

product_image_1936ალბათობა იმისა, რომ პირველი პირის შვილად დაიბადო, ძალიან მცირეა. კიდევ უფრო ნაკლებია შესაძლებლობა, სისტემის შეცვლის შემდეგ, ამ პირველი პირის შვილი სხვა პრეზიდენტის მრჩეველი გახდეს, მოგვიანებით კი,  უკვე მომდევნო პრეზიდენტის მმართველობისას ქვეყნის ელჩის პოზიცია დაიკავოს. მიუხედავად ამგვარი კარიერისა, შესაძლებლობა იმისა, რომ ახალი თაობა, როგორც მუსიკოსის მამას, ისე გიცნობდეს, თითქმის ერთეულამდე ჩამოდის.

ამ ერთეულებს შორისაა გელა ჩარკვიანი.

ყველა ტიტული მოვიცილე. დამრჩა ერთი – გელა ჩარკვიანი.

“ნაგერალა” მისი ჩანაწერებია. არც მხატვრულია, არც ბიოგრაფიული, არც პუბლიცისტური და არც მინიატურებია, მე თუ მკითხავთ. 422 ჩანაწერია პირდაპირი მნიშვნელობით. მაქსიმებიც შეგიძლიათ უწოდოთ. ერთმანეთს ლოგიკურად არ ებმის და სხვდასხვა მოვლენებს ეხება.თითოეულ მათგანში სპონტანურობა ჩანს. გარკვეული მოვლენებით გამოწვეული რეაქციებია, რაც მთავარია, გულწრფელი.

მკითხველს ყოველთვის ახალისებს სხვის ცხოვრებაში შეჭვრეტა, ისეთი ამბების გაგება, რაც საზოგადოებისთვის ცნობილი არ გამხდარა. ამ წიგნის კითხვისას ამგვარ ჟინს კაცი თან იკმაყოფილებს და თან არა. მიუხედავად იმისა, რომ საბჭოთა პერიოდიდან მოყოლებული, მიმდინარე მოვლენებით დამთავრებული, თითქმის ყველაფერს ეხება, დიპლომატია ყველგან ჩანს. მხოლოდ შავ-თეთრი ფერებით რომ არ უნდა აღიქვა სამყარო, ამას არაერთხელ გიმეორებს.

ძალაუფლება დროებითია, ისტორია კი – მარადიული. უმაღლესი რანგის პოლიტიკოსებისათვის ისტორიაზე მუშაობა უფრო მართებული იქნებოდა. მათ კი უმეტესად ძალაუფლების მათრობელი პერსპექტივა იზიდავთ. ამ სურვილით ანთებულებს, ისტორიისთვის აღარ სცალიათ.

პოეტური ბუნების კაცი ვარო და რითმების სიყვარული მის ტექსტსაც ეტყობა, სხარტი ლექსიკა აქვს. აზრის ასე ლაკონურად და ზუსტად გადმოცემას უნარი უნდა, კიდევ უფრო იშვიათად ხდება, როცა ადამიანი ირგვლივ მიმდინარე მოვლენებს ამჩნევს, ამდენნაირად აღიქვამს და ფიქრობს მასზე.

დიდი მომავლის კაცი მოწყვლადია. შეიძლება წაართვან. დიდი წარსულის მქონე კაცს, საუკეთესო შემთხვევაში, ფეხებს მოსჭამენ.

ამაზე სწრაფად წასაკითხი წიგნი ახლა არც მახსენდება. თვითონაც წერს მინიატურებს იმიტომ ვწერ, რომ სათქმელი მოკლედ უნდა თქვა. დიდხანს არ უნდა გაატრაკოო.

მიუხედავად კვიმატი ენისა, რითმებისა, იუმორისა, რაღაცნაირი სევდა გასდევს წიგნს. ასე მგონია, სიკვდილს ელოდება ახლა. ან უბრალოდ თავისუფალია, როგორც ასაკოვანი კაცი, თავისავე გაგებით.

ასაკოვანი კაცის უპირატესობა ისაა, რომ მას სიცოცხლეს ვეღარავინ წაართმევს. მისი განვლილი გზა file-ში დევს. იგი თავისუფალია. აღარ ეშინია.

სამოქალაქო საზოგადოების, მიმდინარე ამბების, ქვეყნის საგარეო კურსის, შიდა პოლიტიკის, საბჭოთა კავშირის, ფილოსოფიის, მუსიკის, რითმების პარალელურად პირადი ამბები აქვეა. ერთი შეხედვით ყველაფერში წარმატებულ კაცს თავისი ტრაგედიები აქვს – ირაკლი და ნანა. შვილი და ცოლი.

როგორც ბავშვობაში შენი დაბადების დღიდან მიჰყავთ მშობლებს შენი მეგობრები, ასევე რიგრიგობით მიჰყავს ისინი დღეს ჩვენს საერთო მშობელს. მაშინდელივით განიცდი, გინდა, გაგრძელდეს ზეიმი. აღარავინ გრჩება, რომ ეთამაშო.

ამ ორ ადამიანს განსაკუთრებული ადგილი უკავია.

ირაკლიმ სიკვდილი გამიადვილა, ნანა უფრო შორს წავიდა – მან სიკვდილი მომანდომა.

ბოლო პერიოდში ირაკლი იმაზე პოპულარული გახდა, ვიდრე მაშინ, როცა ცოცხალი იყო. შეხვედრებსა თუ გადაცემებშიც გელა ჩარკვიანს ირაკლის მამის სტატუსით იწვევენ. ბავშვის აღზრდაზე ამ წიგნში ერთ ეპიზოდში საგულისხმო რამეს ამბობს, ინგლისში ბავშვის ფანტაზიის განვითარებისკენ არიან ორიენტირებულნი, ყურადღებას არ ამახვილებენ გრამატიკული წესების დარღვევაზე. მოსკოვის სკოლაში (ჩემი აზრით, ჩვენთანაც), სასვენი ნიშნების გამო ნიშანს აკლებდნენ, ამიტომ ბავშვებს ეშინოდათ შეცდომების და “შპარგალკას” იშველიებდნენ. “რას მოიგონებს ასე გაზრდილი ადამიანი. კალაშნიკოვის ავტომატს?”

ყველაფერი, რასაც ირაკლი ქმნიდა, შეუცდომლად ქართული იყო, თბილისურ ფესვებზე აღმოცენებული და იმავდროულად სრულიად თავსებადი დღევანდელ მსოფლიო ცივლიზაციასთან. მისი პროდუქტის თავისებურება იმაში მდგომარეობს, რომ ის ერთდროულად რჩეულიცაა და ხალხურ-დემოკრატიულიც. აშუღი იყო… ვერელი აშუღი.

ჰოდა ბოლოს:

მე თერგდალეულიც ვარ და ატლანტიკა – ნაყლაპიც. ამიტომ დამეჯერება.

ის 422 ჩანაწერიც დაეჯერება. კარგი, 400 მაინც.

December 18, 2014 / mkitxveli

იუსტაინ გორდერი – ფორთოხლის გოგონა

ფორთოხლის გოგონახანდახან ისეც ხდება, ბევრი დეტალის დამთხვევის შედეგად შეხვდები ადამიანს, რომელიც არაფერით განსხვავდება იმ ასობით ადამიანისგან ყოველ დღე რომ უყურებ. მერე აღმოჩნდება რომ შენი ადამიანია. აი ისეთი, ორ სიტყვაში რომ ხვდება, როგორ ხარ, რას ფიქრობ, რას აპირებ. სხვებისთვის ისევ იმ ასობით ადამიანის მსგავსია. შენთვის კი უნიკალურია. ზუსტად ისე ხედავ, დანარჩენები რომ ვერ ამჩნევენ. შენთვის არის ისეთი, როგორიც არის.

ასეთი იყო ფორთოხლის გოგონაც იან ოლავისთვის. ვერონიკა მხოლოდ მისთვის გახდა “ფორთოხლის გოგონა”.

“აქამდე მომყვა გრძნობა, რომ რაღაც ისეთი ვნახე, რაც სხვას არ უნახავს”

მერე ეს ორი ადამიანი ხდება “ჩვენ” –  ყველაზე თბილი და მნიშვნელოვანი სიტყვა ჩემთვის.

როცა პირველი პირის მრავლობით ნაცვალსახელს მივმართავთ, ამ დროს ერთობლივი მოქმედების მიღმა თითქმის ისე ვათავსებთ ორ ადამიანს, თითქოს ისინი რომელიღაც შედგენილ არსებას ქმნიდნენ. ბევრ ენას მოეპოვება საგანგებო ნაცვალსახელი, რომელიც ორი და მხოლოდ ორი ადამინისთვის გამოიყენება. მას ეწოდება ორობითი ან რაღაც ისეთი, რასაც ორი ადამიანი იყოფს. ეს სასარგებლო კონცეფციაა, რადგანაც არსებობს მომენტები, როცა საქმე ეხება არც ერთ და არც მრავალ სუბიექტს. ასეთ დროს თქვენ “ჩვენ” ხართ და ეს “ჩვენ” განუწილველია. როცა ეს ნაცვალსახელი უეცრად გამოჩნდება, თამაშში ზღაპრის წესები მკვიდრდება, თითქოს ჯადოსნური ჯოხი აიქნიესო. “(ჩვენ) ვისადილებთ”, “(ჩვენ) ერთ ბოთლ ღვინოს გავხნით”, “(ჩვენ) დავიძინებთ”.

“ფორთოხლის გოგონა” მამის წერილია შვილისადმი გარდაცვალებიდან ბევრი წლის შემდეგ რომ კითხულობს. ისეთია, მთელი მსოფლმხედველობა შეუცვალა.

მერე იმაზე აფიქრა, ღირდა თუ არა საერთოდ ცხოვრება, რომელიც მრავალი დეტალის ერთმანეთთან დამთხვევის შედეგად იქმნება.

აი თავში რომ ადამიანი ვახსენე, რა მოხდებოდა ავტობუსს რომ არ გაესწრო, წვიმა რომ არ წამოსულიყო, ისიც იმ დროს იმავე შენობიდან არ გამოსულიყო, არ შეცოდებოდი, არ შეეთავაზებინა სახლამდე მიყვანა. დარჩებოდა იმ ასობით ნაცნობს შორის ერთფეროვან არსებად. ახლა “ფორთოხლის გოგონაა”. მხოლოდ შენ ხედავ.

ყველაფერი კანონზომიერად ხდება და მე შემთხვევითობების არ მჯერა.

ჩვენ იღბლიანები ვართ, აქ და ახლა რომ ვართ, იმიტომ.

December 8, 2014 / mkitxveli

ანა პოლიტკოვსკაია – პუტინის რუსეთი

ana

ამ ბილეთით მე ვიმგზავრე, წიგნის კითხვა ვნუკოვოს აეროპორტში დავიწყე. ის ისეთივეა, როგორც მთლიანად მოსკოვი ანას წიგნში.

პუტინი რომ განსხეულებული ბოროტებაა, ანამდეც ვიცოდი.

ჩემთვის ყველაზე ცივ ქალაქში მდგარ წითელ შენობაში მობინადრე შუახნის მამაკაცი, რომელიც დროდადრო წითელ ხალიჩაზე დადის და ხანდახან გვიმტკიცებს, რომ ხალხი უყვარს, უპირველეს ყოვლისა ისაა, ვისაც ჩეჩნეთის ამბავი აწევს კისერზე, ვისაც “ნორდ-ოსტი” და “ბესლანი” აპატიეს, მერე ანას ამბავი შერჩა, 2008-ში საქართველოს ოკუპირება მოუნდა, ბოლოს უკრაინის ანექსია მოეხასიათა. ის ტიპია, ვისაც მსოფლიომ ჯერ ვერაფერი მოუხერა.

ამ წიგნამდე არ ვიცოდი რიგითი რუსების ამბები, როგორ ტრანსფორმირდებიან და ემსახურებიან სისტემას, რომელიც შემდეგ მათ ანადგურებს.

არც იმაზე მქონდა წარმოდგენა, როგორ მდიდრდებიან რუსეთში და მერე მოდიან პოლიტიკაში. პუტინის საბჭოთა სისტემა რაზე დგას, ვერც მაგას ვხვდებოდი მაინცადამაინც.

“ჩვენ დღითიდღე ვყალიბდებით ერად მიზნების გარეშე”

პოლიტკოვსკაია ყვება ისტორიებს, რიგითი რუსების ამბებს, თითო თავი თითო პაზლია დიდი ბოროტების დასანახად, თანდათან საოცრად ითრგუნები. ანაზე უფრო მეტად გწყდება მერე გული, როცა წარმოიდგენ ცხოვრობ ასეთ ქვეყანაში და თან აცნობიერებ, როგორ სძულხარ შენს ქვეყანას.

თავიდან მეგონა, როგორც მხატვრულ პროზაში ხდება, ავტორი მოყვებოდა პირადი გამოცდილების შესახებ, ცოტა შეალამაზებდა ისტორიებს, რაც გადახდა. არაფერი მსგავსი. წიგნში ანა არ ჩანს. მხოლოდ რუსეთის მოქალაქეების ამბებია.

აი მაგალითად მზვერავი, რომელიც საუკეთესოა მთელ რუსეთში, მაგრამ არ იცის, მშვიდობიანობის ჟამს როგორ იცხოვროს, არც სახლი აქვს და როცა პრეტენზიას გამოთქვამს, იშორებენ.

კამჩატკელი დიკი, რომელსაც უნიკალური სარაკეტო – ბირთვული იარაღი და საბრძოლო ნაღმების საკმარისი მარაგი გააჩნია, მას ევალება დაცვაც. “სანამ ასეთი ნავი მწყობრშია, რუსეთს სერიოზულად ვერავინ დაემუქრება ყოველ შემთხვევაში წყნარი ოკეანის მხრიდან მაინც. მაგრამ თავად დიკის წყენინება ყველას შეუძლია. და პირველი, ვინც ამას აკეთებს სახელმწიფოა, რომელსაც ემსახურება.” ჰოდა დიკიც მშიერი კვდება.

კიდევ “ნორდ ოსტელები”, ადამიანები გარეუბნებიდან, სადაც მოსკოვისგან განსხვავებული სიტუაციაა. ახალ დროებას მორგებული რუსები, ხელისუფლებაში მოსულები, აქვეა ჯარისკაცებიც და სისასტიკით სავსე ოფიცრებიც.

“პუტინმა გადაწყვიტა თავისი ძალაუფლება ოლიგარქებზე დაეფუძნებინა, მილიარდელებზე, რომლებიც რუსულ გაზსა და ნავთობს ფლობენ. პუტინი ოლიგარქების ნაწილთან მეგობრობს, ნაწილს კი – ეომება. სწორედ ამას უწოდებენ ჩვენთან უმაღლეს სახელმწიფო მმართველობას. რიგით ადამიანებს კი ამ სქემაში ადგილი არ აქვთ.”

ეს წიგნი გვამებითა და სიძულვილით სავსეა.

ვისაც ერთხელ მაინც მოუმზადებია მოკვლევითი ჟურნალისტური მასალა, მიხვდება, რამხელა ძალისხმევა აქვს ანას ჩადებული იმ ინფორმაციის მოგროვებაში, ერთი ისტორია რომ შეეკრა. გიდებს ფაქტებს აბზაც-აბზაც, თავისი სრული კონტექსტებით და რუსეთს გაჩვენებს. მკითხველიც ავტორის ხიბლში ვარდება.

“საზოგადოების დიდმა უმრავლესობამ უსიტყვოდ შეუნდო საკუთარ მთავრობას ჩეჩნეთში მომხდარი და ირონიულად უგულებელყოფდა იმ აზრს, რომ ეს ყოველივე შეიძლება ბუმერანგივით უკან დაგვბრუნებოდა, რომ ხელისუფლება, რომელიც მიეჩვია მსგავს ქმედებებს ერთ რეგიონში, აღარ მოისურვებდა გაჩერებას და იმ ხალხის ნებისყოფასაც გამოსცდიდა, რომლებიც სულაც არ ცხოვრობდნენ ჩეჩნეთში”.

არც გაჩერებულა, შემდეგი თავად ანა აღმოჩნდა, რომელიც ლიფტში მოკლეს. ისევე მიშორეს როგორც მისი წიგნის გმირები (ვეღარც დავითვალე, იმდენია). პუტინს ესეც შერჩა. მას ისევე აპატიეს აგვისტოს ომი, როგორც  სისხლით სავსე სხვა ქმედებები, ასევე შეუნდობენ ყირიმის ანექსიასაც. პუტინის რუსეთში ყველაფერი ისე ხდება, როგორც მას სურს.

Politkovska527

ანა პოლიტკოვსკაია

“რატომ არ მიყვარს პუტინი? ცინიზმის, დაუსრულებელი ომის, სიცრუის, “ნორდ-ოსტში” გაშვებული გაზისა და უდანაშაულო ადამიანების გვამების გამო, რაც მუდამ თან ახლდა პუტინის პრეზიდენტობის პირველ ვადას. გვამების, რომელიც შეიძლებოდა, არც ყოფილიყო”

ჩემთვის ანა მართლა გმირია, ისევე როგორც ოსნე საიეშტადი – უშიშარი ქალები, რომლებიც გარწმუნებენ, რომ აზროვნება შეუპოვრობას გაძლევს, ცხოვრება კიდევ ისედაც არ არის ხანგრძლივი, მერე რა, თუ ცოტა ადრე დაამთავრებ, მთავარია, მოასწრო ყველაზე მნიშვნელოვნის გაკეთება.

November 21, 2014 / mkitxveli

რაბიდრანათ თაგორი – ჟამი ჩემი სიჭაბუკისა

Tagoriარც მხატვრულია, არც ბიოგრაფიული. ავტობიოგრაფია რომ იყოს, ზედმეტად ბევრი ეპიზოდი აკლია. არც ესეა, მაგრამ მაინც პენაკის “რომანივით საკითხავის” ასოციაციები მაქვს, არადა მხოლოდ ერთი პარალელი შეიძლება გაივლოს ამ ორ ნაწარმოებს შორის. ორივეგან ამოიკითხავ ტექსტს, რომელიც გასწავლის როგორ იურთიერთო ბავშვთან. არ  ვიცი, როგორ შეიძლება, ასაკში შესულმა ასე დეტალურად გაიხსენო დღენი შენი სიჭაბუკისა, მაგრამ თაგორმა ეს მოახერხა. თან ისე ყვება, ხვდები რომ ასაკით უკვე დიდია და შეცვლილი აქვს ემოციები. თავის ყველა ქმედებას აანალიზებს და საკუთარი გამოცდილების გათვალისწინებით დასკვენს გიკეთებს.

“უბედურია სწორედ ის ბავშვი, რომლისთვისაც უთვალავ სათამაშოს თავი მოუბეზრებია. ყოველგვარი თამაში მოსაწყენი და აზრდაკარგულია მისთვის.”

მოსამსახურეთა ბატონობა რანაირად შეიძლება არ ვიცი, მაგრამ თაგორმა მას სერვოკრატია შეარქვა. ეს დაახლოებით იმას ნიშნავს, მოსამსახურეებისთვის მათთვის ჩაბარებული ბავშვები ერთადერთი ბატონობის ობიექტები იყვნენ და ისევე ექცეოდნენ  ბავშვებს, როგორც ოჯახში უფროსები ექცეოდნენ მსახურებს.

“აღზრდის მთელი სიძნელემაშინ წამოიჭრება, როდესაც ბავშვს სახლში გამოკეტავენ და მისგან სრულ წესრიგს ითხოვენ”.

ყველაზე ბევრი ერთ ეპიზოდზე ვიფიქრე. თაგორს სთხოვენ გარკვეულ საკითხზე საკუთარი აზრი გამოთქვას. გასაკრიტიკებელი ბევრი იპოვა. “მე შემეძლო აღმომეჩინა ნაკლოვანება, მაგრამ არ შემეძლო შემექმნა უნაკლოება”. ბოლო პერიოდში ეს პრობლემა მეც მაწუხებს. ადამიანები ხშირად აკრიტიკებენ ერთმანეთს, ლანძღავენ, შეცდომებზე მიუთითებენ, მაგრამ ძალიან იშვიათად თუ გეუბნებიან, სანაცვლოდ რა უნდა გააკეთო, რა იქნება უმჯობესი. “ლიტერატურის გულწრფელი სიყვარული უფრო იშვიათია, ვიდრე ლიტერატურული ერუდიცია” ესეც კიდევ ერთი ფრაზა, რაც ჩამრჩა. ხშირად ადამიანები ვერ უძლებენ ცდუნებას, აფიშირება არ გააკეთონ თუ რაიმე სადმე ამოუკითხავთ და თავი როგორც ნაკითხებმა, ისე არ წარმოაჩინონ. ახდენენ ციტირებას, ყოველ ორ წინადადებაში რომელიმე ცნობილ ავტორს იმოწმებენ. აუდიტორიას გააჩნია, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში ეფექტს ნამდვილად ახდენენ. ასეთ დროს უყურებ და ხვდები, მის აზროვნებას რა ვიწრო გასაქანი აქვს, რეალურად ერთი თავკერძა ტიპი შეგრჩება ხელში. ზუსტად იმიტომ, რომ ლიტერატურული ერუდიტებისგან განსხვავებით, ლიტერატურის გულწრფელად მოყვარულს  ფრაზების ციტირების და მწერლების გვარების ბრახაბრუხის გარეშე ეტყობა, რომ უყვარს, ფართო აზროვნება აქვს და იმიტომ.

November 8, 2014 / mkitxveli

პ.გ. ვუდჰაუსი – ვუსტერთა გვარის ღირსება

news_52b7f9f19c560ხანდახან დაღლილზე, ბევრ საფიქრელ, ღრმააზრიან წიგნებს შორის ვუდჰაუსზე კარგი არაფერი მეგულება. ჯივზი და მისი თავდაგადასავლებით სავსე უფროსის ისტორიები სასიამოვნო საკითხავია. მთავარი ისაა, სიმარტივის მიუხედავად არ გაქვს იმის შეგრძნება, რომ რაღაც სისულელეს კითხულობ.

ჯივზი ხომ გახსოვთ? აი დაიკიდეთ მაგასთან ერთადო, რომ გვეუბნებოდა ვუდჰაუსი. აქაც იგივე პერსონაჟები არიან, უბრალოდ ამბავი ხდება სხვაგან და ბერტი მორიგ ხათაბალაში ეხვევა, სადაც მშველელად კვლავ თავისი კამერდინერი მოევლინება.

ისევე როგორც წინა წიგნში აქაც ბევრი მაიმუნობა ხდება, თუმცა მე პირადად “დაიკიდე, ჯივზ!” ბევრად მომეწონა, უფრო სწორად სასაცილო მეტი ადგილი შემხვდა. ან სულაც რადგან პირველად ვკითხულობდი ვუდჰაუსს, წერის სტილიც ახალი იყო და სიუჟეტიც, უკეთესი ემოციები იმიტომ დამიტოვა და რადგან “ვუსტერთა გვარის ღირსებაში” რაღაცეები გამეორდა, ის ეფექტი ვეღარ მოახდინა.

ამ ბოლო დროს ერთი მწერლის რამდენიმე ნაწარმოები აღარ მომწონს. როგორც კი იმავეს დავიჭერ რაც უკვე წაკითხულ წიგნში იყო, მაშინვე ბევრი მინუსი ეწერება ჩემთვის.

ამ შემთხვევაში თანმიმდევრობას ჰქონდა მნიშვნელობა. პირველს, რომელსაც წაიკითხავთ, მგონია, რომ ის უფრო მოგეწონებათ.

კეჟერაძის ბლოგი

სამშობლოს, ადამიანებისა და ლიტერატურის მოყვარული რიგითი კლიმი

Salomeaa's Blog

ლიტერატურული ბლოგი ...

ემოციური ბლოგი

სოციალურ პრობლემებისა და მედიის შესახებ.

მკითხველის ბლოგი

შთაბეჭდილებები კითხვის შემდეგ

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,712 other followers

%d bloggers like this: