Skip to content
April 7, 2018 / მკითხველი

თომას მანი – ჯადოსნური მთა

6 თვე ვიცხოვრე ამ წიგნთან ერთად. ორი ამდენი დამჭირდა სანამ წაკითხვას გადავწყვეტდი. ის დრო შევარჩიე, როცა მეგონა მხატვრული ტექსტის გაგება აღარ მიჭირდა. თომას მანისაც მგონი ყველა თარგმანი წაკითხული მქონდა. მაინც შევცდი. 1200 გვერდამდე კი არის, მაგრამ საქმე ტექსტის სირთულეშია და არა მოცულობაში. აღარც კი მახსოვს რამდენჯერ დავბრუნდი უკან. საბოლოოდ გადავწყვიტე, რომ ამ წიგნს ისე და იქამდე გაიგებ, სადამდეც ზოგადი ცოდნა და შესაძლებლობები მიგყვება. ასეთ წიგნებს ლიტერატურის კრიტიკოსები “მრავალპლანიან ნაწარმოებს” ეძახიან. ჩემს ენაზე კი “ჯადოსნური მთა” იმათ კატეგორიას მიეკუთვნება, ყველა ტიპის, ინტერესის ადამიანს რომ ჩაიყოლებს მოცულობის მიუხედავად.

მთავარი გმირი ჰანს კასტორპია. ამ პერსონაჟის სახელი არამგონია ვინმეს დაავიწყდეს, რადგან მთელი ტექსტის განმავლობაში აბსოლუტურად ყველგან სწორედ ასეა მოხსენიებული, სახელითა და გვარით. დავოსში, ტუბერკულოზით დაავადებულთა სანატორიუმ “ბერგჰოფში” რამდენიმე კვირით ადის ბიძაშვილთან იოახიმ ციმსენთან, რომელიც იქ მკურნალობს. საბოლოოდ 7 წელი რჩება. როგორ იქცევა კვირა თვედ და მერე წლად, ერთი წელი შვიდად და როგორ ქრება საერთოდ დროის შეგრძნება, ამ წიგნის ყველაზე მნიშვნელოვანი ხაზია.

“დრო თხრობის და მუსიკის სტიქიაა, ისევე როგორც სიცოცხლისა, ხოლო სიცოცხლე მასთან ისევე განუყრელად არის დაკავშირებული, როგორც სივრცეში განლაგებულ სხეულებთან”, -ამბობს ერთგან ავტორი და იქვე ავითარებს აზრს, რომ დროის მოყოლა შესაძლებელია. საერთოდაც ეს “დრო-ჟამის” წიგნია. დრო არის მთავარი წარმმართველი მთელი სიუჟეტისაც. გაჭირვებაში მყოფ ადამიანებს, თავიანთი უმწეობის გამო დრო უფრო შემოკლებული ეჩვენებათ, ვიდრე გახანგრძლივებული – ამასაც გიმტკიცებს ბოლოს.

თუ სიყმაწვილის წლები თითქოს ზოზნით გადის, შემდგომი ცხოვრება სულ უფრო და უფრო სწრაფად მიქრის და მიილტვის წინ. .. ძველზე გადაჩვევა და ახალზე მიჩვევა სიცოცხლის უნარის შენარჩუნების, ძალის მოკრების, დროის განცდის შენელებისა და ამით სიცოცხლის გრძნობის განახლების ერთადერთი გზაა. ამიტომაც ვიცვლით ხოლმე ადგილსა და ჰავას, ამიტომაც მივდივართ ზღვაზე, ამიტომ ბადებს ჩვენში დასვენების განცდას ცხოვრებაში მომხდარი ცვლილებანი და თავგადასავლები. 

სანატორიუმში ყველა დღესასწაული აღინიშნებოდა. რაც ფაქტობრივად დროის მონაკვეთებად ჰყოფდა მათ ცხოვრებას, დღესასწაულიდან დღესასწაულამდე. “დაუნაწევრებელი ერთფეროვნება” რომ არ ჰქონოდათ, სწორედ ამიტომ.

ავადმყოფობაც და სიკვდილიც როგორც სიცოცხლის თანმდევი ნაწილი ისეა განხილული ამ წიგნში. სწორედ ასე ბუნებრივად გადადიან “ბერგჰოფელები” ერთი მდგომარეობიდან მეორეში.

ყველა პერსიონაჟი იმდენად ინდივიდუალურია, რომ ფაქტობრივად ღირებულებების, მსოფლმხედველობის დაპირისპირებაა თითოეული კამათი.

სეტემბრინი ჰუმანისტია, პროგრესის მომხრე, დემოკრატიული იდეები აქვს და ევროპელობაც მის წარმოდგენაში განვითარებას ნიშნავს.

ევროპელის საქმე, ყოველგვარი ფუძემდებლური დებულების მიუხედავად, საზრისი, ანალიზი, ქმედება და პროგრესია და არა ბერის სამცონარო სარეცელი. 

ჯადოსნური მთის ხედი “ბერგჰოფიდან”, სადაც ახლა სასტუმროა. ფოტო: როიტერსი

მისი მთავარი მოწინააღმდეგ ლეო ნაფტაა. ებრაელი მარქსისტი, იეზუიტებს რომ შეუერთდა. “ჯადოსნური მთის” დიდი ნაწილი სწორედ სეტემბრინსა და ნაფტას კამათია.

ადამიანი მარტოოდენ ინდივიდი კი არ არის, მხოლოდ თავისი პირადული ცხოვრებით რომ იცხოვროს, იგი შეგნებულად თუ შეუგნებლად თავის თანამედროვე საზოგადოებისა და ეპოქის სულისკვეთებითაც ცხოვრობს. 

მათი კამათი საბოლოოდ დუელამდე მივა. იდეოლოგიურმა დაპირისპირებას რომ მიჰყავს ადამიანები უკიდურეს კონფლიქტამდე, ეს ყველაზე ცხადად გამოჩნდა დუელამდე სეტემბრინისა და კასტორპის დიალოგში.

ნაფტასა და სეტემბრინის დისკუსიას მოგვიანებით პეპერკორნი უერთდება და აბსოლუტურად სხვა დისკურსი შემოაქვს მსჯელობაში. ისინი, ვისაც ნიცშეს ფილოსოფიასთან  ახლოს ჩაუვლია, უკეთესად გაანალიზებენ მის პერსონაჟს. ვინც ფილოსოფიასთან არ ვმეგობრობთ, ჩვენთვის პეპერკორნი გართობის, დროსტარების მოყვარული კაცია, რომლისთვისაც ცხოვრება წარმავალია და ამიტომ ყველაფერი უნდა მოასწრო. მისი მსჯელობაც სწორედ ამ პერსპექტივიდან იშლება და სრულიად განსხვავებულ ჭრილში წარმოაჩენს მანამდე სეტენბრინისა და ნაფტას მიერ განხილულ საკითხებს.

მათგან განსხვავებით ფილოსოფიურ მსჯელობებში არ ერთვება კასტორპის ბიძაშვილი, იოახიმ ციმსენი, გამოჯანმრთელებაზე და სამხედრო სამსახურში დაბრუნებაზე იცნებობდა. წავიდა კიდეც და როდესაც ვალი მოიხადა, დაბრუნდა “სიკვდილს უპატაკაო”, ასე წერს თომას მანი. ცოტას ლაპარაკობს. მოვალეობის კაცია ამ თავისი მოვალეობის შესრულებისას ჩანს მისი ფილოსოფია. კიდევ აქვეა ფრაუ შოშა, კასტორპს რომ შეუყვარდა. ცოტა არაბუნებრივად, დაუსრულებლად გაწყდა მისი ხაზი. დანარჩენი პერსონაჟები იშვიათად გაიელვებენ ხოლმე.

ალბათ, ავადმყოფი ადამიანები ცოტა განსხვავებულად აღიქვამენ ამ ტექსტს და უფრო მეტად გაიაზრებენ როგორი ნაწილია დაავადება სიცოცხლის, “ჰორიზონტალური წოლის” საათები როგორ ხანგრძლივდება ბუნებრივად. სიკვდილი კი სულაც არ არის სიცოცხლის ანტონიმი. სიკვდილსა და სიცოცხლეს შორის არსებულ დროს კი ავადმყოფობა კლავს. უფრო სწორად, სისწრაფე ემატება დროს და ლოგიკური დასასრულიც მალე მოდის.

Advertisements

2 Comments

Leave a Comment
  1. ქარდა / Apr 10 2018 11:16 am

    კარგი ხარ…

  2. გელა / May 14 2018 2:01 pm

    წიგნის ასეთი შეფასება მაქვს 1) აზრობრივად უნდა იყოს ძალიან კარგი 2 ) საინტერესოდ უნდა იკითხებოდეს. ხოდა ეს წიგნი მეორე პუნქტს არ აკმაყოფილებს, ძლივს წავიკითხე სადღაც ნახევარი და შევეშვი. გენიალურ ბალზაკსაც კი ვერ ვპატიობ ხოლმე უსაშველოდ გაწელილ სიუჟეტებს, თუმცა მაშინ გვერდების რაოდენობით უხდიდნენ ფულს და ყოველთვის ფინანსურ პრობლემებში მყოფს ალბათ ეპატიება. ჯადოსნური მთა-არ მიმაჩნია ძალიან კარგ ნაწარმოებად (ლევან ბერძენიშვილი იმხელა რეკლამას უკეთებს,მგონი მაგის ხათრით უფრო კითხულობენ)

შენი კომენტარი

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: